Skip to content

ნინო ხარატიშვილი – “ჩემი საყვარელი ორეული”

February 22, 2016

shop_product_image_172314

 

 

თითოეული ადამიანი  საკუთარ, ხშირად სიტყვით გამოუთქმელ,სევდას  ატარებს, რომელსაც მთელი ცხოვრების განმავლობაში  ებრძვის, ზოგჯერ გააზრებულად, მაგრამ  უფრო ხშირად გაუაზრებლად. ყოველი  მნიშვნელოვანი ნაბიჯიც, გარკვეულწილად, ამ სევდისაგან თავის დაღწევის კიდევ ერთი მცდელობაა, თუკი დეტალებს ჩავუღრმავდებით, მაგრამ რატომღაც, ხშირად  არც ამის სურვილი გვაქვს და არც გამბედაობა გვყოფნის.  ნინო ხარატიშვილის “ჩემი საყვარელი ორეული” თითოეული პერსონაჟის სევდას “აშიშვლებს”, თვალწინ წარმოგვიდგენს ყველა იმ ემოციას, დეტალს, რომელსაც  თავად წიგნის გმირები საჭირო დროს ყურადღებას არ აქცევენ, მიუხედავად იმისა, რომ ეს დეტალები  მათი ცხოვრების განუყოფელი, მნიშვნელოვანი ნაწილია.

“ჩემი საყვარელი ორეული შესაძლებლობას გვაძლევს საკუთარ განცდებს, ემოციებსა და მოგონებებს სხვა თვალით, მეორე მხრიდან შევხედოთ და უფრო რაციონალურად, მომძლავრებული ემოციების გარეშე, შევაფასოთ და ზუსტად აქ ვხვდებით  გასაოცარ წინააღმდეგობას –  პერსონაჟების განცდები  ჩვენზე ძალიან დიდ გავლენას ახდენს, თუნდაც არ ვაღიარებდეთ, რომ, ერთი შეხედვით, ჩვენი ცხოვრებისაგან სრულიად განსხვავებულ პერსონაჟთა ცხოვრების დეტალებში, საკუთარ თავს ვხედავთ,  თუმცა ემოციები სრულიად საპირისპიროა- ისინი დროის ფუჭი ხარჯვისა და უბრალოდ  ცხოვრების ამაოებაზე ფიქრისაკენ კი არა, არამედ  ვითარების რაციონალურად შეფასებისა და სწორი გადაწყვეტილების გამოტანისაკენ გვიბიძგებენ,  პასუხებამდე მივყავართ, იმ კითხვებზე პასუხებამდე, რომელთა დასმის გამბედაობა ჩვენ თვითონ არასდროს გვყოფნიდა და, შესაძლოა, დამოუკიდებლად ვერც მოგვეხერხებინა.

არასწორი იქნება, “ჩემი საყვარელი ორეული”  ერთ უბრალო სიყვარულის ისტორიად, ამაღელვებელ დრამად და მოუთოკავი ვნების ამსახველ ნაწარმოებად აღვიქვათ, როგორც ეს, შესაძლოა,  წიგნის ზედაპირულად წაკითხვის შემდეგ ჩანდეს, რადგან იგი ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი საზოგადო სევდის ამსახველია – საკუთარ თავთან მარტო დარჩენის შიშის, წარსულის გახსენებისა და ვერდავიწყების ერთდროული შიშის, რის გამოც სტელა  და ივო ( წიგნის მთავარი პერსონაჟები) გამუდმებით ერთმანეთისაკენ და საკუთარი თუ სხვების წარსული შეცდომების გამოსწორებისაკენ ისწრაფვიან. მათ ცხოვრებაში “ყველაფერი დასასრულით დაიწყო”,  ალბათ სწორედ ეს გახდა მიზეზი მათი მუდმივი მისწრაფებისა ე.წ.“გამორჩეულთა გარიყულობისაკენ”, ერთმანეთისა და სხვების ცხოვრებაში მსგავსებათა ძიებისა და ამ გზით საკუთარ თავთან მშვიდობის მიღწევის, სხვადასხვა მოქმედებებით წარსულისაგან განთავისუფლების, რომელსაც წიგნის თითოეული პერსონაჟი განსხვავებულად ცდილობს და ამ პროცესში  ხშირად  გამოგონილი და სინამდვილეც კი ერთმანეთში ერევა. 

“საერთოდ მისი ცხოვრება უამრავი ისტორიისაგან შედგებოდა. ზოგი ნამდვილი იყო, ზოგიც – მოგონილი, მაგრამ ოდესღაც თვითონვე დაიჯერა და მათგან ერთი დიდი ცხოვრების ისტორია გამოადნო. ვეღარ გაიგებდი, სად იყო სიმართლე და სად -ტყუილი. სინამდვილე თულიასთან ყოველთვის გამოგონილს ჰგავდა.”

