ჯორჯ ორუელის “ცხოველების ფერმა”

o-ANIMAL-FARM-facebook

ავტორი  თანამედროვეთათვის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებისა „ცხოველთა ფერმა“ მეოცე საუკუნის ინგლისელი მწერალი და ესეისტი ჯორჯ ორუელია.   ჯორჯ ორუელის ნამდვილი სახელი და გვარი ერიკ არტურ ბლერია. იგი ინდოეთში დაიბადა და სულ რაღაც ერთი წლის იყო, როცა ინგლისში ჩაიყვანეს. აღსანიშნავია მისი ბიოგრაფიის ის ნაწილი, რომელიც მან 1945 წლამდე, ანუ ამ კონკრეტული ნაწარმოების გამოქვეყნებამდე განვლო. 1922 წლიდან ორუელი ბრიტანეთის პოლიციაში მსახურობდა, თუმცა შემდგომ პროტესტის ნიშნად თავი დაანება ამ სამსახურს. იგი იბრძოდა 1937 წლის ესპანეთის სამოქალაქო ომშიც მუშათა პარტიის დასახმარებლად. მეორე მსოფლიო ომში კი The Observer-ის კორესპონდენტი იყო. მისი გახმაურებული ვრცელი იგავური ნაწარმოები „ცხოველთა ფერმა“ 1945 წელს გამოქვეყნდა. მისი ერთ-ერთი ასევე მნიშვნელოვანი ნაწარმოებია „1984“, რომელიც, „ცხოველთა ფერმის“ მსგავსად, საბჭოთა კავშირში იკრძალებოდა.

ორუელის ნაწარმოები „ცხოველთა ფერმა“ საბჭოთა კავშირში აკრძალული იყო ერთადერთი მიზეზით – ბოლშევიკებმა მასში ამოიცნეს საკუთარი თავი, თუმცა  ორუელის ეს ნაწარმოები მიმართული არ ყოფილა კონკრეტულად საბჭოთა კავშირში მცხოვრები ბოლშევიკების წინააღმდეგ,იგი ზოგადად ტოტალიტარულ რეჟიმზე გალაშქრებას ისახავდა მიზნად, იმ რეჟიმზე, რომელიც პირდაპირაა დაკავშირებული  სისტემატურ მასობრივ დანაშაულებსა და ამ ქმედებების  სამთავრობო სისტემამდე აყვანამდე.  ტოტალიტარიზმიც სწორედ ამას გულისხმობს  – პოლიტიკურ რეჟიმს, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სახელმწიფოს მიერ ხალხის ცხოვრების თითოეული სფეროს სრული კონტროლი. ტოტალიტარული რეჟიმისას  სახელმწიფო სრულიად არის გაბატონებული საზოგადოებაზე, ინდივიდზე, თუმცა შეუძლებელია ასეთ რეჟიმში მცხოვრები ადამიანის ინდივიდის სახელით მოხსენიება, რადგან  მას დაკარგული აქვს პიროვნული მე და მთლიანად ერთი საერთო საზოგადოების ნაწილია, რომელსაც დიდი მონდომებითა და წარმატებით სრულად აკონტროლებს ან ამისაკენ მიისწრაფვის სახელმწიფო.

ტოტალიტარული სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელია ის, რომ  პოლიტიკური ხელისუფლება პრეტენზიას აცხადებს მოსახლეობის საყოველთაო ინტერესებზე და  სწორედ ეს არის მიზეზი იმისა, რომ მსგავს სახელმწიფოში ადგილი აღარ რჩება  ცალკეული სუბიექტის ინტერესების გამოაშკარავებისათვის.  ასეთი სახელმწიფოს მაგალითებად შეგვიძლია არა მარტო საბჭოთა კავშირი , არამედ ნაცისტური გერმანია და ჩრდილოეთ კორეაც ჩავთვალოთ.  ეს მაგალითები კიდევ ერთხელ ცხადყოფს ფაქტს, რომ ტოტალიტარიზმის პრობლემა მეტად აქტუალურია და, შესაძლოა, მისი ნიშნები ნებისმიერი ფორმით გამოვლინდეს, თუნდაც არა სახელმწიფოებრივ დონეზე, არამედ უფრო დაბალ საფეხურებზეც კი, რაც, ბუნებრივია, მნიშვნელოვანი პრობლემების წარმოშობის საწინდარი იქნება. ჯორჯ ორუელის ნაწარმოები „ცხოველების ფერმა“ თავისი არსით სწორედ ამ  საყოველთაო პრობლემების ნათელი ამსახველია და  იგი   ირიბი გზით, ცხოველების მაგალითით ცდილობს თითოეულ მკითხველს დაანახოს  ნამდვილი რეალობა და ბევრ რამეზე სათანადოდ დააფიქროს, გამოაფხიზლოს, რათა ამ უკანასკნელმა უკეთ შეძლოს სიტუაციის შეფასება , მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად გონივრულად ცდილობენ მის საპირისპიროში დარწმუნებას.

წიგნში  მიმდინარე მოვლენები ფერმაში ვითარდება, სადაც მცხოვრები ცხოველები ფერმის მეპატრონეს ჯოუნსს გააგდებენ და ცდილობენ ცხოვრება ადამიანების გარეშე დაიწყონ. ამ ერთგვარი რევოლუციის საწინდარი კი გახდება ფერმაში მცხოვრები თორმეტ წელს მიტანებული ღორის მეიჯორის სიტყვები. მეიჯორი ფერმაში მცხოვრებ ცხოველებს შემოიკრებს და, ხვდება რა, რომ მისი აღსასრულის დღე სულ უფრო ახლოვდება, ცდილობს თანამოძმეებს საკუთარი ნააზრევი  გადასცეს :

„ ჩვენი ცხოვრება საბრალო, მძიმე შრომით გადატვირთული მოკლე წუთია. დაბადების შემდეგ ჩვენ გვეძლება მხოლოდ იმდენი საკვები, რომ სული არ გავაფრთხოთ, ხოლო ჩვენს შორის შრომისუნარიანთ ქანცის გაწყვეტამდე ამუშავებენ და ბოლოს, როცა  აღარ ვჭირდებით, ყველას ამაზრზენი შეუბრალებლობით გვხოცავენ…..  მაგრამ ნუთუ იმიტომ, რომ უბრალოდ, ასეთია ბუნების წესრიგი, ნუთუ ეს იმ მიზეზით ხდება, რომ ინგლისს აარ ემეტება წეიერი ცხოვრება მათთვის, ვინც მის წიაღში ცხოვრობს? არა, ამხანაგებო, ათასგზის არა ! ინგლისის ნიადაგი მდიდარია, კლიმატი კარგი. მას ძალუძს ნოყიერად  გამოკვებოს გაცილებით მეტი ცხოველი, ვიდრე ამჟამად ჰყავს. მარტო ეს ჩვენი   ფერმა გამოკვებავდა თორმეტ ცხენს, ოც ძროხას, ასობით სხვარს და თანაც ისეთი კომფორტითა და ღირსებით, როგორაც დღეს ვერც კი წარმოვიდგენთ. მაშ, რატომ ვრჩებით ამ შესაბრალის მდგომარეობაში? იმიტომ,რომ ჩვენი გარჯის თითქმის მთელ მაყოფს ადამიანები გვპარავენ…   მაშ, განა დღესავით ნათელი არ არის, ამხანაგებო, რომ ჩვენი ცხოვრების ყველა  ბოროტება ადამიანის ტირანიიდან მოდის? ერთხელაც თავი დავაღწიოთ ადამიანს და ჩვენი გარჯის შედეგი მთლიანად ჩვენი იქნება… რა უნდა გავაკეთოთ ამისათვის? რადა იგ, რომ ვიმუშაოთ დღე და ღამე, არ დავზოგოთ სული და სხეული, რათა ადამიანის მოდგმა დაემხოს! აჯანყება ! … და გახსოვდეთ, ამხანაგებო, თქვენი გადაწყვეტილება ურყევი უნდა იყოს. არც ერთმა მოსაზრებამ გზიდან არ უნდა გადაგახვევინოთ. ყური არ ათხოვოთ, თუკი გეტყვიან, რომ ადამიანს და ცხოველს საერთო ინტერესები ამოძრავებენ, რომ პირველის კეთილდღეობა მეორის კეთილდღეობასაც ნიშნავს, ტყუილია ეს ყველაფერი. ადამიანი მხოლოდ და მხოლოდ საკუთარი ინტერესებისათვის იღწვის. ჩვენში კი, ხოველებში, დაე, სრული ერთიანობა, ძმობა და მეგობრობა სუფევდეს ჩვენი საერთო მიზნისათვის ბრძოლაში.  ყველა ადამიანი მტერია, ყველა ცხოველი – მეგობარი…  და როდესაც მას დაამარცხებთ, მაშინაც კი არ უნდა შეითვისოთ მისი მანკიერებანი. არც ერთმა ცხოველმა არ უნდა იცხოვროს სახლში, არ უნდა იძინოს საწოლში, არ უნდა მიიღოს ალკოჰოლი, რ უნდა მოწიოს თამბაქო, არ უნდა შეეხოს ფულქ და არ უნდა გაერიოს ვაჭრობაში. ადამიანის ყველა ჩვეულება ბოროტებაა. უწინარეს ყოვლისა კი, არც ერთმა ცხოველმა არ უნდა დაჩაგროს და არ უნდა მოკლას თავისივე მსგავსი,  ყველა ცხოველი თანასწორია.“

მეიჯორის ეს სიტყვები, ერთი შეხედვით,  ცხოველებისათვის საკმაოდ მისაღები და  უდიდესი საბრძოლო სულისკვეთებით სავსე იდეის მატარებელი იყო, თუმცა ისევე, როგორც კომუნიზმის იდეა, ეს იდეებიც, რა თქმა უნდა, უტოპიური იყო და, შესაბამისად, შეუძლებელი იქნებოდა მათი შესრულება, რადან, როგორც კომუნიზმის იდეა, ასევე მეიჯორის მიერ წარმოთქმული სიტყვები არ ითვალისწინებდა უმთავრესს  –  ადამიანის ბუნებასა და მის მისწრაფებებს.

ზემოთ მოყვანილი სიტყვების  გარდა მეიჯორმა ცხოველებს კიდევ ერთი მთავარი რამ დაუტოვა ერთგვარ ანდერძად, რასაც შემდგომში ფერმის თითოეული მცხოვრები  განსაკუთრებული სიხშირით იმეორებდა ხოლმე – სიმღერა:

9c269f0171e472f70d8ae3b67b1a2aa7„მხეცნო ინგლისის და ირლანდიის,

ცხოველნო ყველა მიწის და ჰავის,

სასიხარულოს გაუწყებთ ამბავს:

ჩვენი მყობადი ოქროსფრად ყვავის!

ადრე თუ გვიან დადგება ის დღე,

ტირანი კაცი როს დაემხობა

და დიდ ინგლისს უხვ ველ-მინდვრებზე,

იმეფებს ოდენ ცხოველთა ძმობა.

ჩამოვიშორებთ ცხვირიდან რგოლებს,

ხოლო ზურგიდან – ტლანქ მოსართავებს,

დადგამს და დეზებს გამოხრავს ჟანგი,

სასტიკი შოლტიც ვერ აგვატყავებს.

და ჩვენს საუნჯს ვეღარვინ დათვლის,

ქერ-ხორბალ-შვრია დადგება მთებად,

ცერცვსა, სამყურს და ქორფა ჭარხალს

მოვისთვლით მხოლოდ ჩვენს საკუთრებად.

მზე გააბრწყინებს ინგლისის ველებს,

წყლებო, თქვენც უფრო ამაოდ დაჰბერთ,

თავისუფალნი ოდეს ვიქნებით,

იმ დღისთვის უნდა ვიშრომოთ ყველამ.

თუნც ვერ მოვესწროთ მის გათენებას,

ყველამ – ცხენ-ძროხამ, იხვ-ინდაურმა,

თავისუფლების იწყოს შენება!

მხეცნო ინგლისის და ირლანდიის,

ცხოველნო ყველა მიწის და ჰავის,

ისმინეთ თქვენც და აუწყეთ სხვებსაც:

ჩვენი მყობადი ოქროსფრად ყვავის!“

სიმღერამ და მთლიანად მეიჯორის სიტყვებმა ცხოველები  უკიდურესად აღაგზნო, რაც, ფაქტობრივად ბრბოს ფსიქოლოგიაზე მეტყველებს. „მეიჯორს სიმღერა არ დაესრულებინა, რომ ყველა დამსწრე ერთად ამღერდა.“ ეს ყველაფერი ცოხველებისათვის საუცხოო რამ იყო, მათ არასდროს უფიქრიათ იმის შესახებაც კი, რომ ოდესმე შესაძლებელი გახდებოდა აამიანებსიაგან თავი   გაეთავისუფლებინათ. მათ არც იმაზე უფიქრიათ, რომ  ცხოვრების უკეთესი პირობების შექმნა შესაძლებელი იყო თანაც მათივე მიერ.  მეიჯორის სიტყვებმა მასში ოპტიმიზმის ნაპერწკალი გააჩინა, რაც  ნელ-ნელა უფრო და უფრო ღვივდებოდა.

downloadმას შემდეგ, რაც მეიჯორი გარდაიცვალა, მისი წამოწყებული საქმე და მის იდელოგიაზე დაფუძნებული სამოქმედო გზა სამეულმა გააგრძელა. ეს სამეული სამ ღორს მოიაზრებდა : მრისხანე შესახედაობის, სიტყვაძუნწსა და თავის ნება-სურვილზე მცხოვრებ ზორბა ღორს – ნაპოლეონს, შედარებით ცქვიტს, ენაწყლიანსა და საზრიან სნოუბოლს და ასევე დიდებულ მოლაპარაკესა და მკვირცხლ მოძრაობებში დახელოვნებულ სქვილერს. ამ უკანასკნელზე ცხოველები იმასაც ამბობდნენ, რომ შავის თეთრად წარმოჩენის ძალაც კი აქვსო.  ამ სამეულმა მეიჯორის სწავლება დასრულებულ სისტემად აქცია და მას „ანიმალიზმი“ უწოდა.  თავდაპირველად ცხოველების დამოძღვრა ისეთი ადვილი არ აღმოჩნდა, როგორც ეს ერთი შეხედვით ჩანდა, რაზეც მეტყველებს შემდეგი  ამონარიდი წიგნიდან : „  თავდაპირველად გულის შემაღონებელ სიჩლუნგესა და უგულისყურებას წააწყდნენ. ზოგიერთი ცხოველი ლოიალურობაზეც  კი ლაპარაკობდა მისტერ ჯოუნსის მიმართ და მას „პატრონად”  იხსენიებდნენ ან კიდევ სრულებით პრიმიტიულად  შენიშნავდა, მისტერ ჯოუნსი ჩვენ გკვებავს, ის რომ არა, ყველანი შიმშილით დავიხოცებოდითო. სხვები იძლეოდნენ ამგვარ შეკითხვებს : „რაში გვანაღვლებს, რა მოხდება მაშინ, როცა ჩვენ აღარ ვიქნებით? „ ან :“თუ  აჯანყება ყველა  შემთხვევაში გარდაუვალია, რაღა მნიშვნელობა აქბს, ჩვენ მოვაწყობთ მას თუ სხვები?“.  ღორებს დიდი სიძნელეების  გადალახვა დასჭირდათ იმის განსამარტავად, რომ მსგავსი მიდგომა ეწინააღმდეგებოდა ანიმალიზმის სულს.“   – ეს ამონარიდი ნათელი მაგალითია იმისა, რომ  ადამიანებს, როგორც ამ ფერმაში მცხოვრებ ცხოველებს, გამუდმებით ეშინიათ ცვლილებების, სულ ერთია ეს ცვლილებები დადებითისკენ არის მიმართული თუ უარყოფითისაკენ, რადგან ცვლილებები სტაბილურობის განცდას უკანა პლანზე წევს, ეს განცდა კი ადამიანებს გარკვეული გარანტიისა და საყრდენის არსებობის შეგრძნებას უღვიძებს და მისგან დროის მცირე ხნითაც კი თავის არიდება, მათში უსიამოვნო განცდებს აღვიძებს.