ვფიქრობ, შემთხვევითი არ არის, რომ წიგნის პირველ ნაწილს “იქ” ჰქვია,  მეორე ნაწილს კი – “აქ”.  წიგნის მეორე ნაწილში სტელა და ივო  საქართველოში ჩამოდიან ერთი ოჯახის ისტორიის გამოსაძიებლად და ამ გზით საკუთარი ცხოვრების დასალაგებლად. წიგნის  ამ ნაწილში აღწერილი მოვლენები, მოქმედებები შთაბეჭდილებას ტოვებს, რომ მათი ( ივოსა და სტელას) ადგილი სწორედ “აქ”, საქართველოში იყო, რომ ამ გზის გამოვლის გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა იმ  ხსნის მიღწევა, რომელიც მათ მთავარ მიზანს წარმოადგენდა.

 

“იმ დღეებში ყველაფერი უსაზღვრო იყო, სიხარულიც, მღელვარებაც, სიცოცხლის ხალისიც და მძიმე ნაღველიც. თავად ქვეყანა იყო ასეთი, დაუფიქრებლად ფლანგავდა სიყვარულს, ფულს, რომელიც არავის გააჩნდა, სითბოს, ყველაფერს, რაც აკლდა და როგორც კი უჩნდებოდა, მაშინვე გასცემდა, საჩუქრად არიგებდა, ხარჯავდა. იქ არაფერი უჩერდებოდათ დიდხანს.”

 

ასე ახასიათებს სტელა საქართველოში გატარებულ დღეებს, რომლებიც  მკითხველისათვის არა მხოლოდ   სასიყვარულო კავშირებისა და სხვა ამგვარი ემოციების საიდუმლოს ხდის ფარდას, არამედ ნათლად  წარმოაჩენს იმ საშინელ ისტორიას, რომელიც საქართველომ  რამდენიმე წლის წინ გამოიარა აფხაზეთში მომხდარი მოვლენების გამო.

“ჩემი საყვარელი ორეული”  თითოეული ადამიანისათვის მნიშვნელოვანი სხვადასხვა საკითხის ამსახველია, რომელიც, მიუხედავად მრავალი უარყოფითი ემოციისა, სინანულისა და დარდისა, რომლითაც წიგნის ყოველი ფურცელია სავსე,  ერთგვარ ოპტიმიზმსაც აღვიძებს, იმედს იმისა, რომ,   გრძნობებსა და აზრებში დაკარგვის მიუხედავად, თითოეული ჩვენგანი შევძლებთ ვიპოვოთ საკუთარი თავი, როგორც სტელამ იპოვა და, ყველა იმ უბედურების პარალელურად, რომელიც   წიგნში ასახული მთელი ისტორიის განმავლობაში გადაიტანა, ბოლოს მაინც თქვა –“სამაგიეროდ ვიცი, რომ მე არ ვარ “შენ”, უკვე აღარ ვარ.”

 

 

რეალიზმი, როგორც საზოგადოების მოქმედების მთავარი ბერკეტი – ანუ „ვმუშაობ, მაშასადამე ვარსებობ.“

May 18, 2015

მეცხრამეტე საუკუნეში რეალიზმის, როგორ ხელოვნების ერთ-ერთი გამორჩეული და მნიშვნელოვანი მიმდინარეობის გამოჩენამ,  საზოგადოების  და, ბუნებრივია, მისი წევრების, კონკრეტული ადამიანების მისწრაფებები რადიკალურად შეცვალა.  რომანტიზმის ეპოქა დასრულდა. ხალხმა უკვე გაითავისა ის ფაქტი, რომ წარმატებისაკენ მიმავალი გზა სწორედ მათ სურვილებსა და მისწრაფებებზე იყო დაფუძნებული და  რომ ერთი კონკრეტული, ყველასაგან გამორჩეული, ადამიანის მოლოდინში  დაკარგული დრო მეტად  ძვირფასი იყო და, შესაბამისად, იგი აუცილებლად რაციონალურად უნდა გამოეყენებინათ, რადგან, წინააღმდეგ შემთხვევაში,  ისინი ვერ შეძლებდნენ მიეღწიათ პროგრესისათვის და უარეს შემთხვევაში ვერც ე.წ. გადარჩენას შეძლებდნენ. ამის მიზეზი კი იქნებოდა ის, რომ  ოცნებებსა და უკეთეს მომავალზე ფიქრში გართულთ დაავიწყდებოდათ გაანალიზება იმ ფაქტორებისა, რომლებიც მათთვის  სანატრელ აწმყოსა და მომავალს განაპირობებდა.  რომანტიზმისაგან  განსხვავებით, რეალიზმის მიმდინარეობა უკვე ხაზს უსვამს საზოგადოების როლსა და დანიშნულებას, შესაბამისად, იგი ერთგვარი მოძღვრებაა , რომელიც თითოეულ ადამიანს მოუწოდებს, რომ უაზრო და არაფრის მომცემია  უბრალოდ მიზნები და რომ მთავარია საკუთარი მისწრაფებებისათვის ბრძოლა და რომ სწორედ ეს ბრძოლა განაპირობებს საზოგადოების განვითარებას. საზოგადოება კი, რეალიზმის მიმდინარეობის მიხედვით, ვითარდება არა ნახტომისებურად, როგორც ამას რომანტიზმის გმირები გამოხატავდნენ საკუთარი ფიქრებითა და სამყაროსადმი დამოკიდებულებით, არამედ  ეტაპობრივად, ანუ იგი განიცდის ევოლუციას და   განვითარების ამ პროცესში განსაკუთრებული როლი ენიჭება არა რომელიმე კონკრეტულ ადამიანს, არამედ  საზოგადოებას. მოკლედ რომ ვთქვათ, რეალიზმის მიმდინარეობის ამოსავალი წერტილი არის ხალხი, საზოგადოება  და სწორედ ეს არის მიზეზი იმისა, რომ ამ მიმდინარეობის მხატვრული ნიმუშები ხშირ შემთხვევაში ხალხის მოქმედების მთავარ ბერკეტს, მასტიმულირებელ ეფექტს წარმოადგენდა.  ვფიქრობ, რეალიზმის ზოგადი მიმოხილვა ნათელყოფს იმას, თუ რამ განაპირობა რეალიზმის გამოჩენასთან ერთად ევროპის ქვეყნებში ახალი მსოფლმეხდველობისა და  მისწრაფებების ჩამოყალიბება.     რეალიზმის მხატვრები ისწრაფვოდნენ არა იმისაკენ, რომ საგნები, მოვლენები, ადამიანები იდეალურად გამოესახათ, არამედ მათ მთავარ ამოცანას  ყველაფრის რეალურად ასახვა წარმოადგენდა, რადგან, ბუნებრივია,  ვერც ერთი ილუზია ვერ იქნება განმაპირობებელი საზოგადოების ცვლილებისა და, შესაბამისად, პროგრესისაც.  მსგავსი ეფექტის მოხდენა, ვფიქრობ, მხოლოდ სიმართლის გააზრებასა და სწორად აღქმას შეუძლია.

ერთ-ერთი გამორჩეული მხატვარი, რომელმაც თავის შემოქმედებაში ნათლად ასახა  რეალიზმის ჩემ მიერ განხილული   მნიშვნელოვანი თავისებურებები, არის ფრანსუა მილე.  მისი შემოქმედების თემა დღესაც კი განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს, რადგან, ვფიქრობ, მეტად უცნაური და ამასთანავე ძალიან საინტერესოა.  მილეს შემოქმედების თემას წარმოადგენს სოფლის მძიმე შრომა – თემა, რომელიც ერთი შეხედვით  ალბათ არც ერთი ხელოვანისათვის არ იქნება საინტერესო, თუმცა სწორედ ამ საკითხის სიღრმისეული აღქმა და მნახველისათვის განსაკუთრებული ფორმით მიწოდება მხატვრის შემოქმედებას განსაკუთრებულ იერსახესა და ელფერს სძენს.

მილე წარმოშობით გლეხთა ფენიდან იყო და, შესაბამისად, იგი კარგად იცნობდა  უბრალო ადამიანების ცხოვრებას, რომლებიც, სინამდვილეში სრულებით არ არიან უბრალონი, რადგან თითოეულის მიღმა  ძალიან საინტერესო დეტალები იმალება,  თუმცა, სამწუხაროდ, ამ ფაქტორს ჩვენ ხშირად ყურადღებას არც ვაქცევთ.    მილე ინტერესდებოდა ზოგჯერ მთესველის მედიდური ბუნებით,  ხანდახან მევენახის თითქოს ჩვეულებრივობით გაჟღენთილი ყოველდღიურობით, ფიჩხის კონებით დატვირთული გლეხი ქალებით,  საზოგადოებაში არსებული ადათებითა და ჩვეულებებით, რომლებიც, შესაძლოა, სხვებს უაზროაბდაც კი მოსჩვენებოდათ.

b8ba29305a58

მილეს ერთ-ერთი ცნობილი სურათი, რომელიც, ვფიქრობ, ყველაზე უკეთ ასახავს მის დამოკიდებულებას ცხოვრების მიმართ, არის „ თავთავების შემგროვებელი ქალები“.  სურათზე გამოსახულნი არიან ღატაკი ქალები, რომლებიც მინდორში მოფენილ, დარჩენილ თავთავებს აგროვებენ. ქალების ფიგურები საკმაოდ რეალისტურად არის დახრილი, რაც მათ შრომისმოყვარეობაზე მიუთითებს და ასევე მეტყველებს იმ ფაქტზე, რომ ისინი თითქოს ბედს შეურიგდნენ, აღარ ისწრაფვიან შეცვალონ არსებული ვითარება, რადგან მიაჩნიათ, რომ მათ ამისი შესაძლებლობა არ გააჩნიათ.  ნახატის ზოგად ემოციას განსაკუთრებით აძლიერებს და ხაზს უსვამს ჩამქრალი ფერები, ერთგვარი მინიმალისტური და ლაკონური კომპოზიციები, ფორმების განზოგადება. აღსანიშნავია ასევე ისიც, რომ ფორმათა კონტურები არ არის გამოკვეთილი და ისინი თითქოს სათანადოდ  შექმნილ რბილ შუქჩრდილში იკარგება.  ჩემი აზრით,  მილეს ეს ნახატი შეგვიძლია გავიგოთ ისე, როგორც კრიტიკა ადამიანებისა, რომლებიც ბედს ურიგდებიან  და აღარ ისწრაფვიან  ვითარების შეცვლისაკენ.