აჯანყება იმაზე ადრე მოხდა, ვიდრე თითოეულ ცხოველს წარმოედგინა. შიმშილისაგან შეწუხებულმა ცხოველებმა  გარკვეულ ვითარებაში უეცრად იფექთეს და ფერმიდან განდევნეს  ყველა  ადამიანი. ფერმასაც ადრინდელი სახელი „მანორის ფერმა“ გადაარქვეს და ახლა ეს ადგილი უკვე „ცხოველთა ფერმად“ იწოდებოდა. ასე მარტივად გახდნენ ცხოველები თავიანთი თავის ბატონები და მოიპოვეს იმ დროს ნანატრი თავისუფლება.  მათ ჩამოაყალიბეს ანიმალიზმის შვიდი მცნებაც და შავად გაფისულ კედელზე თეთრი ასოებით დაწერეს იმ მიზნით, რომ იგი შორიდანაც შესამჩნევი ყოფილიყო.

შვიდი მცნება :

  1. ორ ფეხზე მოსიარულე ყველა არსება მტერია.
  2. ყველა ოთხ ფეზე მოსიარულე ან ფრთოსანი არსება მეგობარია.
  3. არც ერთი ცხოველი არ ჩაიცვამს ტანსაცმელს.
  4. არც ერთი ცხოველი არ დაიძინებს საწოლში.
  5. არც ერთი ცხოველი არ დალევს ალკოჰოლს.
  6. არც ერთი ცხოველი არ მოჰკლავს სხვა ცხოველს.
  7. ყველა ცხოველი თანასწორია.

მართალია, ცხოველების თვალში მოპოვებული გამარჯვება ყველანაირი საფრთხისაგან დაცული მომავლის გარანტიას ნიშნავდა, თუმცა იმავე დღეს იყო შესამჩნევი ის ფაქტი, რომ  ცხოველთა ფერმის მცხოვრებლები ყველაფერს სათანადოდ ვერ აფასებდნენ. ამაზე მეტყველებს პირველივე დღეს გამქრალი რძე, რომელზეც   ნაპოლეონმა თქვა : „რძეს არაფერი უჭირს, ამხანაგებო ! რძე დაიცდის. სათიბი უფრო მნიშვნელოვანია.“ , ხოლო სათიბიდან დაბრუნებულთა შორის ზოგიერთმა კი აშკარად შენიშნა, რომ რძე სადღაც გამქრალიყო, ხოლო, როგორც შემდეგში გაირკვა, რძეს ყოველდღე ღორების საკვებში ურევდნენ ხოლმე, რაც ღორებმა ასე ახსნეს: „რძე და ვაშლი ( ეს მეცნიერებამ დაამტკიცა, ამხანაგებო!) შეიცავს ნივთიერებებს, რომლებიც ღორის ორგანიზმისათვის აუცილებელია. ჩვენ, ღორები გონებრივად ვშრომობთ, ამ ფერმის მთელი მართვა- ორგანიზება ჩვენზე კიდია. დღე და ღამე თვალმოუწუჭავად ვდარაჯობთ ჩვენს კეთილდღეობას. სწორედ თქვენ გამო ვსვამთ რძეს და თქვენი გულისთვის ვჭამთ ვაშლს. იცით, რა მოხდება, თუკი ჩვენ ვეღარ შევასრულებთ ჩვენს მოვალეობას? ჯოუნზი დაბრუნდება! დიახ, ჯოუნზი!“    ჯოუნზის დაბრუნების მუქარას შემდგომში ღორები ძალიან ბევრჯერ მიმართავდნენ და ეს იყო ერთგვარი მანიპულირება სხვა ცხოველების განცდებით, რადგან თითოეულ მათგანს უბედურებათა შორის ყველაზე საზარლად სწორედ ფერმის ნამდვილი მეპატრონის დაბრუნება მიაჩნდა.

შესამჩნევი იყო ასევე სხვა პრობლემებიც, კონკრეტულად ის, რომ პატრონის გარეშე დარჩენილი ცხოველები, ბუნებრივია, თავად შრომობდნენ იმისათვის, რომ თავი ერჩინათ. ყველა ისე  შრომობდა, როგორც ამისი შესაძლებლობა ჰქონდა, არავინ ბუზღუნებდა, არავინ არაფერს იპარავდა და ერთი შეხედვით ყველაფერი კეთილსინდისიერად სრულდებოდა, თუმცა    სინამდვილეში  ვითარება ისეთი იდეალურიც არ ყოფილა, როგორიც ჩანდა. ამის მაგალითად შეგვიძლია მოვიყვანოთ თუნდაც ის, რომ კატა ყოველთვის იკარგებოდა ხოლმე, როცა  გარკვეული საქმე იყო შესასრულებელი და მხოლოდ მაშინ გამოჩნდებოდა ხოლმე, როცა საკვების განაწილების საკითხი  დაისმებოდა. აშკარა იყო, რომ იგი პასუხისმგებლობას გაურბოდა, თუმცა , რა თქმა უნდა, ამას არ აღიარებდა და  თავის გასამართლებლად ისეთ რაღაცებს იტყოდა, რომ მასში ეჭვის შეტანა შეუძლებელი ხდებოდა.  კატის პერსონაჟი  გამოხატულებაა იმისა, რომ კომუნისტურ რეჟიმში მცხოვრები ადამიანები, მართალია, წესით თანაბრად უნდა ასრულებდნენ ყველა სამუშაოს, თუმცა მსგავს ვითარებაში ადამიანების გარკვეული ნაწილი ყველანაირად ცდილობს თავი დაიძვრინოს არასასურველი პასუხისმგებლობისაგან – მოითხოვს  იმდენს, რამდენსაც სხვები, თუმცა  სანაცვლოდ ზუსტად იმდენივეს არ აკეთებს ან უარეს შემთხვევაში საერთოდ არაფერს აკეთებს.

უპატრონოდ დარჩენილ ცხოველთა ცხოვრება, მართალია, თითქოს მდორედ და ზედმეტი აღელვებების გარეშე მიედინებოდა, თუმცა მანც შეინიშნებოდა განხეთქილების მსგავსი თავისებურებები. აშკარა იყო ის, რომ ცხოველებს შორის უპირატესობა ღორებს ჰქონდათ, განსაკუთრებით კი ნაპოლეონსა და სნოუბოლს. ეს ორი კი მუდმივად სხვადასხვა აზრს აფიქსირებდა სათანადოდ გამართულ მიტინგებზე და, მართალია,შესაძლოა ვინმეს შთაბეჭდილება რჩებოდა, რომ ისინი ერთ მხარეს იყვნენ. ყველა ცხოველი ხომ ერთმანეთის მეგობარი იყო, შვიდი მცნების ერთ-ერთი პუნქტის მიხედვით, თუმცა აშკარა იყო მათ შორის დაძაბულობა და დაპირისპირება, რამაც შემდგომში უკვე გაცილებით მწვავე ხასიათი მიიღო.

download (1)

ამ ხნის განმავლობაში, ცხოველთა ფერმას თავს ადამიანები დაესხნენ და გაიმართა ე.წ. „გომურის ბრძოლა“. ფერმის მეპატრონე საკუთრების დაბრუნებას ცდილობდა, თუმცა ამაოდ. ცხოველებმა ადამიანების აჯანყება ჩაახშვეს და გააქციეს ისინი. ბრძოლაში განსაკუთრებული სიმამაცე სნოუბოლმა გამოიჩინა, რომელიც დაიჭრა კიდეც, როცა ფერმის დაცვას ცდილობდა. ამ ფაქტმა, ბუნებრივია, მისი ავტორიტეტი თანამოძმეთა შორის კიდევ უფრო გაზარდა, რაც, ცხადია, მის ირიბ მტერსა და მოწინააღმდეგეს -ნაპოლეონს- არანაირად არ აწყობდა. სწორედ ამიტომ, ერთ-ერთ მიტინგზე, რომელზეც განიხილებოდა ცხოველთა ფერმის უმნივნელოვანესი საკითხი – ქარის წისქვილის აშენება, ნაპოლეონმა საკუთარი დამოკიდებულება სნოუბოლის მიმართ უკვე არა ირიბად, არამედ პირდაპირი გზით გამოააშკარავა. სნოუბოლს გეგმა ჰქონდა, რომ ბორცვზე აეშენებინათ ქარის წისქვილი, ეს დაეხმარებოდა ცხოველებს, რათა მათ გაცილებით ნაკლები ჯაფის გაწევა დასჭირვებოდათ სხვადასხვა საქმის შესასრულებლად, ჰქონოდათ ელექტროენერგია, ზამთარში თბილი ადგილსამყოფელი, ანუ  სნოუბოლის გეგმით წისქვილის მშენებლობა გაცილებით უფრო კომფორტული ცხოვრების საწინდარი იყო,თუმცა ნაპოლეონი, როგორც ყოველთვის არ ეთანხმებოდა სნოუბოლის ამ მოსაზრებას და ამტკიცებდა, რომ  წისქვილის მშენებლობა უაზრობა იყო და რომ ცხოველებს ყურადღება  სხვა საკითხებზე უნდა გადაეტანათ.

საბოლოო გამარჯვება ნაპოლეონმა მოიპოვა, მან საგულდაგულოდ იზოლირებული და მის მირ აღზრდილი ძაღლების დახმარებით სნოუბოლი ფერმიდან გააძევა და ყველაფერი გააკეთა საიმისოდ რომ ცხოველების თვალში სნოუბოლი თანამოძმეთა მოღალატედ გამოჩენილიყო.  ამიერიდან ნაპოლეონი ცხოველთა ფერმის ხელმღვანელი გახდა.

ნაპოლეონის მარჯვენა ხელმა, სქვილერმა ცხოველებს ჩამოუარა და აუწყა : „ ამხანაგებო! მჯერა, რომ ყოველი თქვენგანი დააფასებს დიდ მსხვერპლს, რომელიც ამხანაგმა ნაპოლეონმა გაიღო ამხელა ტვირთის თავის თავზე აღებით. არ გეგონოთ, ამხანაგებო, რომ მმართველობა სიამოვნებაა! პირიქით, ეს არის უმძიმესი პასუხისმგებლობა. არავის სჯერა ამხანაგ ნაპოლეონზე მეტად, რომ ყველა ცხოველი თანასწორია. ის ძალზე ბედნიერი იქნებოდა იმით, რომ მოეცა თქვენთვის საშუალება – თავადვე მიგეღოთ თქვენთვის საჭირო გადაწყვეტილებები, მაგრამ ზოგჯერ თქვენ შეიძლება შეცდეთ და სად მიგვიყვანს ეს? წარმოიდგინეთ, რომ სნოუბოლის მონაჩმახს გაჰყოლოდით, სნოუბოლის, რომელიც, როგორც გაირკვა, რიგით კრიმინალზე უკეთესი არაფრით ყოფილა?“   მართალია, სქვილერის ამ სიტყვებში თავდაპირვე;ად ეჭვი შეიტანეს, რადგან სნოუბოლი მამაცურად იბრძოდა „გომურის ბრძოლაში“ ცხოველთა მხარეზე, თუმცა  ყოველგვარ ეჭვს მაშინვე უპირისპირდეოდა არგუმენტი „ნაპოლეონი ყოველთვის მართალია“ და რადგან ნაპოლეონი ამგვარად ფიქრობდა სნოუბოლის შესახებ, სხვებსაც მსგავსად უნდა ეფიქრათ. მათ ეს ერთადერთ სწორ გზად ესახებოდათ და მაშინაც კი, როცა შინაგანი მღელვარება მოიცავდათ, უკვე იმდენად იყვნენ მორჩილებას შეჩვეულნი, რომ არ შეეძლოთ საკუთარი აზრის დაფიქსირება, თანაც ეშინოდათ, ეშინოდათ ნაპოლეონის ძაღლების, თანამედროვეობასთან რომ გავავლოთ პარალელი, ეს ძაღლები პოლიციელების სიმბოლოდ შეგვიძლია აღვიქვათ, სხვადასხვა ცხოველები  კი ხალხს – ცხვრები, რომლებიც მთელი წიგნის განმავლობაში ყოველ მიტინგსა თუ ყრილობაზე მორჩილად იმეორებდნენ ერთი და იმავე სიტყვებს, სიტყვებს, რომლებიც მათთვის ნაკარნახევი იყო ვინმეს დემაგოგიის შედეგად  – ერთგული და სულელი ამომრჩევლები არიან,  ცხენები კი, რომლებიც დღენიადაგ შრომობდნენ  დამონებული და გატანჯული საზოგადოების სიმბოლოა.

მალე ისე მოხდა, რომ ნაპოლეონმა, რომელიც თავდაპირველად წისქვილის აშენების მოწინააღმდეგე  იყო, თავად მოუწოდა ცხოველებს, რომ ამ საქმიანობისათვის მოეკიდათ ხელი.საქმიამობის განმავლობაში თუკი რამე არ გამოსდიოდათ, ყველაფერი სნოუბლოს ბრალდებოდა, ასე იხსნიდა ყველანაირ პასუხიმსგებლობას ნაპოლეონი, ცხოველებსაც ბრმად სჯეროდათ, რომ ყოველგვარი გაუგებრობის მიღმა სნოუბოლი იდგა, რომელიც ჩუმად დაიარებოდა ამათ სამფლობელოში და ყველაფერს აფუჭებდა. საბოლოოდ სნოუბოლი ჯაშუშადაც გამოაცხადეს და  მისი ერთ დროს არსბეული ავტორიტეტი ყველას თვალში საბოლოოდ განადგურდა, რაც ნათლად მეტყველებს იმაზე,  რომ ტოტალიტარული რეჟიმი სათავეში მყოფი ადამიანი ან ადამიანები ყველანაირად ცდილობენ თავიანთვის მისაღები იდეოლოგია ჩაუნერგონ  ყოველ ადამიანს და ამისათვის ისინი მათ ერთგვარ „ტვინის დარეცხვას“ ახორციელებენ, აჯერებენ ყველაფერს, რაც თავად სურთ. ცხოველების ფერმაშიც სწორედ ასე მოხდა,  ყველაფერი შეიცვალა და პირველ რიგში ანიმალიზმსი თავდაპირველი შვიდი მცნებაც. ცხოველებს აჯერებდნენ ყველაფერს, რაც ნაპოლეონს სურდა და თუ ვინმეს ეჭვი შეეპარებოდა, მათ ყველაფერს ისე უხსნიდნენ, რომ ყველაფერში უკვე საკუთარ მეხსიერებას ადანაშაულებდნენ. ერთ დროს არსბეული სიმღერაც შეიცვალა და გახდა : „ცხოველების ფერმავ, ცხოველების ფერმავ, ჩემი შემწეობით ვერრა გიყოს მტერმა.“ 

ce1b30740e50e6065a0c5ccac9940ecc

საკვები გაცილებით ცოტა იყო, ცხოველებს საშინელ პირობებში უწევდათ ცხოვრება და მიუხედავად იმისა რომ „ და მაინც  ეს ის არ იყო, რისი იმედის ქლოვერს და სხვა ცხოველებს ჰქონდათ და რისთვისაც აქამდე ეშრომათ. ამისათვის არ აუშენებიათ წისქვილი და არც ჯოუნზის თოფისათვის მიუშვერიათ მკერდი ამ პერსპექტივით.“   ცხოველების მეირ  გაწეული დიდი შრომის შედეგად  აგებული წისქვილიც თავდაპირველად თხელი კედლების გამო დაინრგა, თუმცა მისი დანგრევაც სნოუბოლს დაბრალდა, შემდგომ კი ადამიანების ხელით. ცხოველებს ყველაფერი წყალში ჩაეყარათ. გარდა ამისა,  ყველანაირმა უბედურებამ კულმინაციას მას მერე მიაღწია, რაც ნაპოლეონი ნელ-ნელა სრულ უზურპატორად იქცა, მან სიკვდილით დასაჯა ცხოველები, არადა თავდაპირველი შვიდი მცნების თანახმად, ცხოველებს ერთმანეთი არ უნდა დაეხოცათ. ღორები უკვე გახსნილად არღვევდნენ თითოეულს იმ შვიდი მცნებიდან და ხმის ამოღების უფლება არც არავის ჰქონდა, არც არავის შეეძლო საკუთარი აზრი დაეფიქრისებინა,რადგან ამისი არც ბერკეტი ჰქონდა ხელთ და არც გონებრივი შესაძლებლობები უწყობდა ხელს. თუკი ადრე ყველა ცხოველი თანასწორად ითვლებოდა, ახლა სრულიად ახალი პუნქტი გამოჩნდა : „ყველა ცხოველი თანასწორია, მაგრამ ზოგიერთი ცხოველი უფრო თანასწორია, ვიდრე სხვები.“

საბოლოო ჯამში ვითარება იქამე მივიდა, რომ ღორებმა ნაპოლეონის მეთაურობით ადამიანებთან  შეხვედრა გამართეს ადრე ფერმის მეპატრონის სახლის შენობაში. ეს არ ყოფილა პირველი შემთხვევა, როცა ნაპოლეონმა კავშირი დაამყარა ადამიანებთან, იგი ვაჭრობდა კიდეც და იყო შემთხევვები, როცა ქათმების მიერ დადებული კვერცხები გაყიდა, გაყიდა ასევე შეშა და ა.შ.  წიგნი მთავრდება საკმაოდ ტრაგიკული ფრაზით  : „ფანჯარასთან მდგარ ცხოველებს მზერა ღორიდან ადამიანზე გადაჰქონდათ, ადამიანიდან ღორზე, შემდეგ ღორიდან ისევ ადამიანზე.. მაგრამ უკვე შეუძლებელი გამხდარიყო მათი ერთმანეთისაგან გარჩევა.“  ეს ფრაზა კიდევ ერთი მინიშნებაა იმისა, რომ სულ ერთია ვინ იქნება მმართველობის სათავეში, ამ შემთხვევაში ადამიანები თუ ღორები – ისინი ერთ დიდ ტრაგიკულ და საზარელ მთლიანობად იქცევიან, როცა ის ნიშნები ახასიათებთ, რომელთა შესახებაც  წიგნში ასახული სიუჟეტი თითოეულ ჩვენგანს მნიშვნელოვნად დააფიქრებს.