ვფიქრობ, რეალიზმის იდეას ასევე ოსტატურად გამოხატავს  ფრანგი გრაფიკოსისა და ფერმწერის ონორე დომიეს კარიკატურები.  მხატვრის ნამუშევრები მთლიანად მოცულია სოციალური უსამართლობის კრიტიკით და მის წინააღმდეგ მიმართულ პროტესტს ეძღვნება.  საბოლოო ჯამში დომიემ შექმნა დაახლოებით ოთხი ათასი კარიკატურა, რომელთა მთავარ დანიშნულებასაც  საზოგადოების ცხოვრებაში ერთგვარი რეზონასის შეტანა წარმოადგენდა. ვფიქრობ, განსაკუთრებით გამორჩეულია კარიკატურა, რომელიც მსუქან ლუი ფილიპეს ბურძუაზიელ მეფეს გამოსახავს, რომელსაც თავი მსხალს მიუგავს. დომიე ასევე გამოხატავას მედის რეაქციონერ მინისტრებს- მექრთამეებს,  რომლებიც გონებაჩლუნგნი არიან და მათ მამოძრავებელ ძალას მხოლოდ ანგარება წარმოადგენს.

4

დომიეს კარიკატურათა განზოგადება მიგვიყვანს იმ დასკვნამდე, რომ იგი აზვიადებდა ერთი კონკრეტული  პიროვნების თვისებას, ყურადღებას ამახვილებდა მინშვნელოვან დეტალებზე, თუმცა ამას ახერხებდა ისე, რომ არ არღვევდა სახის რეალისტურობას.

დომიეს შემოქმედებაში ასევე მნიშვნელვოანი ადგილი უკავია მის ნამუშევარს „მრეცხავი“ , რომლის საშუალებითაც მხატვარმა შეძლო გადმოეცა დედობრივი მზრუნველობა, მშრომელი ადამიანის ბუნება – ის ორი უმნიშვნელოვანესი რამ, რომელიც, სხვა არანაკლებ მნიშვნელოვანი თემების მსგავსად, ხშირად რჩება ჩვენი ყურადღების მიღმა.  ვფიქრობ, დომიეს ეს ნამუშევარი ნათლად გამოხატავს იმ მთავარ იდეას, ცხოვრებისადმი დამოკიდებულებას, რომელიც მნიშვნელოვნად განასხვავებს რეალიზმს ხელოვნების სხვა მიმდინარეობებისაგან, განსაკუთრებით კი მისი წინამორბედი რომანტიზმისაგან. რომანტიზმის მთავარი იდეა „ვესწრაფვი, მაშასადამე ვარსებობ“ შეცვალა ამყაროს ახლებურმა წარმოდგენამ, რომელიც მოკლედ ასე შეგვიძლია გადმოვცეთ: „ვმუშაობ, მაშასადამე ვარსებობ.“

მოგზაურობა ძველ რომში

February 21, 2015

1835558fa77e0b64fecb236e3f16afd5

ეჭვგარეშეა ის ფაქტი, რომ 21-ე საუკუნეში მცხოვრები ადამიანთა უმეტესობა დიდ ენთუზიაზმსა და მონდომებას გამოიჩენს, თუ მიეცემა შესაძლებლობა რამდენიმე საათით ძველ რომში გადაინაცვლოს და საკუთარი თვალით ნახოს მისი არქიტექტურული ღირშესანიშნაობები, გაესაუბროს ხალხს და ნათლად წარმოიდგინოს, თუ როგორი იყო იმდროინდელი მსოფლიოს პოლიტიკური, სავაჭრო და ხელოვნების ცენტრი.

ძველ რომს მრავალ ქვეყანასთან ჰქონდა მჭიდრო სავაჭრო კავშირი, იგი პოლიტიკური გადაწყვეტილებების ცენტრადაც ითვლებოდა და,რაც ჩვენთვის ყველაზე მთავარია, გამოირჩეოდა სპეციფიკური არქიტექტურული თავისებურებებით, რაც მნახველის შთაბეჭდილებას კიდევ უფრო ამძაფრებდა. ალბათ სწორედ ეს იყო მიზეზი იმისა, რომ ყველა რომისაკენ მიეშურებოდა, „ყველა გზა რომისაკენ მიდიოდა.“

ძველი რომის მოსახლეობა თითქმის ერთ მილიონს აღემატებოდა. დროში მოგზაურობის შედეგად ამ მარადიულ ქალაქში გადანაცვლებული თანამედროვე ადამიანი მაშინვე შეამჩნევდა ერთ თავისებურებას : ქალაქის მიხვეულ-მოხვეული ქუჩები ძირითადად 5-6 სართულიანი სახლებით იყო სავსე. რომის მოსახლეობის უმრავლესობაც, შესაბამისად, ასეთ სახლებში ცხოვრობდა, თუმცა, როგორც ისტორიული ცნობები მოწმობენ, ამ სახლებში ცხოვრება სახიფათო ყოფილა, რადგან ბევრი მათგანი დაუდევრად ჩატარებული სამშენებლო გამოთვლების გამო დანგრეულა. სწორედ ამიტომ, რომაელებს ჭკვიანური ხერხისათვის მიუმართავთ და გამოუციათ ბრძანება, რომელიც საცხოვრებელი სახლების მაქსიმალურ სიმაღლეს ადგენდა.

რომაელების უმრავლესობისაგან განსხვავებით, წარჩინებულები გაცილებით უსაფრთხოდ, მდიდრულ და დიდებულ სახლებში ცხოვრობდნენ და მათ არაფერი ემუქრებოდათ.  ამ ნაკლებად ყურადსაღებმა თავისებურებამ კარგად გამოკვეთა ის სოციალური უთანასწორობა, რომელიც ძველ რომში  იყო.

ძველ რომში გადანაცვლებული თანამედროვე ადამიანიც კი გაოცდებოდა  რომაული არქიტექტურული ძეგლებითა და საინჟინრო მიღწევებით, მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენთვის უკვე წარმოუდგენელია,  განვითარების იმგვარ პირობებში, როგორიც დღესაა, ადამიანმა ნებისმიერი ჩანაფიქრის რეალობად ქცევა ვერ შეძლოს.

ჩემი სუბიექტური მოსაზრებით, დროში გადანაცვლებულ მოგზაურზე, იმ მრავალ გასაოცარ ქმნილებათაგან, რომლებისთვისაც უზომო სიამაყითა და საკუთარი წარმომავლობის განდიდების მანიით შეპყრობილ რომაელ ხალხს უნდა ვუმადლოდეთ, ყველაზე დიდ შთაბეჭდილებას  მაშინ, ისევე, როგორც ახლა, ტიტუსის თაღი მოახდენდა. საბედნიეროდ, დრო უძლური აღმოჩნდა ამ ნაგებობის წინაშე და დღემდე შემოგვინახა იგი , შესაბამისად, ჩვენს პირობითად დროში მოგზაურ ტურისტს დღევანდელობაშიც აქვს მისი ხილვის შესაძლებლობა.

e183a2e18398e183a2e183a3e183a1e18398e183a1-e18397e18390e183a6e18398

თაღი ჩვ.წ. აღ.- 81 წლით თარიღდება. დღეს მის სანახავად უამრავი ტურისტი იყრის თავს, თუმცა ოცდაორი საუკუნის წინ  იგი სულ სხვა დანიშნულებით ააგეს. მას რომაელმა ხალხმა სიმბოლური დატვირთვა მიანიჭა – თაღი იერუსალიმის დაპყრობის, იუდეველთა აჯანყების ჩახშობის აღსანიშნავად იქნა აგებული იმპერატორ ტიტუსის ბრძანებით.  სწორედ ეს არის მიზეზი იმისა, რომ  ებრაელი ტურისტების უმეტესობა დღესაც კი ქალაქის სტუმრობისას გვერდს უვლის და არ ეკარება ამ თაღს.  ეს რომაული თაღი შემდგომში ბევრი სახელმწიფოს შთაგონების წყარო გამხდარა და მან საყოველთაო მნიშვნელობა მიიღო.

ტიტუსის თაღის მარმარილოს რელიეფებზე გამოკვეთილია სადღესასწაულო მსვლელობის სცენები, რომლებზე დაკვირვება მნახველს იმ დასკვნამდე მიიყვანდა, რომ რომაელი მოქანდაკე მიზნად ისახავდა არა მარტო გამარჯვებით გამოწვეული სიხარულის გადმოცემას, არამედ მისი მთავარი გათვლა სხვადასხვა დეტალის ზედმიწევნითი იდეალურობით გადმოცემა იყო.  ამ შემთხვევაში მოქანდაკემ საკუთარი ყურადღების საგნად აქცია კოსტიუმის, იარაღისა და ალაფის დეტალურად გამოხატვა. გამარჯვებული რომაელი ლეგიონერები, რომლებსაც დაპყრობილ ქალაქთა სახელებით სავსე ტაბულები მიაქვთ, დაფნით არიან მორთულნი, რაც ასევე გამარჯვების სიმბოლოა.  ჯარისკაცების ჟესტები თითქოს ენერგიული და მოუხეშავია, მოკლებულია ყოველგვარ პლასტიკურობასა და სილამაზეს, რაც, ვფიქრობთ, ავტორის ჩანაფიქრს მკაფიოდ გამოკვეთავს. ჩემი აზრით, მოქანდაკეს ამ დეტალით სურდა ნათლად გამოეხატა რომაელი ხალხის მებრძოლი ბუნება. აქვე შეგვიძლია დავინახოთ მნიშვნელოვანი განსხვავება საბერძნეთის ხელოვნებასა და რომაულ ხელოვნებას შორის. საბერძნეთი პატარა ქვეყანა იყო, ხოლო რომი კი მრავალი ხალხისა და ქვეყნის დამპყრობი სახელმწიფო, რაც ნათლად ვლინდება ამ ორი ხალხის ხელოვნებაშიც. ბერძენთა ქანდაკებებს, რომაელთაგან განსხვავებით, პლასტიკურობა, სილამაზე ახასიათებთ. ამისი თვალსაჩინო მაგალითია პართენონის ქანდაკებები.