 

 

მომავალი ადვოკატის დღიურებიდან

intellectual_property_lawyer_1

“განათლების დიადი მიზანი არა ცოდნა, არამედ მოქმედებაა.“ არც ერთ პროფესიას არ მიესადაგება ეს გამოთქმა ისე კარგად, როგორც იურისტის საქმიანობას. ჩვენ ვსწვლობთ, ვსწავლობთ ძალიან ბევრს, ვეცნობით სამართლის სისტემის ამოსავალ წერტილს  -კონსტიტუციას, სამოქალაქო კოდექსსა  თუ სხვა სამართლებრივ ნორმებს, თუმცა ეს ერთი შეხედვით მარტივი ქმედებები ადამიანების თვალში  სრულიად სხვაგვარად ჩანს ხოლმე. მართალია, მე როგორც სამართლის სკოლის პირველკურსელს,ჯერ არ მაქვს საკმაო გამოცდილება, რათა აბსოლუტური სიზუსტით ვისაუბრო იმაზე, თუ რას ნიშნავს იურისტობა, თუმცა ერთი და ყველაზე მთავარი, რაც შემიძლია გითხრათ ის არის, რომ იურისტის საქმიანობა მხოლოდ მუხლების ზეპირად ცოდნას კი არ გულისხმობს ( არც არის აუცილებელი ყველა სამართლებრივი ნორმის დაზუთხვა), არამედ მოქმედებაა მთავარი, რადგან სასამართლო პროცესები სწორედ პრაქტიკასა და მოქმედებასთან ასოცირდება. ამას მე, ადამიანი, რომელიც უკვე წლებია სამართლის სფეროთი ვარ დაინტერესებული, განსაკუთრებით და საბოლოოდ მას მერე მივხვდი, რაც მივიღე  უდიდესი გამოცდილება და, დამღლელი და გასაოცრად გადატვირთული გრაფიკის მიუხედავად, გვერდზე გადავდე ყველაფერი და  თავისუფალი უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის კონკურსის „დანაშაული და სამართალი“ მონაწილე გავხდი.

ახლანდელი გადმოსახედიდან  რომ მოგიყვეთ, რა დანიშნულების იყო პროექტი ჩვენთვის, შესაძლოა, ნაკლებად საინტერესო აღმოჩნდეს, ამიტომ გთავაზობთ ძალიან გულწრფელ და შეულამაზებელ ჩანაწერებს იმ ჩემთვის ძალიან ძვირფასი პერიოდიდან.

e

ჩანაწერი 1

დღეს ჩემი მასწავლებლისაგან შევიტყვე, რომ  თავისუფალი უნივერსიტეტის სამართლის სკოლა კონკურსს აწყობს აბიტურიენტებისავის , სახელად „დანაშაული და სამართალი“. მაშინვე გავეცანი პირობებს და აღტაცებისაგან ადგილს ვეღარ  ვპოულობდი ( ზოგადად ასე მჩვევია ხოლმე), თუმცა თან შიშმაც შემიპყრო. არ ვიცოდი დავრეგისტრირებულიყავი თუ არა. მიუხედავად იმისა, რომ მცირედი გამოცდილება მაქვს ამ სფეროში, კონკურსის პირობების ნახვისთანავე მივხვდი, რომ ეს რაღაც სერიოზულია და რომ მონაწილეობის მიღება ძალიან ბევრ რამეს შეცვლის ჩემს ცხოვრებაში. იურისტობა დიდი ხანია მინდა, მაგრამ ბოლომდე არც ვარ ალბათ დარწმუნებული რამდენად კარგად გამომდის ეგ საქმე. სკოლას მალე ვამთავრებ, ვგრძნობ, რომ ნელ-ნელა ყველაფერი ცვლება, ვამჩნევ როგორ იქცევა პროფესიასთან დაკავშირებული ოცნებები მიზნებად და წამიერად იმასაც ვუფიქრდები, რომ როგორც მომავალ იურისტს უზარმაზარი პასუხისმგებლობის განცდა უნდა მქონდეს ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი პირების წინაშე, ადამიანებისა, რომელთა დახმარებაც ალბათ ყველაზე პრიორიტეტულია ჩემთვის.

იმასაც ვხვდები, რომ კონკურსში მონაწილეობაზე უარის თქმა საკუთარ თავთან თამაში და გაქცევის ტოლფასია, რადგან ( მოდი მივცემ თავს უფლებას ვიყო ზედმეტად ბანალური და ვიტყვი) If you never try, you will never know.

ჩანაწერი 2 ( სამი საათის შემდეგ )

დავრეგისტრირდი და საკუთარი თავით ვამაყობ! მოვისმინე ძალიან ბევრი წუწუნი მშობლების მხრიდან, რომ აბიტურიენტობას მოვცდები, დრო დამეხარჯება, რომ შეიძლება ყველაფერი ცუდად დამთავრდეს, მთავარი რომ ჯერ უნივრსიტეტში ჩაბარებაა და ა.შ, მაგრამ ჩემმა ურყევმა გადაწყვეტილებამ საბოლოოდ შეძლო და ისინიც დაარწმუნა იმაში, რომ ეს ზუსტად ის არის, რაც მე მჭირდება, მე, როგორც მომავალ იურისტსა და ორი გარდამავლი პერიოდის – ბავშვობისა და პროფესიული წინსვლის გასაყარზე არსებულ ერთგვარ ხიდზე მდგომ ჯერ კიდევ საბოლოოდ ჩამოყალიბებას მოკლებულ ადამიანს.

ჩანაწერი 3

დღეს  განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი დღე იყო ჩემს ცხოვრებაში – კონკურსის შესარჩევი ეტაპი დაიწყო. გუშინ ძალიან ვნერვიულობდი, ემოციებსაც ვერ ვფარავდი, მაგრამ მერე,საბედნიეროდ, როგორღაც მივედი იმ დასკვნამდე, რომ მთავარია როგორ განწყობას შევიქმნიდი და წარმოვიდგინე, რომ უკვე ზრდასრული და ჩამოყალიბებული იურისტი ვიყავი. პროკურორის შესავალი სიტყვა უნდა მოგვემზადებინა, დრო მხოლოდ 5 წუთი იყო. თავიდან ძალიან შემაშინა ხუთმა წუთმა, ცოტად მომეჩვენა, თუმცა შემდეგ მივხვდი, რომ  მთავარ რაღაცებზე უნდა გამესვა ხაზი და თან დართულ მასალებს უნდა მივყოლოდი, ინსტრუქციებიც უნდა გამომეყენებინა ზედმიწევნით და ყველაფერი გამომივიდოდა.  ასე ნელ-ნელა მივხვდი, რომ  შესავალი სიტყვის დაწერა არც  ისე რთული ყოფილა, როგორიც თავიდან მეგონა.  ორ დღეში ყველაფერი საბოლოოდ მოვამზადე და როცა შესარჩევი ეტაპის დღე მოახლოვდა,  რატომღაც ამეკვიატა  მამაჩემის სიტყვები, რომ  იმისათვის, რომ რამე კარგად გამოგვივიდეს აუცილებელია პირველ რიგში მონდომება და ულევი ენთუზიაზმი. ჩემს თავს აშკარად ვამჩნევდი, რომ ორივე სათანადო დოზით მქონდა, რამაც თავდაჯერებულობა კიდევ უფრო შემმატა. ჰოდა დღეს რომ მივდიოდი  უნივერსიტეტში, რომელშიც სწავლაზე   უკვე დიდი ხანია ვოცნებობ  ( ჩემს ამ მოსაზრებას ოჯახიც უჭერს მხარს და მეტიც თავდაპირველად მამაჩემთან საუბრისას დამებადა აქ ჩაბარების სურვილი), გულის ცემა გაორმაგდა, თუმცა არა, არ ვიცი რა დაემართა გულისცემას, ფაქტი ისაა, რომ  ისეთი შეგრძნება დამეუფლა თითქოს  მივდიოდი იქ, სადაც მთელი ჩემი მომავალი კარიერა წყდებოდა. მიუხედავად შინაგანი მღელვარებისა, აუდიტორიაშიც თამამად შევაბიჯე და დავიწყე. ალბათ სიტყვებით შეუძლებელია იმისი გადმოცემა, თუ რამდენად  სასიამოვნო იყო იმისი განცდა, რომ სამი ადამიანი, რომელიც ჟიურის ფუნქციის შემსრულებელი იყო, გულდასმით მისმენდა და მათ გამოხედვაში აშკარად ვკითხულობდი იმას, რომ ყველაფერი კარგად გამომდიოდა, ვკითხულობდი  თითქოს გამხნევებასაც.

ჩემი შესავალი სიტყვის წარდგენა რომ დავასრულე, ცოტათი ავნერვიულდი, ერთ მომენტში თითქოს ხმა მიკანკალებდა და ბოლოს ვთქვი კიდეც, რომ ცოტათი ვინერვიულე-თქო. პასუხმაც არ დააყოვნა –  ერთ-ერთმა ჟიურის წევრმა მითხრა, რომ არაფერი გემჩნეოდა ნერვიულობისო. აუდიტორიიდან ბედნიერი გამოვედი და აბსოლუტურად ვიყავი დარწმუნებული იმაში, რომ ეს იყო დღე, როცა  ორთაბრძოლაში, რომელიც თავად გავმართე საკუთარ თავთან, ძლიერმა მარიამ ორჟონიამ გაიმარჯვა,  ადამიანმა, რომელსაც ამის შემდეგ სამართლებრივ საკითხებთან მიმართებით არც არაფრის შეეშინდებოდა. ტელეფონი ავიღე და მამაჩემს დავურეკე. უბრალოდ ვუთხარი, რომ ყველაფერმა კარგად ჩაიარა, დანარჩენს თავად მიხვდა, რადგან  სულ რაღაც ათი წუთის წინ პროკურორის ამპლუაში მყოფი მარიამი ჩვეულებრივ პატარა ბავშვად იქცა, რომელიც ბედნიერებისაგან ერთ ადგილას ვერ ჩერდებოდა, რაც მამაჩემს, ბუნებრივია, არ გამოპარვია.

1972417_828282390534002_3782703514200870371_n

ჩანაწერი 4

არც ვიცი როგორ უნდა დავიწყო წერა. ზოგადად მსგავსი რაღაცები იშვიათად მჩვევია ხოლმე,რადგან  იშვიათად და ალბათ არც არასდროს ვარ ისეთი შთაბეჭდილების ქვეშ, როგორც ახლა.  აქამდე არასდროს არსად მინახავს ამდენი ადამიანი, რომელთაც  დაახლოებით ისეთივე ინტერესების სფერო აქვთ, როგორიც მე, რაც, ბუნებრივია, მათთან ურთიერთობას აადვილებს. აქ ყველას ერთმანეთთან საქმე გვაკავშირებს და ეს კავშირი იმდენად ძლიერია, რომ თავბრუდამხვევადაც მეჩვენება. მე და ჩემი გუნდის წევრები  საქმიან საკითხებზე ისე ვმსჯელობთ, თითქოს მაიორი თალიბანაშვილი და რურატას სახელმწიფო რეალურად არსებობს და მათი ბედი ჩვენს ხელშია. ლექტორების მხრიდანაც ვგრძნობთ, რომ უკვე პატარები აღარ ვართ, ბევრი რამ შეიცვალა, რომ ჩვენი აზრი მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენ შეგვიძლია ბევრი რამ შევცვალოთ. ეს ყველაფერი კი, რაც მთავარია, არ კეთდება იმისათვის, რომ ეს უბრალოდ ასე უნდა იყოს, კეთდება იმიტომ,რომ ამისი უდიდესი სურვილი და ენთუზიაზმი არსებობს.

როცა საქმეზე ვმუშაობთ ისიც კი მავიწყდება, რომ ჯერ მხოლოდ ჩვიდმეტი წლის ვარ. სახლშიც იმდენად აღტაცებული ვსაუბრობ საქმეზე, ხუმრობით ქალბატონო  ადვოკატოთიც მომმართავენ ხოლმე. ადრეც მჩვეოდა, მაგრამ განსაკუთრებით ახლა  მივყავი ხელი დროის მენეჯმენტს. ყოველ საღამოს შემდეგი დღის გეგმას დეტალურად ჩამოვწერ ხოლმე და, მიუხედავად იმისა, რომ ადრე  ამდენი საქმე არ მქონდა,  დრო ფუჭად მაინც მეკარგებოდა, ახლა ყველაფერს ვასწრებ. საკუთარ თავს ვამჩნევ, რომ მთავარი,რაც ამ პროექტმა მასწავლა ისაა, რომ არ არსებობს ცოტა დრო ან ბევრი სამუშაო და რომ კარგად დაგეგმვის შემთხვევაში შეუძლებელი არაფერია.

1888575_824782710883970_4517626221282531759_n

ჩანაწერი 5

დღეს  კონკურსის ყველაზე საინტერესო ნაწილი   – იმიტირებული პროცესები დაიწყო. მიუხედავად იმისა, რომ, ვფიქრობ, კარგად ვიყავით მომზადებულები, ნერვიულობის განცდა თითოეულ ჩვენგანს მაინც გვეუფლებოდა, რაც ალბათ ბუნებრივიცაა. მანამდე ბევრი ადამიანისგან მსმენია და ბევრი ვიდეოც მინახავს სასამართლო პროცესებთან დაკავშირებით, მაგრამ სულ სხვაა, როცა თავად ხარ ამ ყველაფრის მონაწილე. როგორც კი  პროცესი იწყება, თითქოს სრულიად სხვა ადამიანი ხდები, ადამიანი, რომელიც ძალაუნებურად გვერდზე დებს   ყველა პირად ემოციას  და ბოლომდე იმ საქმითაა მოცული, რომელზეც  ამდენი ხნის განმავლობაში მუშაობდა. გუნდიც ისეთი შეკრული ხდება პროცესების დროს, თითქოს ხუთ ერთმანეთისაგან განსხვავებულ ადამიანს ერთნაირად უფეთქავდეს გული, რაც, ბუნებრივია, იმითაა გამოწვეული, რომ  მათ საერთო მიზანი ამოძრავებ და სწორედ ეს მიზანია მათთვის უზენაესი.  ჩვენი გუნდის წვრებმა ყველაფერი გავაკეთეთ იმისათვის, რომ კონკურსის ბოლომდე სრული შემადგენლობით, ხუთნი, დავრჩენილიყავით და გუნდურობა შეგვენარჩუნებინა.  ხუთივე ჩვენს ტრენერთან ერთად დღე და ღამე ვმუშაობდით. ისიც მახსენდება შუა ღამე ანევრიულებულები ერთამენთს რომ ვურეკავდით და ვამოწმებდით ყველაფერი კარგად იყო თუ არა. თითოეულ მათგანს ვამჩნევდი, რომ  მათთვის მთავარი არა საკუთარი თავი, არამედ გუნდის გამარჯვება იყო და ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.