შეუძლებელია რომში ჩასულმა ტურისტმა გვერდი აუაროს კოლიზეუმის  ნაგებობას, ანუ, როგორც თავად რომაელები უწოდებდნენ „კოლოსეუმს“. ნაგებობის ამ სახელს თავისი ისტორია აქვს. ადრე, შორეულ წარსულში, ქალაქ რომის ამფითეატრის მახლობლად იდგა  მზის ღმერთის, ჰელიოსის, უზარმაზარი ქანდაკება, რომელიც მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთზე, როდოსის კოლოსზე, ორი მეტრით მაღალი იყო.  სწორედ ამ ქანდაკების გამო ამფითეატრს კოლიზეუმი ეწოდა.

romis koliz

ეს კოლოსალურად დიდი ნაგებობა ორმოცდაათი ათასზე მეტ მაყურებელს იტევდა. იგი გათვლილი იყო სხვადასხვა წარმოდგენების გასამართად, რაც რომაელი ხალხისათვის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ატრიბუტს წარმოადგენდა.  “მიეცით ხალხს პური და სანახაობა “ -ამბობდა იმპერატორი გაიუს ოქტავიანე ავგუსტუსი ძვ. წ I საუკუნეში. აქ იმართებოდა გლადიატორთა ბრძოლები და ასევე საცირკო წარმოდგენები.  გადმოცემის თანახმად, კოლიზეუმის გახსნა რომაელებს სწორედ გლადიატორთა შერკინებებით აღუნიშნავთ.  ეს შენობა მრავალჯერ ყოფილა მომსწრე იმ სასტიკი ორთაბრძოლებისა, რომლებიც იმართებოდა თავად გლადიატორებს შორის ან გლადიატორსა და სხვადასხვა ცხოველს შორის. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ დამარცხებული, თუმცა ცოცხლად დარჩენილი გლადიატორის ბედს თავად მაყურებელი წყვეტდა. თუ მაყურებელთა უმრავლესობა ცერა თითს მაღლა ასწევდა, გლადიატორი ცოცხალი გადარჩებოდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი დაიღუპებოდა.  ერთ- ერთი ცნობილი გლადიატორი იყო სპარტაკი, რომელმაც სხვა „თანამოძმეთაგან“ გასნხვავებით, დიდი კვალი დაატყო რომის ისტორიას. სწორედ სპარტაკის ისტორია გახდა შთაგონების წყარო მეცხრამეტე საუკუნის იტალიელი მწერლის, რაფაელო ჯიოვანოლისათვის, რომელმაც დაწერა რომანი „სპარტაკი“.

კოლიზეუმს, რომელიც თამამად შეგვიძლია ჩავთვალოთ თანამედროვე სტადიონების წინაპრად, ცენტრში ელიფსური არენა ჰქონდა, რომელსაც ზოგჯერ აუზის ფუნქციითაც იყენებდნენ. ზედა იარუსზე ჩამწკრივებული იყო ანძები .  კოლოსალურ ელიფსს გარს ერტყა ორას ორმოცი თაღი და სამი იარუსი. პირველი იარუსი დორიული ნახევარსვეტებით იყო დამშვენებული, რაც თითქოს საფუძველია იმისა, რომ ვიფიქროთ მსგავსებაზე ამ სვეტებსა და პართენონის სვეტებს შორის, თუმცა საბერძნეთში სვეტებს სხვა დანიშნულება ჰქონდათ. საბერძნეთში სვეტი საყრდენს წარმოადგენდა, ხოლო რომში კი მას დეკორატიული დატვირთვა ჰქონდა.  კოლისეუმის ნახევარსვეტები  მწკრივში ჩამდგარ სამხედრო აღლუმზე გამოყვანილ ჯარისკაცებს მოგვაგონებენ, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს რომაელთა მებრძოლ სულისკვეთებას.  მწკრივში ჩაწყობილი ეს სვეტები თითქოს ასევე ხაზს უსვამენ მისი შემქნელის პიროვნულ სიმტკიცესა და ურყევ ძალას.