მე პირველად სწორედ ამ კონკურსის განმავლობაში გავიაზრე და პრაქტიკაში გამოვცადე კონფუცის შემდეგი ფრაზის ზუსტი მნიშვნელობა : “აირჩიეთ ისეთი სამუშაო, რომელიც გიყვართ და არცერთი დღე არ მოგიწევთ მუშაობა”.

რა ხდება ახლა?

რაც თავისუფალ უნივერსიტეტში  ჩავაბარე, უკეთ მივხვდი, თუ რა დანიშნულება ჰქონდა კონკურსს “დანაშაული და სამართალი” ჩემს ცხოვრებაში.  გარდა  კონკურსში მოპოვებული სასწვალო გრანტისა, რომელიც ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია, გამომიმუშავდა ბევრი ისეთი უნარ-ჩვევა, რასაც ალბათ გაცილებით ხანგრძლივი დრო დასჭირდებოდა პოექტში მონაწილეობა რომ არ მიმეღო. ბუნებრივია ის ფაქტი, რომ სტუდენტის ცხოვრება, განსაკუთრებით კი  სამართლის სკოლის სტუდენტის ცხოვრება, პრეზენტაციების გაკეთებასთან,  თუნდაც საჯაროდ გამოსვლასა და აზრის დაფიქსირებასთან ასოცირდება, რაც არც ისეთი ადვილია, როგორიც ეს ერთი შეხედვით  ჩანს. ( ვგულისხმობ ამ ყველაფრის ხარისხიანად გაკეთებას). პროექტმა კი პირველ რიგში თავდაჯერებულობა შემმატა და  კიდევ ერთხელ დამარწმუნა იმაში, რომ იურისტობა სწორედ ის საქმიანობაა, რომელიც აუცილებლად უნდა ამერჩია. სწორედ ეს არის მთავარი მიზეზი იმისა, რომ როდესაც ცხოვრებაში ბევრ პრობლემას წავაწყდები ხოლმე, ჩემს ერთგვარ გადამრჩენელად სწორედ ეს საქმიანობა მევლინება, რადგან ჩემი პირადი სივრცე, რომელზეც, ვფიქრობ,  ვერავინ მოახდენს გავლენა, სწორედ სამართალთან ასოცირდება. ეს იწვევს  მუდმივ შეგრძმნებას იმისა, რომ დამოუკიდებელი ვარ ,ან ასე თამამადაც რომ არ ვთქვა, ნაკლებად ვარ რაღაც ფაქტორებზე დამოკიდებული, ვიდრე ეს მანამდე ხდებოდა. ეს ყველაფერი კი სწორედ კონკურსის დამსახურებაა, რადგან ჩემი ცხოვრების სწორედ ამ პერიოდმა განაპირობა ჩემი, როგორც პროფესიული კუთხით, ასევე პიროვნული ზრდაც.

მებრძოლთა კლუბი

bf6709be0ea63e17d7765e1ac52d06ee

    ჩაკ პალანიკის ყველაზე გამორჩეული რომანი „მებრძოლთა კლუბი“ არის ნაწარმოები, რომელიც აერთიენებს ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებს, როგორებიცაა:  გარკვეული ინდივიდების დამოკიდებულება საზოგადოების მიმართ, ხალხში არსებული პრობლემების სიმწვავე, სისტემა, რომელიც ხშირად უხეშად იჭრება ხალხის ცხოვრებაში. მებრძოლთა კლუბში არიან გაერთიანებული ადამიანები, რომლებიც, ვფიქრობ, თავდაპირველად იმიტომ მივიდნენ ამ სოციუმში გაწევრიანების აზრამდე, რომ ისინი მარტოობისაგან იტანჯებოდნენ. მათ ამგვარ ვითარებას კი საზოგადოება და მასში გამეფებული მოსაზრებები წარმოადგენდა. სწორედ ამიტომ, ეს წიგნი თითქოს ერთგვარი პროტესტი და ამბოხია კონკრეტული ინდივიდებისა, საზოგადოებისა და არსებული რეჟიმის წინააღმდეგ. წიგნის მთავარი გმირი სწორედ ამგვარი განცდებით, მარტოსულობით იტანჯება, რაც მას დაბალი თვითშეფასებისაკენ უბიძგებს, რისი გამოძახილიც არის ის ფაქტი, რომ იგი ქმნის თავის ალტერ-ეგოს, განმასახიერებელს იმ ადამიანისა, რომელიც თავად სურდა  რომ ყოფილიყო, თუმცა  საზოგადოებისა და სხვა გარემო-პირობების გამო არასოდეს გამოსდიოდა.21ce26e8083fa43dc8ccf4de2a867eb1

წიგნის მთავარი გმირი, რომლის სახელიც უცნობია, მარტოობის განცდით, უძილობით და სხვა პრობლემებით იტანჯება. იგი არის ამერიკის შეერთებულ შტატებში მცხოვრები პირი, რომელიც 90-იანი წლების ეპოქას ეკუთვნის და, შესაბამისად, მის ხასიათსა და ცხოვრებსადმი დამოკიდებულებაში მკაფიოდ იჭრება ის ასპექტები, რომლებიც დამახასიათებელი იყო იმ პერიოდისათვის.  ოთხმოცდაათიანი წლების ამერიკაში განსაკუთრებით მომრავლდა განწორწინებები და,შესაბამისად, იმატა ე.წ. უმამოდ გაზრდილ ბავშვებთა რიცხვმაც. წიგნის მთავარი გმირიც სწორედ ერთ-ერთი მათგანია. აშკარაა ის ფაქტი, რომ მასზე გარკვეულწილად გავლენას ახდენს ბავშვობის ერთგვარი ტრამვა, რომელიც ოჯახთან არის დაკავშირებული. მთავარი გმირი თითქოს ამერიკის იმდროინდელი საზოგადოების სახეა, რომლის თითოეულ წევრსაც აქვს შიში და კომპლექსი თვითგამორკვევისა.

ადამიანებს არ  ჰყავთ მეგობრები. სახელმწიფოში არსებულმა  კაპიტალისტურმა სისტემამ და ზოგადად ჩამოყალიბებულმა  მიდგომამ ამა თუ იმ საკითხის მიმართ საზოგადოება და მასში შემავალი ინდივიდები მიიყვანა იქამდე , რომ მათ გაუჩნდათ ერთჯერადობის განცდა. მთავარი გმირიც ამჩნევს, რომ თეფშები, ჭიქები ერთჯერადია. თვითმფრინავით ხშირად მგზავრობისას იგი ძალაუნებურად ამახვილებს საგნების ერთჯერადობაზე, რადგან სტიუარდესა სწორედ ერთჯერადი ჭიქებითა და სხვა საგნებით ემსახურება იქ მსხდომ ადამიანებს.   მისთვის ასევე გასაგები და ნათელი ხდება სამწუხარო ფაქტი, რომ არა მარტო ნივთები, არამედ ადამიანებიც ერთჯერადნი არიან, ურთიერთობები ერთჯერადი გახდა.

64293d93a79ec05dedfa72cf169bf423

თუნდაც თვითმფრინავში გაცნობილი ადამიანი მხოლოდ ერთჯერადი ურთიერთობისათვის არის განწირული, რადგან მას მეორედ აღარ შევხვდებით, არც გავესაუბრებით და ა.შ. ეს ყველაფერი კი, ვფიქრობ, გამოიწვია იმან, რომ ადამიანებმა, კაპიტალისტური რეჟიმიდან გამომდინარე, განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილეს იმაზე, რომ მაქსიმალურად შეემცირებინათ ერთგვარი დანახარჯები, გამოეყენებინათ ყველაფერი მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში  და , სწორედ ამიტომ, თითქოს მინიმუმადე იქნა დაყვანილი ემოციური მხარე, რომელიც ამა თუ იმ თემას ახლავს  თან, თუმცა ეს სინამდვილეში მხოლოდ გარე ფასადი იყო, რადგან  წიგნში აშკარად ნათელია ის თუ როგორ იტანჯებიან ადამიანები და მათ შორის ჩვენი მთავარი გმირი და ასევე  მარლა სინგერი, რომელიც, მთავარი გმირის მსგავსად, დადის  შეკრებებზე, სადაც მომაკვდავი ადამიანები  გრძნობებს უაზიარებენ ერთმანეთს.  ისინი თითქოს ამ გზით ცდილობენ შეივსონ ის სიცარიელე და დანაკლისი, რომელსაც გამუდმებით განიცდიან, რაც, ბუნებრივია, თითქოს თავის მოტყუების  მცდელობაცაა, რომელიც ხანგრძლივად, ლოგიკურია, ვერ გასტანს და ასეც ხდება.  მარლა სინგერი და წიგნის მთავარი გმირი  ერთმანეთს, ვფიქრობ, ილუზიას უქმნიან იმისა, რომ ისინი ბოლომდე მარტონი არ არიან და მათ ცხოვრებაში არსებობს მათი მსგავსი ადამიანი, როგორც ჯორჯ გორდონ ბაირონი იტყოდა „ნათესავი მსგავსი შეგნებით“, რაც ხშირ შემთხვევაში ადამიანების უმრავლესობისათვის  საციცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

5cf6d6e1fb0907f4b34d2ce_5cff-post

წიგნის მთავარი გმირი, რომელიც უძილობისგან იტანჯება და ამა და სხვა პრობლემების გადაწყვეტას, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, სხვადასხვა მეთოდით ცდილობს ბოლოს მიდის იმ მდგომარეობამდე , რომ ქმნის ალტერ-ეგოს , სახელად ტაილერ დერდენს, რა არის დასაბამი იმ ამბოხისა, რომელსაც ჰქვია  ინდივიდების პროტესტი მომხმარებლური , მწარმოებლური საზოგადოებისა   და ქვეყანაში არსებული რეჟიმის მიმართ, იმ რეჟიმის მიმართ, რომელიც უბიძგებს ადამიანებს იფიქრონ, რომ მათ მიერ შეძენილი ნივთებისა და მატერიალური ფაქტორების გარეშე, ისინი ,ფატობრივად, არაფერს წარმოადგენენ  და არც არაფერი გააჩნიათ , ცხოვრებას  კარგავენ. სინამდვილეში კი ფაქტი ისაა, რომ ცხოვრება, მისი პირდაპირი და სწორი გაგებით, შეუძლებელია გარკვეულ ნივთებთან ასოცირდებოდეს.  წიგნში ამ სიტუაციის ნათელი მაგალითია ის გარემოება, როდესაც მთავარი გმირის სახლი ფეთქდება და იგი თითქოს კარგავს ყველაფერს, სპეციალურად შერჩეულ კარადას, ნივთებს, რომლითაც სახლი იყო სავსე და სწორედ ამ დროს მის გვერდით აღმოჩნდება ადამიანი, რომელიც, სხვათაგან განსხვავებით, არ არის ერთჯერადი- ტაილერ დერდენი.  სწორედ აქედან ეწყება დასაბამი მებრძოლთა კლუბს, რომელსაც ყველაზე უკეთ ეს ამონარიდი აღწერს:

fd8d678ae7a634df48f7035e51619ee7

”არსად ისეთი ცოცხალი არ ხარ, როგორც ”მებრძოლთა კლუბში”. აქ მხოლოდ შენ და შენი მეტოქე ხართ, სარდაფის ცენტრში ნათურის ქვეშ დგახართ სხვა მებრძოლებით გარშემორტყმული. ”მებრძოლთა კლუბში” გამარჯვებას ან მარცხს მნიშვნელობა არ აქვს. ”მებრძოლთა კლუბი” ცარიელი სიტყვები არაა. ხედავ პირველად მოსულ ტიპს, აშკარად ვიღაც უტრაკო ცინგლიანია. გადის ექვსი თვე და იგივე ტიპი ქვისგან გამოკვეთილი გგონია, უკვე აღარაფრის ეშინია და თავდაჯერებულია. ”მებრძოლთა კლუბშიც” ისმის ხმაური და ხვნეშა, როგორც სპორტდარბაზში, ოღონდ აქ გარეგნობაზე არავინ ზრუნავს. აქაც ისმის ისტერიული წამოძახილები, როგორც ეკლესიაში და, როცა კვირას შუადღით იღვიძებ, თავს გადარჩენილად გრძნობ.”

მებრძოლთა კლუბი უდიდესი ძალაა, რომელიც ებრძვის მწარმოებლურ, მომხმარებლურ საზოგადოებას. იგი  ადამიანებს აჩვევს შეეგუონ სიმართლეს, რადგან სწორედ ეს არის ერთადერთი რეალური მეთოდი, რომლის გამოყენებითაც შესაძლებელია აწმყოს შეცვლა, ილუზიები გამოსავალი არ შეიძლება იყოს.  იმისათვის, რომ ადამიანმა სცადოს მთავარი – იყოს უფრო მეტი,ვიდრე არის, აუცილებელია იგი იაზრებდეს სინამდვილეს, თვალს უსწორებდეს მას და, შესაბამისად, საღად აზროვნებდეს მისი შეცვლის ხერხებთან დაკავშირებით.

fad965ceda1b782741d98c0ac35eb0a0

„ყველა, ვინც გიყვარს, ოდესმე ზურგს გაქცევს ან

მოკვდება.

ყველაფერს, რასაც შექმნი დაივიწყებენ.

ყველაფერი, რითაც ამაყობ, სანაგვეზე აღმოჩნდება.“

საბოლოო ჯამში, ვფიქრობ  ჩაკ პანალიკის წიგნი „მებრძოლთა კლუბი“  თითქოს ერთგვარი გაფრთხილებაა ავტორისა საზოგადოების და ზოგადად ხალხის, მმართველი ხელისუფლების, გარკვეულ რეჟმთა დამფუძნებლებისა და მომხრეებისათვის, რომ ადამიანებს შეუძლიათ რადიკალურ ზომებს მიმართონ, თუკი ამას აუცილებლობა მოითხოვს და თუკი არსრბული რეჟიმი მათ თავს ახვევს ისეთ მკვდარ სტრუქტურებს, როგორც ეს წიგნში განხილულ შემთხვევაშია. ეს წიგნი გაფრთხილებაა იმისა, რომ ადამიანებს აქვთ ძალიან დიდი ძალა და მათ შეუძლიათ დადგნენ  საზოგადოებაში არსებულ ყველანაირ პრობლემაზე მაღლა – მათ შორის გულგრილობაზეც, რადგან მომხმარებულური, მწარმოებლური საზოგადოება და კაპიტალისტური წყობა პირველ რიგში სწორედ გულგრილობასთან ასოცირდება.