Circular_Roman_Bath,_Bath,_c1900

რომი მნახველს აუცილებლად გააოცებდა თავისი აბანოებითაც. ერთ-ერთი აბანოს ფართობი ცამეტი ჰექტარი იყო და მას სამი ათასი კაცის მიღება შეეძლო, რაც ცხადყოფს იმას, რომ რომაელები საკმაოდ დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ მსგავსი ტიპის ნაგებობებს, თუმცა ეს არ ყოფილა გამოწვეული მხოლოდ ესთეტიკური თვალსაზრისით. ეს ფაქტი ნაწილობრივ იმითაც იყო განპირობებული, რომ იმ დროს ბევრ რომაელს სახლში გამდინარე წყალი არ ჰქონდა.

გამოყენებული წყალი აბანოდან საკანალიზაციო მილებში სპეციალურად შექმნილი  აკვედუკებით ჩაედინებოდა და რეცხავდა მას ჭუჭყისა და ნარჩენებისაგან. იმავე წყლით ირეცხებოდა შენობაში არსებული საპირფარეშოებიც. „ამ უბადლო თაღებიან ნაგებობათაგან, რომელთაც უსაზღვროდ დიდი რაოდენობით წყალი გადააქვთ, ახლოსაც ვერ მივა არაფრის მაქნისი პირამიდები და ბერძნების გამოუსადეგარი ცნობილი ნაგებობები.“ – ასე დაახასიათა ახ.წ.აღ. 35-103 წლებში მოღვაწე რომის სახელმწიფო მოხელე სექტუს იულიუს ფრონტუსმა აკვედუკები.

მილების უმეტესი ნაწილი მიწაში იყო ჩაფლული, ხოლო თაღები ამ ნაგებობების საკმაოდ მცირე ნაწილს შეადგენდა. ეს სტრუქტურა, ვფიქრობ, ძალიან ჭკვიანურად  იყო მოფიქრებული, რადგან მას არაერთი დატვირთვა ჰქონდა : იგი დაჟანგვისაგან იცავდა აკვედუკებს, ასევე საგრძნობლად ამცირებდა მინდვრების დაზიანების რისკს და, შესაბამისად,  არც გარშემო მცხოვრებ ხალხს არ უქმნიდა საფრთხეს. ზოგადად აკვედუკების აგების პროცესი ზედმიწევნით იყო გათვლილი. მის აშენებამდე ინჟინრები ამოწმებდნენ წყლის ხარისხს, ადგენდნენ მის სისუფთავეს, აკვირდებოდნენ იმ ხალხის ჯანმრთელობის მდგომარეობას, ვინც ამ წყალს სვამდა და, აგრეთვე, ისინი ითვალისწინებდნენ სხვა ნაკლებად მნიშვნელოვან დეტალებსაც. სწორედ ამიტომ, აკვედუკების მშენებლობა დროში გაწელილი პროცესი იყო და, შესაბამისად, დიდ ხარჯებთანაც იყო დაკავშირებული, რაც მკაფიოდ უსვამს ხაზს რომაელი ხალხის ბუნებასა და მათ დაჟინებულ სურვილსა და სწრაფვას ყველაფრის იდეალურად გაკეთებისა.  რომაელი ხალხი ჩემთვის ერთგვარად პერფექციონიზმით შეპყრობილ ადამიანებთანაც ასოცირდება, თუმცა ალბათ სწორედ მათი ეს თვისება გახდა მიზეზი იმ მიღწევებისა, რომლებსაც მათ მიაღწიეს. აკვედუკებიც დღესაც, ოცდამეერთე საუკუნეში, ინჟინერიის ერთ-ერთ მთავარ საოცრებად ითვლება.