რა არის მარტოობა  და  ღირს კი ამ კითხვაზე პასუხი რომანტიზმის მიმდინარეობაში ვეძიოთ?

aline

მიუხედავად იმისა, რომ  რომანტიზმის თემა თავის მხრივ  ძალიან ბევრ საინტერესო ასპექტს მოიაზრებს,  თავიდანვე შეუძლებლად მივიჩნიე მე, როგორც თანამედროვე ეპოქაში მცხოვრებ ადამიანს, ხელიდან გამეშვა შესაძლებლობა , რომელიც, საბედნიეროდ, ელვის სისწრაფით გადაიშალა ჩემ წინაშე  , მესაუბრა სხვადასხვა, ჩემი აზრით, ნაკლებად მნიშვნელოვან საკითხზე და არა  იმ თემაზე, რომელიც  განსაკუთრებით საინტერესო და დამაფიქრებელია ხელოვნების ამ კონკრეტული მიმდინარეობის განხილვისა და შეფასებისას.   კონკრეტულად რას მოიაზრებს მარტოობა, მარტოსულობა? როგორ ესმოდათ ეს თემა რომანტიზმის სხვადასხვა წარმომადგენლებს? რა იწვევდა მათში ამგვარ გრძნობებს? რაში ხედავდნენ  პრობლემის ( თუმცა, ვფიქრობ, მარტოობის  პრობლემად წარმოჩენა საკმაოდ სადავო საკითხია) გადაწყვეტის შესაძლებლობას და ა.შ. – ვფიქრობ, ეს საკითხები თანამედროვე ეპოქაშიც  მეტად აქტუალური და საინტერესოა, რადგან, მიუხედავად იმისა, რომ ალბათ არც ერთი ჩვენგანი არ ატარებს დროის დიდ ნაწილს იმაზე ფიქრში, თუ რას ნიშნავს მარტოობა ან რამდენად მაღალია მისი მარტოობის ხარისხი ან საერთოდ შეიძლება კი მარტოობა ხარისხებით იზომებოდეს, თითოეულ ჩვენგანს მაინც აწუხებს ეს თემა და, ვფიქრობ,  იგი ყოველთვის მნიშვნელოვანი და დამაფიქრებელი იქნება ადამიანების ცხოვრებაში, რადგან  თუკი არსებობს გარემო, სადაც თითოეული ადამიანი ჯერ სუბიექტად, პიროვნებად აღიქმება, ხოლო შემდეგ კი რომელიმე საზოგადოების წევრად, ყოველთვის იარსებებს ერთგვარი შიში ან უბრალოდ განცდა იმისა, რომ საბოლოო ჯამში  საკუთარ თავთან ყველანი მარტონი ვართ.

მართალია, შეუძლებელია რომანტიზმის მიმდინარეობის სიღრმისეულად  შესწავლა ადამიანმა რამდენიმე დღის განმავლობაში მოახერხოს, თუმცა   ზოგიერთი   განსაკუთრებით თვალშისაცემი მომენტის შესახებ ინფორმაციის ქონა და მისი გაანალიზება, ვფიქრობ, აუცილებლად მიგვიყვანს იმ დასკვნამდე, რომ ადამიანების  მიერ თავის დროზე რომანტიკოსებად წოდებულ ხელოვანთა შემოქმედებაში მკაფიოდ  ჩანს  ავტორთა აზროვნების განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები იმ საკითხებზეც კი, რომლებიც, ერთი შეხედვით მათთვის საერთო ან ნაკლებად განსხვავებული მაინც უნდა იყოს, რადგან ისინი ერთი და იმავე მიმდინარეობას ეკუთვნიან. თუმცა ჩვენ დღეს განვიხილავთ მაგალითს იმისას, თუ რამდენად განსხვავებულად აღიქვამდნენ რომანტიზმის წარმომადგენლები მარტოობის  თემას. ეს კი განსაკუთრებით დაგვეხმარება პასუხი გავცეთ თემის სათაურად შერჩეულ შეკითხვას.

ვფიქრობ, მარტოობის იდეის განსხვავებულად გამოხატავს ორი ერთი და იმავე მიმდინარეობის, თუმცა  სხვადასხვა ეროვნების წარმომადგენლის , ქართველი – ნიკოლოზ ბარათაშვილისა და ამერიკელი-  ჯორჯ გორდონ ბაირონის ლექსები. გთავაზობთ ლექსებს:

Sad-and-Loneliness-Quotes-53195-statusmind.com

ჯორჯ გორდონ ბაირონი – მარტოსულობა

იჯდე კლდეებზე, გაჰყურებდე წყლებს და მთა-გორებს,
თუ როგორ იცვლის ტყე შუქ-ჩრდილებს ოდნავ, ნელნელა,
ადგილებს, რაც არ წარმოადგენს სამფლობელოებს
ჯერაც  კაცისას, ფეხიც ჯერ არ დაბიჯებულა;
ჯერაც უნახავ და მიუვალ მთაზე აცოცდე,
ჯოგებთან ერთად,  არ სჭირდება რომელთაც ბაგა;
ქაფიან ჩანჩქერს, ციცაბოებს გადაეყუდო,
ეს მარტოობა კი არ არის    –  გასაუბრება
ბუნებასთან  და ველურ ხმების მიყურადება.

მაგრამ როცა ხარ შუაგულში მოლაქლაქეთა,
გესმის ან ხედავ ამ ყველაფერს, გრძნობ თუ მოიცავ,
ხვდები –  მსოფლიოს დაქანცული ხარ  მოქალაქე,
სადაც არავინ დაგვლოცავს და ვერც შენ დალოცავ;
დიდებულების ნებიერო, სავსე ვარამით!
არავინ არის, ნათესავი მსგავსი  შეგნებით – 
არ ეპირფეროს სხვებს, თუ მათგან ელის წყალობას,
ბევრია მსგავსი მთხოვნელები და მლიქვნელები;
აი ეს არის სიმარტოვე – მარტოსულობა!

ნიკოლოზ ბარათაშვილი – „სული ობოლი“

 

ნუ ვინ იტყვის ობლობისა ვაებას,

ნუ ვინ სჩივის თავის უთვისტომობას!

საბრალოა მხოლოდ სულით ობოლი,

ძნელღა პოვოს, რა დაკარგოს მან ტოლი!

 

მეგობართა, ნათესავთ მოკლებული,

ისევ ჩქარად ჰპოვებს სანაცვლოს გული;

მაგრამ ერთხელ დაობლებული სული

მარად ითმენს უნუგეშობას კრული!

 

არღარა აქვს მას ნდობა ამა სოფლის;

ეშინიან, იკრძალვის, არღა იცის,

ვის აუწყოს დაფარული მან გრძნობა,

ეფიქრება ხელმეორედ მას ნდობა!

 

ძნელი არის მარტოობა სულისა:

მას ელტვიან სიამენი სოფლისა,

მარად ახსოვს მას დაკარგვა სწორისა,

ოხვრა არის შვება უბედურისა!

ჯორჯ გორდონ ბაირონის ლექსიდან გამომდინარე, ნათელია ის, რომ იგი მარტოობას არ აღიქვამს ისე, როგორც სოციალურსა და ფიზიკურ სიმარტოვეს – როცა არ შეუძლია ვინმეს დაელაპარაკოს,  ადამიანებთან კონტაქტის შესაძლებლობა არ აქვს.  მისი აზრით, ადამიანი იმ შემთხვევაშია მარტო, როცა იმყოფება სხვათა გარემოცვაში, ყველაფერს ხვდება, ყველაფერი ესმის, თუმცა იაზრებს იმას, რომ მისი ყოფნა არავისათვის ღირებული არ არის და არც მისთვისაა ვინმე ღირებული. მარტივად, რომ  ვთქვათ იგი მოკლებულია სიყვარულის უნარსაც, იმ გრძნობას, რომელსაც ვიქტორ ჰიუგო საკუთარ გენიალურ ნაწარმოებში „საბრალონი“ ასე ახასიათებს : „სამყაროს დაყვანა ერთადერთ არსებაზე, ერთადერთი არსების გაფართოება ღმერთამდე, აი სიყვარული.“   ბაირონის აზრით, მარტოობაა, როცა, მიუხედავად იმისა, რომ ყველაფერს ძალიან კარგად გრძნობს, არ შეუძლია ამის შესახებ ვინმეს გაუზიაროს , ისაუბროს საკუთარი ემოციების შესახებ და არა იმიტომ, რომ მის ირგვლივ ადამიანები არ იმყოფებიან, არამედ იმის გამო, რომ მას უბრალოდ გვერდით არ ჰყავს თანამოაზრე, მსგვასი იდეოლოგიისა და ღირებულებების მქონე ადამიანი, „ნათესავი მსგავსი შეგნებით“ , რომელიც გულწრფელად გაიგებს ყველაფერს და არა მლიქვნელობით.

aloneeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee

სწორედ ასეთი ტრაგიზმითა და დრამატულობით გვიხასიათებს ბაირონი მარტოსულობის ცნებას, ხოლო ხალხის მიერ ქართული რომანტიზმის მნიშვნელოვან წრმომადგენლად აღიარებული ნიკოლოზ ბარათაშვილი სრულიად სხვა განცდების გამო იტანჯება. მისთვის მარტოობა, სულით ობლობა გულისხმობს ნათესავთა და მეგობართა არარასებობას მის ცხოვრებაში. შესაძლებელია, ერთი შეხედვით, ამ ორი ერთმანეთისაგან სრულიად განსხვავებული პოეტის მარტოობისადმი დამოკიდებულება ვინმემ ერთმანეთთან გააიგივოს, თუმცა, ვფიქრობ, ეს არ შეესაბამება სიმართლეს, თუნდაც იმიტომ,რომ ბარათაშვილის ლექსში წამოჭრილი პრობლემა გაცილებით მარტივი გადასაწყევტია, ვიდრე ეს ბაირონის ნაწარმოებში განხილული პრობლემის შემთხვევაშია.   ორი აზრი არ არსებობს იმის შესახებ, რომ გაცილებით მარტივია იპოვნო უბრალოდ მეგობარი , ვიდრე იპოვო თანამოაზრე, რადგან ყველა ადამიანი განსხვავებულად აზროვნებს, განსხვავებული მსიწრაფებები და შეხედულებები აქვს, შესაბამისად, პოვნა თანამოაზრისა, რომელიც ყველაფერს გულწრფელად გაიგებს და არა პირფერობით საკმაოდ რთულია.  ამ ორი პოეტისა და კონკრეტული ლექსების შეპირისპირება, ჩემი აზრით, ემსახურება იმას, რომ დავინახოთ შემდეგი გარემოება : მარტოობა ძალიან ზოგადი ცნებაა და, შესაბამისად, ბუნებრივიცაა ის, რომ არ არსებობს საყოველთაო აზრი იმის შესახებ, თუ როგორი დეფინიცია და განმარტება მიესადაგება მას ყველაზე უკეთ.    თუ ვიმსჯელებთ ისე, რომ მარტოობა ზუსტად ის არის, რაც ნიკოლოზ ბარათაშვილს აწუხებდა, მაშინ შეცდომა არ იქნებოდა გვეფიქრა, რომ ადამიანთა უმეტესობა არ არის მარტო, თუმცა, ვფიქრობ, აღნიშნული სინამდვილეს არ შეესაბამება.

fight-club-copy_c9w7.1920

ჩემი ღრმა რწმენით, მარტოობა სწორედ ის განცდაა, რაზეც ბაირონი საუბრობდა, შეგრძნება უსარგებლობისა, ერთგვარი სიცარიელისა, საკუთარი მოსაზრებების ფუჭად დახარჯვისა და ა.შ.    ვფიქრობ, ამერიკელი პოეტის ამ ლექსს ერთგვარად ეხმიანება ასევე ამერიკული ფილმი, სახელად მებრძოლთა კლუბი, რომლის მთავარი გმირიც, ვფიქრობ, სწორედ მარტოსულობით იტანჯება და ეს განცდები უბიძგებს მას დაბალი თვითშეფასების ფორმირებისაკენ. საბოლოოდ კი ყველაფერი მიდის იქამდე, რომ გმირი, რომლის სახელიც ფილმში არ ჩანს, შექმნის მის ალტერ-ეგოს, რომელიც არის ისეთი, როგორიც თავად სურდა, რომ ყოფილიყო.  იგი თავადვე მიდის ამ გადაწყვეტილებამდე, მართალია, გაუაზრებლად, თუმცა მისი ცხოვრების ამ ყველაზე ამაღელვებელ გადაწყვეტილებას იგი სწორედ თავად იღებს.  მებრძოლთა კლუბი გაერთიანებაა ადამიანებისა, რომლებიც საკუთარ თავსა და შესაძლებლობებს ებრძვიან, ადამიანებისა, რომლებსაც გარემოპირობების გამო არ მეიცათ შესაძლებლობა საკუთარი თავი და უნარი ბოლომდე გამოემჟღავნებინათ და  თვითრეალიზების საჭირო დონისათვის მიეღწიათ. მებრძოლთა კლუბი, ვფიქრობ, გამაერთიანებელია სწორედ მარტოსული ადამიანებისა, რომლებიც ასეთ ვითარებაში ალბათ საზოგადოებისა და  გამეფებული მოსაზრებების გამო აღმოჩნდნენ.  ეს ფილმი ერთგვარი პროტესტია კონკრეტული ინდივიდებისა საზოგადოების მიმართ.  იგი ასევე კარგი მაგალითია იმისა, თუ რამდენად სხვადასხვავარი პრობლემა შეიძლება ჰქონდეს ამა თუ იმ ადამიანს, რამდენად გასნხვავებული მიზეზეზების გამო შეიძლება მას თავი მარტოსულად მიაჩნდეს, თუმცა, ვფიქრობ, ამ თემის ამოსავალი წერტილი ერთია – რეალური მარტოობა არის ის, როცა იდეურად მარტო ხარ, არავის შეუძლია გაიაზროს და გაიზიაროს ის აზრები, რომლებიც შენ გაწუხებს და, ვფიქრობ, სწორედ ამიტომ არის ყველა ადამიანი საკუთარ თავთან მარტო, უბრალოდ  ე.წ. მონათესავე სულები ზოგჯერ გვიქმნიან ილუზიას, თითქოს მარტონი არ ვართ და რომ ჩვენს იდეებს ვიღაც იზიარებს და ყველაფერი ზუსტი ზედმიწევნით ესმის, თუმცა შეუძლებელია ყოველი დეტალი ერთი ადამიანის შესახებ მეორისათვის ბოლომდე გასაგები, მისაღები იყოს.

სწორედ ეს ყველაფერი არის მიზეზი იმისა, რომ, მიუხედავად რომანტიზმის მიმდინარეობის გამორჩეულობისა და მნიშვნელობისა მსოფლიო ხელოვნების განვითარებაში, მარტოობის შესახებ ზუსტი პასუხი არც ამ მიმდინარეობის შემოქმედთა აზრებში არ უნდა ვეძიოთ.  ჩვენ მხოლოდ შეგვიძლია გავეცნოთ მათ ნამუშევრებს, რაც, ბუნებრივია, დაგვეხმარება სხვადასხვა თემაზე უკეთ დაფიქრებასა და გააზრებაში, თუმცა საბოლოო დასკვნა გარკვეული თემების შესახებ თავად ჩვენ უნდა გამოვიტანოთ. ასეთ თემათა რიცხვს კი მარტოობა პირველ რიგში მიეკუთვნება.

თეოდორ დოსტოევსკის  „იდიოტი“ – ანუ კეთილშობილება, როგორც დამანგრეველი ძალა

tavadi

მოდერნიზმის მიმდინარეობა, რომელიც თანამედროვეთათვის  ხელოვნების ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და მნიშვნელოვან მიმდინარეობად ითვლება, თავისი განსაკუთრებულობას  გამორჩეულად  ლიტერატურაში ავლენს. მთავარი დამახასიათებელი ნიშან-თვისებები, რომლითაც მოდერნიზმის მიმდინარეობის ლიტერატურული ნაწარმოები გამოირჩევა არის ის, რომ  მწერლების ინტერესის საგანს უკვე წარმოადგენს არა სხვებზე უფრო ამაღლებული ადამიანი თავისი იდეალური ბუნებითა ან თუნდაც მისკენ  დაუოკებელი სწრფავით, არამედ ისინი უკვე ინტერესდებიან  ჩვეულებრივი ადამიანებით, რომლებიც სხვათაგან არა დადებითი თვისებებით გამოირჩევიან ( თუმცა ეს საკმაოდ პირობითი საკითხია), არამედ სისუსტით, მელანქოლიური ბუნებით, თავიანთი ასოციალური ხასიათითა და ცოდვილი ნატურით.  მოდერნიზმის მიმდინარეობა, ხელოვნების სხვა მიმართულებათაგან განსხვავებით, წინა პლაზე წევს ადამიანის ცოდვებსა და უარყოფით ასპექტებს, რომლებზეც ადრე ყურადღებას ნაკლებად თუ ამახვილებდნენ. ამ მიმდინარეობისათვის უკვე საყურადღებოა ადამიანი ისეთი, როგორიც იგი სინამდვილეშია – არა იდეალური, არამედ სხვადასხვა ნაკლით სავსე, ნაკლით, რომელიც მას დამატებითი გამორჩეულობის ელფერს სძენს და მის პიროვნებას გაცილებით უფრო საინტერესოს ხდის.

მოდერნიზმისათვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებები მკაფიოდ ვლინდება მეცხრამეტე საუკუნის რუსი მწერლის თეოდორ დოსტოევსკის ნაწარმოებში „იდიოტი“.  მოდერნიზმის ხელოვნება პირობითად იყოფა ორ ნაწილად: აპოლონური და დიონისური ხასიათის ნამუშევრებად. აპოლონური ტიპის ნაწარმოებებში მკვეთრადაა გამოვლენილი მშვენიერი, გაწონასწორებული იდეების ხელოვნებაში გადმოცემა, ხოლო დიონისური ხასიათის ნაწარმოებებში კი განსაკუთრებული სიმძაფრითაა ასახული ტანჯვა, ტრაგიზმი, ცოდვა, გამარჯვება ან დამარცხება.  „იდიოტი“  აპოლონური ხასიათის ნაწარმოებია.

ეს  ნაწარმოები ნათელი გამოხატულებაა იმისა, თუ რამდენად კარგად იცნობდა ავტორი ადამიანის ფსიქოლოგიას. ნაწარმოების კითხვისას შეუძლებელია შეუმჩნეველი დარჩეს ის, თუ როგორ ოსტატურად უღრმავდება დოსტოევსკი თითოეული პერსონაჟის შინაგან სამყაროს. იმ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, რომელიც ჩვენ თავად ავტორზე მოგვეპოვება, შეგვიძლია ვიფიქროთ, რომ იგი ნაწარმოებში ბევრ მნიშვნელოვან დეტალს იყენებს საკუთარი ცხოვრებიდან. მაგალითად, რომანის მთავარი გმირი, ხალხის მიერ იდიოტად შერაცხული თავადი მიშკინი გენერლის მეუღლისა და მისი სამი ქალიშვილის სტუმრობისას სიკვდილით დასჯის შესახებ საუბრობს. იგი ნათლად აღწერს იმ განცდებს, რომლებიც სიკვდილმისკილ ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს. თვითონ დოსოტევსკისაც მისჯილი ჰქონდა სიკვდილი, რის მიზეზადაც, როგორც ჩვენთვის ცნობილია, ბელინსკის ნაწარმოებების კითხვა და ასლების ქონა წარმოადგენდა, თუმცა  საბოლოოდ ეს ამბავი ისე დასრულდა, რომ სიკვდილის მოლოდინში მყოფ მწერალს უთხრეს, რომ გადაწყვეტილება შეიცვალა და მისი განაჩენი ციმბრიში გადასახლებით ჩაანაცვლეს.

სიკვდილმისჯილი ადამიანის ფიქრებს დოსტოევსკი თავად მიშკინის მიერ წარმოთქმულ სიტყვებში საკამოდ მკაფიოდ და თვალსაჩინოდ აღწერს:

”ვთქვათ კაცს აწამებენ; ამ დროს ტანჯვა, ჭრილობები, ხორციელი ტკივილი აწუხებს, ეს ყველაფერი კი სულიერ ტანჯვას ავიწყებს, ასე რომ სულის ამოხდამდე მხოლოდ ჭრილობები ტანჯავს. მაგრამ ყველაზე დიდი, ყველაზე გაუსაძლისი ტკივილი იქნებ ჭრილობა არც იყოს, იქნებ ის არის, რომ დანამდვილებით იცი, აგერ ერთი საათის, მერე ათი წუთის, მერე ნახევარი წუთის, მერე, აი, ამ წუთს სიცოცხლეს გამოესალმები, ადამიანი აღარ იქნები და ეს უეჭველია. სწორედ ესაა მთავარი, რომ უეჭველია. აი, თავს რომ დადებ დანის ქვეშ, გესმის, როგორ დაცურდება ის შენს თავზე, სწორედ ეს მეოთხედი წამია ყველაზე საშინელი. მაგრამ იცით, რომ ეს მარტო ჩემი ფანტაზია არ არის და ბევრი იძახის ამას? იმდენად მწამს ეს, რომ პირდაპირ გეტყვით ჩემს აზრს. მკვლელობისათვის კაცის მოკვლა დანაშაულს აჭარბებს სისასტიკით. კანონიერი სიკვდილით დასჯა უფრო საშინელია, ვინმე ყაჩაღურა კაცის მოკვლა. ის, ვისაც ყაჩაღები ღამით ჭრიან ყელს ტყეში ან სადმე, გადარჩენის იმედს მაინც არ ჰკარგავს სულ უკანასკნელ წუთამდე. მაგალითები ყოფილა იმისი, რომ ყელგამოღადრულ კაცს მაინც იმედი აქვს, ან გარბის სადმე, ან იხვეწება და ივედრება. აქ კი ამ უკანასკნელ იმედს, რაც ათჯერ უფრო აიოლებს სიკვდილს, გადაჭრით უსპობენ. აქ განაჩენი გამოტანილი აქვს, ჰოდა ყველაზე საშინელი საწამებელიც ის არის, რომ იცი, ამას ნამდვილად ვერ ასცდები. ამაზე მეტი ტანჯვა კი რა უნდა იყოს ამქვეყნად. მოიყვანეთ ჯარისკაცი და ბრძოლის ველზე ზარბაზანს დაუყენეთ პირდაპირ, გინდაც ესროლეთ, იმას მაინც იმედი ექნება გადარჩენის, მაგრა ამავე ჯარისკაცს რომ სიკვდილის მისჯის განაჩენი წაუკითხოთ, ის ან ჭკუაზე შეცდება, ან ატირდება. ვინ თქვა, რომ ადამიანის ბუნებას შეუძლია ეს აიტანოს და ჭკუაზე არ შეცდეს? რა საჭიროა ადამიანის სულის ასეთი შებღალვა, ასე უგვანოდ, ასე ტყუილუბრალოდ? იქნებ იყოს ისეთი კაცი, ვისაც განაჩენი გამოუტანეს, დატანჯეს, გააწამეს და მერე უთხრეს: ”წადი, გეპატიოს ბრალიო.” აი ამ კაცს იქნება ეამბნა მართალი. “

არსებობს მოსაზრება, რომ ნაწარმოების მთავარი გმირი – თავადი მიშკინი- ქრისტეს სახეა. იგი  გვევლინება, როგორც იდეალური ადამიანი, რომელსაც სჯერა, რომ  ყოველ ადამიანშია  რაღაც კარგი; ებრალება განურჩევლად ყველა; უდიდესი მიმტევებლური თვისებით გამოირჩევა. სწორედ ამა და სხვა მიზეზების გამო, იგი საზოგადოებაში იდიოტის სახელითაა ცნობილი.

რომანში თავადი მიშკინის გარდა,  კიდევ სამი მნიშვნელოვანი პერსონაჟია ( თუმცა ყველა პერსონაჟი თვისებურად მნიშვნელოვანია, რადგან დოსტოევსკის ოსტატობის წყალობით მათზე დაკვირვებით უდიდესი ინფორმაციის მიღება შეგვიძლია ადამიანის ფსიქოლოგიაზე.) ესენი არიან: აგლაია ეპანჩინა ,  ანასტასია ფილიპოვნა და პარფენ როგოჟინი.

აგლაიასა და ანასტასია ფილიპოვნას შორის თვადის გულის დასაპყრობად მიმდინარეობს ბრძოლა. აგლაია ოცი წლის გოგონაა, რომელიც მიისწრაფვის ორიგინალობისაკენ. იგი პირველივე ნახვისას მოიხიბლა თავადით.  ხოლო ანასტასია ფილიპოვნა კი უბედური ქალის სახეა, რომელიც საკუთრი ტანჯვის დასაფარად ბევრ  უღირს საქციელს ჩადის. თუმცა თავადი უმოკლეს პერიოდში ჩასწვდება მის პიროვნებას.  ანასტასია ფილიპოვნასათის თავადი იდეალური ადამიანია და  მთელი ნაწარმოების განმავლობაში ხშირად ვხვდებით ისეთ ეპიზოდებს, რომელთა გამომდინარეც, შეგვიძლია ვიფიქროთ, რომ ანასტასიას თავი თავდის ღირსად არ მიაჩნია და თვლის, რომ იგი მას მხოლოდ გააუბედურებს. მნიშვნელოვანი როლი უჭირავს პარფენ როგოჟინსაც, რომელიც სიგიჟემდეა შეყვარებული ანასტასიაზე. გარდა ამისა,  იგი მჭიდრო კავშირშია თავადთანაც.

natsasia,,- მართალი ბრძანდებით, ნასტასია ფილიპოვნა, რომ არაფერი ვიცი და არც არაფერი მინახავს, ოღონდ.. ოღონდ ისე მიმაჩნია, მე კი არა, თქვენ აქეთ დამდებთ პატივს. მე არაფერს წარმოვადგენ, თქვენ კი ამდენი ტანჯვა ნახეთ და ამ ჯოჯოხეთს წმინდად დააღწიეთ თავი, ეს კი ბევრს ნიშნავს. მაშ რისა გრცხვენიათ და როგოჟინს რატომ გინდათ გაჰყვეთ? აღგზნებული ხართ ახლა და იმიტომ… ბატონ ტოცკის სამოცდათხუთმეტი ათასი უკანვე მიეცით და თქვით, რაც აქაა, ყველაფერს დავტოვებო, ამას კი აქ არავინ ჩიდენს. მე თქვენ… მიყვარხართმ ნასტასია ფილიპოვნა. თქვენი გულისთვის მოვკვდები, ნასტასია ფილიპოვა. ხმას არავის ამოვაღებინებ თქვენზე, ცუდს არ ვათქმევინებ… თუ ფული არ გვექნა, მე ვიმუშავებ, ნასტასია ფილიპოვნა…“ – თავადი მიშკინი ანასტასია ფილიპოვნას.

თავადი თავდაპირველად ამტკიცებს, რომ მას უყვარს ანასტასია, თუმცა განვითარებული მოვლენების შემდეგ, იგი აცხადებს, რომ მხოლოდ ეცოდება, ებრალება იგი, ხოლო სიყვარული კი გაქრა. ამჯერად იგი აგლაიას უცხადებს სიყვარულს.  თუმცა მისთვის მთელი ნაწარმოების განმავლობაში შეუძლებელია გაუძლოს ანასტასია ფილიპოვნას სახეს. ამ ქალს უდიდესი ზეგვალენის მოხდენის უნარი აქვს თავადზე. საბოლოო ჯამში, კეთილშობილი თავადი, რომელსაც არასდროს უფიქრია, ცუდი რამ ჩაედინა და ვინმეს ცხოვრება დაენგრია, მის ირგვლივ ყველას აუბედურებს, რაც მე ვფიქრობ,  სიმბოლოა იმისა, რომ  მაშინდელ ( და არა მარტო მაშინდელ – დღევანდელ) სამყაროში ადამიანებმა იმდენად იცვალეს სახე, იმდენად დასცილდნენ თავიანთ პირვანდელ სახეს, რომ  მათთან მიმართებაში სრული კეთილშობილების გამოყენებაც კი დამანგრეველი იქნება, როგორც საკუთარი თავისადმი, ასევე მათთვისაც. ნაწარმოების დასასრულიც სწორედ ამაზე მეტყველებს. თავადი ბოლოს ისევ შვეიცარიას უბრუნდება სამკურნალოდ, სადაც იგი ოთხი წლის განმავლობაში იკურნებოდა ”იდიოტიზმისაგან”.

გთავაზობთ ამონარიდებს წიგნიდან:

  • „შარშან მე ერთ კაცს შევხვდი. აქ ერთ უცნაურ გარემოებას ჰქონდა ადგილი, უცნაურს-მეთქი, იმიტომ ვამბობ, რომ ასეთი შემთხვევა ძალზედ იშვიათად ხდება. ეს კაცი ერთხელ ეშაფოტზე აიყვანეს და პოლიტიკური დანაშაულისათვის სასიკვდილო განაჩენი წაუკითხეს. ოციოდე წუთის შემდეგ კი შეწყალება გამოუცხადეს და სასჯელი შეუცვალეს. მაგრამ ამ ორი განაჩენის შუალედში, მთელი ოცი თუ, ყოველ შემთხვევაში, თხუთმეტი წუთი იმ უეჭველი რწმენით გაატარა, რომ რამდენიმე წუთის შემდეგ უნდა მომკვდარიყო. იმდენად დამაინტერესა ამ ამბავმა, რომ რამდენჯერმე გავამეორებინე ის თავისი შთაბეჭდილებანი. საოცარი სიცხადით ახსოვდა ყველაფერი და კიდეც ამბობდა, იმ წუთებიდან თავის დღეში არაფერი დამავიწყდებაო. ეშაფოტიდან ოციოდე ნაბიჯზე, სადაც ხალხი და ჯარისკაცები იდგნენ, თურმე სამი ბოძი ერჭო, რადგან დასასჯელი რამდენიმე კაცი ყოფილა. პირველი სამი კაცი ამ ბოძებთან მიუყვანიათ. თოკებით მიუბამთ. სასიკვდილო ტანსაცმელი (თეთრი გრძელი ხალათები) გადაუცვამთ, თვალებზე კი თეთრი ჩაჩი ჩამოუფხატავთ, რომ თოფები არ დაენახათ. შემდეგ ყოველი ბოძის წინ რამდენიმე ჯარისკაცისაგან შემდგარი რაზმი ჩამწკრივებულა. ჩემი ნაცნობი რიგში მერვე ყოფილა და ბოძებთან მესამე წყობაში მოუხდებოდა გასვლა. მღვდელმა თურმე ყველას ჯვრით ჩამოუარა. ასე რო, ხუთიოდე წუთზე მეტი სიცოცხლე არ დარჩენოდა. ჰოდა, მითხრა, რომ ეს ხუთი წუთი უსაზღვრო დროდ, წარმოუდგენელ სიმდიდრედ მეჩვენება, მეგონა, ამ ხუთ წუთის მანძილზე იმდენ სიცოცხლეს განვიცდი, რომ ახლა უკანასკნელ წამზე ფიქრი არც ღირს-მეთქი. ამიტომაც სხვადასხვა თადარიგი დავიჭირე: გამოვიანგარიშე, რამდენი დრო დამჭირდებოდა ამხანაგებთან გამოთხოვებაზე, და საამისოდ ორი წუთი გადავდე, მერე ორი წუთი ჩემს უკანასკნელ ფიქრებზე შემოვინახე, ერთ წუთს კიდევ ირგვლივ მოთვალიერებას მოვანდომებდიო. ძალიან კარგად მახსოვს, რომ სწორედ ეს სამი თადარიგი დავიჭირე და სწორედ ეს გამოვიანგარიშეო. ოცდაშვიდი წლის, საღ-სალამათი, ჯან-ღონით სავსე კაცი ესალმებოდა სიცოცხლეს. როცა ამხანაგებს ვეთხოვებოდიო, მახსოვს, ერთ-ერთს რაღაც საკმაოდ გარეშე კითხვა მივეცი და პასუხმაც ფრიად დამაინტერესაო. მერე, ამხანაგებთან დამშვიდობების შემდეგ ის ორი წუთი დადგა, რომელიც ჩემს ფიქრებზე შემოვინახეო. ისიც წინასწარ ვიცოდი, რაზე ვიფიქრებდიო: მინდოდა, რაც შეიძლება მალე წარმომედგინა, ეს როგორ იქნება, ახლა ვარსებობ და სული მიდგას, სამიოდე წუთის შემდეგ კი არარაობად ვიქცევი. მაშ, ნეტავ რა დარჩება ჩემგან? ან სად წავალო? ამ ორ წუთში სურდა ეს ყველაფერი გადაეწყვიტა! შორიახლოს თურმე ტაძარი იდგა. ტაძრის მოოქროვილ გუმბათს მზე აბრჭყვიალებდა. მახსოვს, დაჟინებით მივჩერებოდიო სახურავსა და მასზე აციალებულ სხივებს. თვალი ვერ მომეწყვიტა სხივებისთვისო. მეჩვენებოდა, თითქოს სხივები იყო ჩემი ახალი ბუნებაო, სამიოდე წუთის შემდეგ როგორღაც მათ შევერწყმებოდიო… ის ახალი, რაც მას მოელოდა და რაც უცნობი იყო, საოცარი ზიზღით ავსებდა თურმე, მაგრამ იმ წუთშიო, ამბობდა: ყველაზე მძიმე მაინც ეს აკვიატებული ფიქრი იყო: რა იქნება, არ მოვკვდე! რა იქნება ცოცხალი დავრჩე! ო, რა უსასრულო სიცოცხლე მელის! ეს ყველაფერი ჩემი იქნება! მაშინ ყოველ წუთს მთელ საუკუნედ ვაქცევ, არაფერს დავკარგავ, ყოველი წუთის ანგარიშს ვიქონიებ, ერთ წუთს ტყუილად არ გავაცდენო! ისიც თქვა, ამ ფიქრმა ბოლოს ისე გამაბოროტა, უკვე ვნატრობდი, მალე მესროლონო ტყვია.“

  • “ვაგონში სულ ამას ვფიქრობდი:  ,, ახლა ხალხში უნდა გავერიო; იქნებ ბევრი არაფერი ვიცი და გამეგება, მაგრამ ახალი ხანა კი დამიდგა.”. გადავწყვიტე, პატიოსნად და პირნათლად შევასრულო ჩემი საქმე. ადამიანებთან შესაძლოა მომწყინდეს და გამიჭირდეს კიდეც. ყოველ შემთვევაში, გადავწყვიტე ყველას ზრდილობით მოვექცე და არაფერი დავუმალო; მეტს ხომ არავინ მომთოვს. იქნებ აქაც ბალღად ჩამთვალონლ, – რა ვუყოთ მერე! რატომღაც ყველა იდიოტად მნათლავს, მართალია, ოდესღაც კი ვიყავი ისე ავად, რომ იდიოტს ვგავდი; მაგრამ ახლა სადაური იდიოტი ვარ, თუკი ვამჩნევ, რომ იდიოტად მთვლიან. სადმე რომ შევდივარ, ვფიქრობ : ”ამათ იდიოტი ვგონივარ, მე კი ჭკვიანი ვარ, მხოლოდ ესენი ვერ ხვდებიან.”

  • ,,ბავშვებს კაცმა არაფერი უნდა დაუმალოს; ვითომც პატარები არიან და მათთვის ადრეა ყველაფრის ცოდნაო. რა უბადრუკი მოსაზრებაა! იცით, ბავშვები მშვენივრად ამჩნევენ მშობლებს პატარები ვგონივართ და ისე ფიქრობენ, ვერაფერს მივხვდებითო. სინამდვილეში კი ძნელად გამოაპარებთ რასმე. აბა, ვინ წარმოიდგენს, რომ რა თავსამტვრევი საქმეც არ უნდა იყოს, ბალღი საოცრად გონივრულ რჩევას მოგცემს. ღმერთო ჩემო! როცა ეს პატარა ჩიტუნები მიამიტად მოგაპყრობენ გაბრწყინებულ თვალებს, რა სინდისით უნდა მოატყუო ისინი! ჩიტუნები-მეთქი, იმიტომ ვთქვი, რომ ჩიტზე წმინდა ამ ქვეყნად არ არის რა.“

  • ,,სულელს თუ გული აქვს და ჭკუა არა, ისეთივე საცოდავია, როგორც ჭკვიანი, მაგრამ უგულო სულელი.“

  • 18                                                                                    აგლაიას პორტრეტი. ავტორი – ილია გლაზუნოვი                                                                    ,,  ოდესღაც პატივი დამდეთ და ნდობის  ღირსი გამხადეთ. ვინ იცის, აღარც გახსოვთ ახლა. ნეტავ რატომგწერთ? მეც არ ვიცი; მაგრამ რაღაც ძალამ მაიძულა და საშინლად მომინდა, თავი მოგაგონოთ და მოგაგონოთ სწორედ თქვენ. რამდენჯერ დამჭირვებიხართ სამთავე, მაგრამ ამ სამიდან მარტო თქვენ მიდექით თვალწინ. ძალიან, ძალიან მჭირდებით. რა უნდა მოგწეროთ ჩემზე, საამბობელი არაფერი მაქვს, არც მინდა; ოღონდაც სულით და გულით მწადია, რომ ბედნიერი იყოთ. ხართ კი ბედნიერი? აი, რისი თქმა მინდოდა მხოლოდ: თქვენი ძმა თავ. ლ. მიშკინი.“ – თავადი მიშკინი აგლაიას.

  • ,,  ჩემი მრავალგზის დაკვირვებიდან, ჩვენი ლიბერალი თავის დღეში ვერ მოითმენს, ვისმე საკუთარი შეხედულება გააჩნდეს და მაშინვე არ გამოლანძღოს თავისი ოპონენტი, ან უარესი რამ არ აუტეხოს.“

  • „ადამიანებს ეს სიზარმაცით მოსდით, ერთმანეთს რომ ერთი შემთხვევით ახარისხებენ და ვერაფერს პოულობენ საერთოს…“

  • ,, ეჭვი არაა, გაუბედაობა და საკუთარი ინიციატივის  სრული უქონლობა ჩვენში მარადჟამ მიაჩნდათ პრაქტიკოსი ადამიანის უმთავრეს და უპირველეს ნიშანთვისებად, მიაჩნდათ და ახლაც მიაჩნიათ. მაგრამ ვითომ მარტო ჩვენ მოგვდგამს ეს ცოდვა – თუკი ასეთ შეხედულებას ცოდვა შეიძლება ეწოდოს? ორიგინალობის უქონლობა დედამიწის ზურგზე ადამჟამობიდან მოყოლებული ყველგან ითვლებოდა თავიანი, საქმიანი და პრაქტიკოსი ადამიანის საუკეთესო რეკომენდაციად, ყოველ შემთვევაში, ადამიანთა ოთხმოცდაცხრამეტი პროცენტი ( ამდენი მაინც) მუდამ ასე ფიქრობდა და მხოლოდ ადამიანთა ერთი პროცენტი მსჯელობდა და მსჯელობს ახლაც სხვანაირად.“

  • ,, გამომგონებლები და გენიოსები თავიანთი საქმიანობის დასაწყისში ( ძალიან ხშირად დასასრულსაც) მუდა მიაჩნდათ საზოგადოებაში უგუნურებად; ეს საყოველთაოდ ცნობილი ამბავია და ყველას მშვენივრად მოეხსენება. თუ, მაგალითად, ათეული წლების მანძილზე ყველანი თავიანთ ფულს ლომბარდში მიარბენინებდნენ და ოთ-ოთხ პროცენტობით იქ მილიარდები დააგროვეს, ცხადია, როცა ლომბარდი გაუქმდა და ყველანი საკუთარი ინიციატივის ამარა დარჩნენ, ამ მილიონების მეტი წილი სააქციონერო ციებ-ცხელებას და თაღლითებს უნდა შეეწირა, – რასაც წესიერება და უმწიკვლოებაც კი მოითხოვდა. დიახ, უმწიკვლოებაც; თუ უმწკივლო გაუბედაობა და ორიგინალობის უქონლობა ჩვენში დღემდე, ყველას აზრით, საქმიანი, რიგიანი კაცის უცილობელი თვისება იყო, უეცარი გადასხვაფერება მეტისმეტად ურიგო და უწესობაც კი იქნებოდა. აბა, მითხარით, რომელ მოსიყვარულე დედას არ გაუსკდება შიშით გული, თუ მისი ვაჟი ან ქალი გაკაფულ გზას გადაუხვევს :  ,, არა, შენი ჭირიმე, ორიგინალობას რა თავში ვიხლი ოღონდ ბედნიერად და  უზრუნველად იცხოვროსო.“

  • ,, ლაჩარი გარბის, ხოლო ვისაც ეშინია და მაინც არ გარბის, ის ლაჩარი არ არის.“

  • ,,დიდი სიხარულის წუთებში მუდამ სევდა მოერეოდა ხოლმე, რატომ, თვითონაც არ იცოდა.“

  • rogojini                                                                        პარფენ როგოჟინი და თავადი მიშკინი  ავტორი – ილია გლაზუნოვი                                              ”  კიდეც რომ გდომებოდა, იქნებ ვერც გენანა, არ გიყვარვარ და იმიტომ. ანგელოზივით რომ ვიყო შენთან, მაინც გეძულები, ვიდრემდე გეგონება, რომ შენ კი არა, მე ვუყვარვარ. მაშასადამე ეგ ეჭვიანობის ბრალია.“ – მიშკინი როგოჟინს. Continue reading “თეოდორ დოსტოევსკის  „იდიოტი“ – ანუ კეთილშობილება, როგორც დამანგრეველი ძალა”

ერიხ მარია რემარკი – “ტრიუმფალური თაღი”

tttttttttttttttttttttttttttttttttttttttqwwwwwwwwwwwwwალბათ მხოლოდ მე არ მახასიათებს ყოველ წიგნსა თუ მოთხრობაში საკუთარი თავისა და ჩემს ირგვლივ არსებული  მნიშვნელოვანი ადამიანების ძიება.  საუკეთესო წიგნი სწორედ ის არის, რომელიც ახლოსაა ჩვენთან, მკითხველებთან და აძლევს საშუალებას თითოეულ ადამიანს თავად განსაჯოს წიგნის ყოველი პერსონაჟი.  საუკეთესო წიგნი ალბათ ის არის, რომლის დახმარებითაც  იმდენად ნათლად წარმოვიდგენთ მასში მოთავსებულ თითოეულ დეტალს, რომ თავი მის ნაწილად წარმოგვიდგენია. ადამიანი იშვიათად სწავლობს სხვის შეცდომებზე. მისთვის ძირითადად ის უფრო მნიშვნელოვანი და დამაჯერებელია, რისი ნაწილიც თვითონ იყო და რასთანაც უშუალო შეხება ჰქონია თავად.   ერიხ მარია რემარკის ეს გენიალური ნაწარმოები კი არა მხოლოდ რავიკისა და ჟოანის სიყვარულის ისტორიას აღწერს, ან იმდროინდელი საფრანგეთის ვითარებას გვაცნობს, არამედ საშუალებას გვაძლევს თითოეულ პერსონაჟში ( ჩემს შემთხვევაში კი ორივე მთავარ გმირში – ჟოანსა და რავიკში) საკუთარი თავი ამოიცნოს და მიხვდეს თუ როგორია ჭეშმარიტი დამოკიდებულება სიყვარულზე, ცხოვრებაზე.

”ტრიუმფალური თაღის” წაკითხვის შემდეგ მივხვდი და გავიაზრე ის ყოველივე, რაც ალბათ მანამდეც ვიცოდი, თუმცა საჭირო ყურადღებას არასოდეს ვუთმობდი:

  • არავიზე და არაფერზე არ უნდა იყო დამოკიდებული , რადგან ვერასოდეს ვერავინ და ვერაფერი მოგცემს სრულ გარანტიას.
  • ბედნიერებისათვის სულაც არ არის საჭირო გქონდეს ლამაზი სახლი, დიდი გარდერობი და სხვა მეშჩანური ნივთები. ჭეშმარიტი ბედნიერება სულ სხვა რამეში გამოიხატება. 
  • სიყვარული ძალიან მერყევი ბედნიერების სახეა და მისი უეცარი აორთქლებაც ყველაზე დამანგრეველია ადამიანის პიროვნებისათვის. 
  • სამწუხაროდ, არსებობს რაღაცები, რისი გამოსწორებაც შეუძლებელია.
  • შესაძლოა, ადამიანი გიყვარდეს, გიყვარდეს მთელი არსებით, თუმცა მის გვერდით ყოფნა აღარ გსურდეს.
  • ვერავინ ვერავის ვერ დაკარგავს, რადგან არავინ არავის არ ეკუთვნის. 

გაეცანით ამონარიდებს წიგნიდან. იმედია თავადაც გაგიჩნდებათ მისი წაკითხვის სურვილი. ❤

„რისთვის უნდა სცადოს ადამიანმა რაიმეს შენება, თუკი ყველაფერი უსათუოდ დაინგევა?  ჯობს, ისევ დინებას მიჰყვეს, ტყუილად არ გაფლანგოს ჯან-ღონე – ეს ხომ ერთადერთი რამ არის, რისი არდგენაც შეუძლებელია! შინარჩუნოს თავისი თავი იმ დრომდე, ვიდრე ხელახლა არ გამოჩნდება მიზანი. და რაც უფრო ნაკლებ ძალას დახარჯავს, მით უკეთესი იქნება, – მარაგად დარჩება. იმ საუკუნეში, როცა ყველაფერი ინგრევა, ჭიანჭველის შეუპოვრობით აშენო დარბაისლური ცხოვრება? იცოდა, რამდენმა განიცადა კრაზი ამ გზაზე! ეს იყო გულის ამაჩუყებელი, გმირული, სასაცილო.. და უსარგებლო. მხოლოდ არაქათს აცლიდა ყველას. შეუზლებელია მთიდან დაქანებული ზვავიზ შეჩერება. ყველას ჩაიტანს, ვინც ამას შეეცდება. ჯობს დავიცადოთ და მერე ცოცხალდ ჩამარხულები ამოვთხაროთ. გაქცევის დროსაც ასე ჯობს…“

„ყველაფერი, რისი მოგვარებაც ფულით ხერხდება, იაფია.“

„ადამიანი დიდია თავის ზრახვებში, მაგრამ უძლურია მათ განხორციელებაში. ამაშია მისი უბედურებაც და მომხიბვლელობაც.“

„მხოლოდ ოცნება გვაიძულებს შევურიგდეთ სინამდვილეს.“

„- თქვენ არ ჰგავხართ ადამიანს, თავს რომ ოცნებით ითრობს.

– დათრობა სიმართლითაც შეიძლება. ეს უფრო საშიშია.“

„ რავიკი შესცქეროდა ქალის ვიწრო, აღელვებულ სახეს, რომლისთვისაც ცნობილი იყო ბედნიერების მხოლოდ ყველაზე უფრო მერყევი ნაირსახეობა – სიყვარული.“

„ – თქვენ არ გიყვართ საკუთარ თავზე ლაპარაკი, ხომ მართალია?

– ფიქრიც კი არ მიყვარს საკუთარ თავზე.’’

„ იაფფასიანია მხოლოდ ის, რასაც საკუთარი თავის რწმენას მოკლებული ადამიანები ატარებენ.“

„ ჩვენო! – გაიფიქრა. – რა უჩვეულო სიტყვაა, ქვეყნად ყველაზე უფრო იდუმალი.“

„როცა სვამდა, ეს ქალი მთლად თრობა იყო, როცა უყვარდა – მთლად სიყვარული, როცა სასო წარეკვეთებოდა – მთლად სასოწარკვეთილება და მთლიანად თავდავიწყება, როცა თავდავიწყებაში ვარებოდა.’’

„ ბედნიერება იწყება შენით და შენითვე თავდება.’’

„ – ერთი ვნახოთ, ისიც მითხრა, რომ გიყვარვარ.

–         მიყვარხარ.

–         შენ ხომ თითქმის არ მიცნობ.

–         მერე, რა საერთო აქვს ამას სიყვარულთან?

–         ბევრი რამ. გიყვარს – ეს ნიშნავს, მასთან ერთად დაბერება გინდა.

–         არ ვიცი. მაგრამ ამ ადამიანის გარეშე რომ ცხოვრება შეუძლებელია, ეს კი ვიცი.’’

„ -საიდან იცი ეს ყველაფერი? – იქიდან,რომ მიყვარხარ.
როგორ ექცევა ამ სიტყვასო, გაიფიქრა რავიკმა. სრულიად დაუფიქრებლად, თითქოს ცარიელი ჭურჭელი იყოს. რითაც სურს, იმით აავსებს და მერე სიყვარულს ეძახის. რით არ აუვსიათ ეს ჭურჭელი – მარტოობის შიშით, მეორე ‘’მეს’’ წინასწარი ტკბობით, საკუთარი ღირსების გადაჭარბებული გრძნობით. სინამდვილის მერყევი ანარეკლია ფანტაზიის სარკეში! მაგრამ ვინ შეძლო თვით საქმის არსის წვდომა?’’

z3381.indd

„ ორიდა ერთი ყოველთვის ტოვებს მეორეს. მთავარი ისაა, რომელი რომელს დაასწრებს.’’

„ ესმით კი საერთოდ ადამიანებს ერთმანეთის? ამას მოსდევს ყველა გაუგებრობა ქვეყანაზე.’’

„როცა უკვე აღარაფერი არსებობს, უბედურება აღარ არის უბედურება. აღარაფერი რჩება, რომ შეადარო. რჩება მარტო უბედურება. შემდეგ ყველაფერი ჩაივლის და თანდათან გამოცოცხლდები.’’

„ ყოველ ადამიანს კი არ შეუძლია ისე განაგოს თავისი ცხოვრება, როგორც სახლი, რომელიც შეიძლება კაცმა სულ უფრო მეტი ფუფუნებით მოაწყოს მოგონებათა ავეჯით. ზოგი სიცოცხლეს ოტელებში ატარებს, სხვადასხვა ოტელში. წლები ისეთივე ხმაურით იხურება მის უკან, როგორც ნომრის კარი… და ერთადერთი, რაც გრჩება , ესაა ნამცეცი ვაჟკაცობა. სიბრალული არ რჩება.’’

„ ვინც მართლა დაღუპულია, ის არაფერს ამბობს.’’

„ – განა ცოტანი არიან ამქვეყნად ერთიმეორის მსგავსი ადამიანები? – დიახ, მაგრამ არიან ადაიანები,რომელნიც არასოდეს გვავიწყდებიან.’’

„ ცხოვრება თავისას სთავაზობდა, ის კი ხელს ჰკრავდა. და იმიტომ კი არა, რომ მეტისმეტად ცოტას სთავაზობდა, – პირიქით, მეტისმეტად ბევრს.’’

„ ადამიანებს უყვართ ერთმანეთი და ამაში ყველაფერია. ეს ყველაზე უფრო დაუჯერებელიცაა და ყველაზე უფრო უბრალო რამეც ქვეყანაზე.’’

„ უსიყვარულოდ ადამიანი იგივეა, რაც მიცვალებული შვებულებაში, რამდენიმე თარიღი, არაფრისმთქმელი სახელი, ეს არის და ეს. მაგრამ რა საჭიროა მაშინ სიცოცხლე? ასეთივე წარმატებით შეიძლება ადამიანი მოკვდეს…’’

„ ჩვენ არ ვიხოცებით. კვდება დრო, წყეული დრო. კვდება განუწყვეტლივ. ჩვენ კი ვცოცხლობთ, უცვლელად ვცოცხლობთ. როცა შენ იღვიძებ, გარეთ გაზაფხულია, როცა იძინებ – შემოდგომა, მათ შორის კი გაიკიაფებს ხოლმე ზამთარი და ზაფხული და, თუ ერთმანეთი გვიყვარს, ჩვენ მარადიულნი და უკვდავნი ვართ, როგორც გულისცემა, ან წვიმა, ან ქარი, – და ეს ძალიან ბევრია. ჩვენ დღეებს ვიგებთ, ჩემო ძვირფასო, და წლებს ვკარგავთ. მაგრამ ვის რა ესაქმება ამასთან, ვის აღელვებს ეს? წამის სიხარული – აი, ცოხვრება ! მხოლოდ ის არის მარადისობასთან ყველაზე ახლოს.’’

„ ყველაზე უფრო დაუჯერებლი ამბავი ყველაზე უფრო ლოგიკური აღმოჩნდება ხოლმე.’’

„მთავარი ის კი არ არის, უფრო მდიდრულად იქნები მოწყობილი თუ ნაკლებად. მთავარია ის, რაზე ვფანტავთ ჩვენს ცხოვრებას.“

„მხოლოდ ყველზე უბრალო ნივთები არასოდეს გვიცრუებენ იმედს. ბედნიერება, როგორღაც, ძალიან უბრალოდ მოდის ხოლმე და მუდამ ბევრად უფრო მარტივად, ვიდრე კაცი ფიქრობს.’’

,, – დიახაც, რომ სისულელეა. მაგრამ ადამიანი ხომ სისულელეებით ცხოვრობს და კიდევ მკაცრი ფაქტებით! სხვაგვარად სიყვარულს რა დღე დაადგებოდა!  – რა შუაშია აქ სიყვარული? – ძალიანაც შუაშია. სწორედ აქ იჩენს თავს მონაცვლეობა. ასე რომ არ იყოს, მხოლოდ ერთხელ შევძლებდით სიყვარულს და სხვას ყველაფერს უარვყოფდით. ასე კი მიტოვებული ან მიმტოვებელი ადამიანის დარდი შარავანდედით მოსავს იმას, ვინც შემდეგ მოვიდა, და ერთის დაკარგვის შემდეგ თავისებური რომანტიკული იერით წარმოდგება ხოლმე ჩვენს წინაშე. თავის გადასარჩენად მოგონილი ძველი, წმინდა სიყვარული ტყუილია.’’

‘’ – სიყვარული – ეს არის, როცა ადამიანები ერთმანეთს ეკუთვნიან სამუდამოდ.

სამუდამოდო, გაიფიქრა რავიკმა, ძველი საბავშვო ზღაპარია. წუთი რაა, იმასაც კი ვერ შეაკავებ!’’

“დაეხმარე, თუ შეგიძლია… გააკეთე ყველაფერი, რაც შენს ხელთ არის… მაგრამ, როცა უკვე აღარაფრის გაკეთება შეგიძლია – დაივიწყე ! ზურგი აქციე ! გამაგრდი! შებრალება საპატიებელია მხოლოდ მშვიდობიანობის დროს, მაშინ კი არა, როცა საქმე სიკვდილ-სიცოცხლეს ეხება. დამარხე მიცვალებული და კბილით ჩაეჭიდე ცხოვრებას! შენ ჯერ უნდა იცოცხლო და იცოცხლო. დარდი დარდად დარჩება, ფაქტები კი  ფაქტებად. თვალი გაუსწორე სიმართლეს, აღიარე სინამდვილე. ამით სულაც არ შეურაცხყოფ დაღუპულთა ხსოვნას. მხოლოდ ასე შეიძლება იცოცხლო.’’

„მხოლოდ წვრილმანები ხსნიან ყველაფერს, მნიშვნელოვანი ქცევები არაფერს ნიშნავს. მათში მეტად ბევრი რამ არის აღებული მელოდრამიდან, ცდუნებიდან, რომ ადამიანმა იცრუოს.’’

„ – უცნაური ამბავია. – თქვა კეტმა. – უნდა მიხაროდეს… მე კი არ მიხარია…

–         განშორების დროს ყოველთვის ასეა. მაშინაც კი, როცა სასოწრაკვეთილებას ემშვიდობები.’’

„ გინდა გაანადგურო ადამიანი იმის გამო, რომ გიყვარს? მოკლა იმის გამო, რომ მეტისმეტად გიყვარს?’’

„ ქალი სიყვარულისგან ფხიზლდება, კაცი კი ჭკუას კარგავს.’’

„ ქალი ან უნდა გააღმერთო, ან უნდა მიატოვო. ყველაფერი დანარჩენი სიცრუეა.’’

„ მძაგს სრულყოფილება! ადამიანის ბუნებას ეწინააღმდეგება“

„ ადამიანი არ არის დამნაშავე იმაში, რომ უყვარს.“

„ სიყვარული! რა არ აფარებს თავს ამ სახელს! ნაზი და საამოდ ტკბილი სხეულისაკენ მიდრეკილებაც და სულის უზენაესი აფორიაქებაც; უბრალო სურვილი ოჯახის შექმნისა და ძრწოლაც, ვინმე ახლობლის სიკვდილის შეტყობით განცდილი; შმაგი, ავხორცული ვნება და იაკობის შერკინება ღმერთთან. აი, მივდივარ, ფიქრობდა რავიკი, უკვე ორმოცს გადავცილდი, ბევრი რამ მისწავლია; დაურტყამთ, დავცემულვარ და ისევ წელში გავსწორებულვარ. ცხოვრების სიბრძნე შემიძენია; მრავალი წლის ფილტრში გატარებული, უფრო გამოწრთობილი, უფრო სკეპტიკური, უფრო მშვიდი გავხდი… არ მინდოდა სიყვარული, არ მწამდა, არ მეგონა, თუ ხელახლა მომევლინებოდა… მაგრამ მოვიდა და მთელი ჩემი გამოცდილება უსარგებლო გახადა. ცოდნა კი მხოლოდ ტკივილს მაყენებს. და რა იწვის გრძნობის ხანძარში უკეთ, ვიდრე ცინიზმი – საბედისწერო ჟამთა სიავის წლებში დამზადებული საწვავი?“

‘’ რა ხშირად გვეჩვენება სიმართლე დაუჯერებელი.’’

„როცა ადამიანს თითქმის აღარაფერი რჩება ცოხვრებაში, მცირესაც დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს.“

„სიყვარულს ჩირქს არ სცხებენ მეგობრობით. დასასრული არის დასასრული.“

„ საამისოდ სიტყვა სიყვარული არ გამოდგება. არ კმარა, იმის გამოსახატავად რაც იყო. ეს მხოლოდ ერთი წვეთია მდინარისა, მხოლოდ ერთი ფოთოლი ხისა. ეს ბევრად უფრო დიდია…“

შტეფან ცვაიგი – ”უცნობი ქალის წერილი”

BeFunky_imoiiiiiiges (3)

 უკვე მერამდენედ წავიკითხე ”უცნობი ქალის წერილი”.  ალბათ ზოგადად ასეა, ის წიგნები, ნოველები, მოთხრობები და ლექსები უფრო გვიზიდავს ადამიანებს, რომლებშიც საკუთარ თავს ვპოულობთ.  არ ვიცი თქვენ რადმენად აღმოაჩენთ საკუთარ თავს  ამ  ნაწარმოებში, თუმცა იმაში კი ნამდვილად დარწმუნდებით, თუ რამდენად კარგად იცნობდა შტეფან ცვაიგი ქალის ფსიქოლოგიას. და ვინ იცის, იქნებ ბევრ რამეს მიგახვედროთ კიდეც.

გთავაზობთ ამონარიდებს ნაწარმოებიდან:

‘’ ჩემმა სიტყვებმა არ შეგაშინოს: მკვდარს არაფერი სჭირდება- არც სიყვარული, არც სიბრალული, არც დამშვიდება. მხოლოდ ერთსა გთხოვ – დაიჯერე ყოველივე,რასაც შენდამი ლტოლვით გახელებული გული ჩემი გაუწყებს. დაიჯერე ყოველივე,  მხოლოდ ამას გემუდარები.’’

”ამქვეყნად განა რამე შეედრება ჩრდილში მიყუჟული ბავშვის იდუმალ, გამოუცნობ სიყვარულს! ეს სიყვარული ისეთი უიმედო და უანგარო, ისეთი მორჩილი, გაფაციცებული და მგზნებარეა, როგორიც არ შეიძლება იყოს მოზრდილი ქალის საწადელს აყოლილი, მაგრამ ამასთანავე  თუნდაც არაცნობიერად, მაგრამ მაინც მისი გრძნობის გაზიარების მომთხოვნი სიყვარული. მხოლოდ მარტოსულ ბავშვს შეუძლია მთლიანად ჩაიმარხოს გულში ვნება. სხვები ფლანგავენ მას, როცა ცდილობენ თავიანთი განცდები სხვას გაუზიარონ, ყბედობით იჩლუნგებენ გრძნობას. მათ ხომ ბევრი სმენიათ და წაუკითავთ სიყვარულზე, კარგად იციან, რომ სიყვარული ყველას ხვედრია; ისინი თამაშობენ ამ სიყვარულით, საკვეხნად გაუხდიათ, როგორც ბიჭებს პირველი სიგარეტი.”

BeFunky_l_ff4d4e9ee0884edeaeb3a3fdcb08f411.jpg

‘’ყველაფერი , რაც ჩემში იზრდებოდა და იფურჩქნებოდა, გცნობდა მხოლოდ შენ, სწამდა მოლოდ შენზე ოცნება.’’

 ”ვიცი, რასაც ვამბობ, ეს ყოველივე გროტესკული გადაჭარბებაა, ბავშვური სისულელეა. კლდემამოსილება მოითხოვს მრცხვენოდეს ამისა, მაგრამ მე არ მრცხვენია. ჩემი სიყვარული შენდამი არასოდეს ყოფილა ასე წმინდა და მხურვალე, როგორც იმხანად, ბავშვურ ოცნებათა წლებში.”

 

BeFunky_images (1).jpg

,, – ისიც, ვინც მე მიყვარდა, ხშირად მიემგზავრებოდა ხოლმე.

მოგზაურობიდან ხომ ბრუნდებიან.
დიახ ბრუნდებიან. – მაგრამ ყველაფერს ივიწყებენ ხოლმე .
კარგს არ ივიწყებენ და არც შენ დაგივიწყებენ. “

 

,,ერთ ცალს ხომ არ მაჩუქებდი ამ თეთრი ვარდებიდანი
დიდი სიამოვნებით.
შეიძლება ეს ვარდები ქალმა გისახსოვრა, რომელსაც უყვარხარი
შეიძლება. მე არ ვიცი. ვიღაცამ გამომიგზავნა, მაგრამ ვინ წარმოდგენა არ მაქვს. ამიტომ მიყვარს ისინი,
შეიძლება ეს ვარდები იმ ქალისგანაა რომელიც დაივიწყე.
გაკვირვებული მომაშტერდი. შენს მზერას გავუძელი. ,, მიცანი, ახლა მაინც მიცანი’’.

,,  იმდენი ვიოცნებე, რომ, თუ შეიძლება ასე ითქვას ოცნება გავცვითე, კიდეც.”

BeFunky_images (2).jpg

”სიკვილი აღარ მიმძიმს, რადგან შენ ამას შორიდან გრძნობ. ჩემს სიკვდილს შენთვის ტკივილი რომ მოეყენებინა, ალბათ სიკვდილსაც ვერ შევძლებდი. ”

,,ამ ერთ წუთში შეიძლება ჩემ შესახებ იმაზე მეტი გაიგო, ვიდრე შენ მთელი ცხორების განმავლობაში. ყველა, ყველა მანებივრებდა, ყველა კეთილი იყო ჩემდამი, მხოლოდ შენ დამივიწყე, მხოლოდ შენ, მხოლოდ შენ ერთმა ვერ შეძელი ჩემი ცნობა.”

‘’ახლა შენ იცი, არა, მხოლოდ ხვდები, როგორ ძლიერ მყვარებიხარმაგრამ ეს სიყვარული ტვირთად არ დაგწოლია. არ მომისაკლისებდა ეს მამშვიდებს. არაფერი არ შეიცვლება შენს ლამაზ, ნათელ ცხოვრებაში. ჩემი სიკვდილით ჩირქს არ მოგცხებ . ეს, მხოლოდ ეს მამშვიდებს, ჩემო საყვარელო!’’

,,მწერალი შეკრთა: მოეჩვენა, თითქოს უეცრად კარი ფართოდ გაიღო და მის წყნარ ოთახში სხვა სამყაროდან სუსხიანმა ქარმა დაბერა. მან იგრძნო სუნთქვა სიკვდილისა და უკვდავი სუნთქვა სიყვარულისა. მის სულში რაღაცამ გაანათა. მწერლის წინ აღიმართა ქალის უსხეულო ხატება და იმ ქალზე ფიქრმა შეიპყრო, როგორც შორეულმა მუსიკამ.’’