220px-Kolumna_Aureliusza

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი არქიტექტურული ნაგებობა, რომელიც, სხვათა მსგავსად, მნიშვნელოვნად ხსნის იმ ფაქტს თუ რატომ იყვნენ   რომაელები მეტად ამაყნი და ამპარტავანნი , არის ტრაიანუსის სვეტი.  ამ სვეტის ხილვისას ჩვენი დროში მოგზაური აუცილებლად დარწმუნდებოდა იმაში, რომ რომაელთა წარმოდგენა საკუთარ წარმომავლობასა და კულტურაზე მთლიანად განდიდების მანიით არ ყოფილა გამოწვეული და რომ მათ ნამდვილად ჰქონდათ საამაყო არა მარტო  დაპყრობილი ტერიტორიების ფართობის გამო, არამედ სხვადასხვა ხელოვნების ნიმუშის გამოც.  ტრაიანეს სვეტი  დღესაც თანამედროვე რომის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღირშესანიშნაობაა. იგი 113 წელს დადგეს იმპერატორ ტრაიანუსის მიერ მდინარე დუნაის გადაღმა მოპოვებული გამარჯვების სიმბოლოდ. ტრაიანუსის სვეტი დაფარულია რელიეფური ლენტით, რომელიც ოცდასამ ხვეულას ქმნის.  ლენტი თანდათან ფართოვდება და ადამიანს, რომელიც ვევიდან უყურებს სვეტს ექმნება შთაბეჭდილება, თითქოს ხვეულების სიგრძე ერთნაირია. ლენტის საერთო სიგრძე საბოლოო ჯამში ორასი მეტრია. მასზე გამოსახულია ბრძოლის სცენები. რელიეფი იწყება რომაელთა ჯარების დუნაიზე გადასვლის სცენით და მთავრდება რომაელთა მოწინააღმდეგე მხარის მეფის თვითმკვლელობის ეპიზოდით. ვფიქრობ, განსაკუთრებული დატვირთვის მატარებელია სვეტზე გამოსახული ბოლო ეპიზოდი,რადგან ამ ფაქტის სხვეტზე გამოხატვა ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ რომაელებს არარომაელი ბარბაროსად წარმოედგინათ და ისინი მათ არათუ მათზე მეტი მნიშვნელობის ხალხად, არამედ თანასწორადაც არ მიიჩნევდნენ. სწორედ ამიტომ, რომაელმა მოქანდაკემ, ყოველგვარი თანაგრძნობის გარეშეგამარჯვების სიმბოლოდ ქცეულ სვეტზე სამუდამოდ აღბედა მოწინააღმდეგე მხარის მეფის ლაჩრული საქციელი, რითაც კიდევ ერთხელ დაამცირა იგი.

ბუნებრივია, როგორც ყველა ტურისტი ჩვენი დროში მოგზაურიც პირველ რიგში რომის გამორჩეული ადგილების დათვალიერებას მოინდომებდა და ალბათ მოგზაურობის დასაწყისშივე სწორედ იმ არქიტექტურულ ნაგებობესა და ადგილებს ნახავდა, რომლებიც ზემოთ ჩამოვთვალე, თუმცა, ვფიქრობ, აღნიშვნას იმსახურებს ის ფაქტი, რომ   ძველ რომში ყოველი ადგილი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ატარებდა. რომი არა მხოლოდ საგულდაგულოდ აგებული შენობებით გააოცებდა ჩვენს მოგზაურს, არამედ  ერთი შეხედვით არაფრით გამორჩეული შენობებითაც: მისი სავარჯიშო ოთახებით, ბიბლიოთეკით, სავაჭრო დუქნებით, ბაღებით, რადგან რომაელები, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ყოველ დეტალს მეტი სიზუსტით ეკიდებოდნენ და სწორედ ეს გახდა მიზეზი იმისა, რომ ეს მარადიული ქალაქი და მისი წარსული დღემდე იწვევს თანამედროვე ადამიანების დაინტერესებას. ისინი დღემდე ინტერესდებიან ძველ რომში არსებეული ნაგებობებით, ქანდაკებებით და ხელოვნების სხვა ნიმუშებით, რაც გვაძლევს საშუალებას თამამად ვთქვათ, რომ  რომაელებიც , ისევე როგორც, თავად ქალაქი, ერთხმად ეზიარნენ იმას, რაც ასე მიუღწეველი და ამასთანავე ძალიან მნიშვნელოვანია დღევანდელობაში – მარადიულობას. 

ჯორჯ ორუელის “ცხოველების ფერმა”

February 21, 2015

o-ANIMAL-FARM-facebook

ავტორი  თანამედროვეთათვის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებისა „ცხოველთა ფერმა“ მეოცე საუკუნის ინგლისელი მწერალი და ესეისტი ჯორჯ ორუელია.   ჯორჯ ორუელის ნამდვილი სახელი და გვარი ერიკ არტურ ბლერია. იგი ინდოეთში დაიბადა და სულ რაღაც ერთი წლის იყო, როცა ინგლისში ჩაიყვანეს. აღსანიშნავია მისი ბიოგრაფიის ის ნაწილი, რომელიც მან 1945 წლამდე, ანუ ამ კონკრეტული ნაწარმოების გამოქვეყნებამდე განვლო. 1922 წლიდან ორუელი ბრიტანეთის პოლიციაში მსახურობდა, თუმცა შემდგომ პროტესტის ნიშნად თავი დაანება ამ სამსახურს. იგი იბრძოდა 1937 წლის ესპანეთის სამოქალაქო ომშიც მუშათა პარტიის დასახმარებლად. მეორე მსოფლიო ომში კი The Observer-ის კორესპონდენტი იყო. მისი გახმაურებული ვრცელი იგავური ნაწარმოები „ცხოველთა ფერმა“ 1945 წელს გამოქვეყნდა. მისი ერთ-ერთი ასევე მნიშვნელოვანი ნაწარმოებია „1984“, რომელიც, „ცხოველთა ფერმის“ მსგავსად, საბჭოთა კავშირში იკრძალებოდა.

ორუელის ნაწარმოები „ცხოველთა ფერმა“ საბჭოთა კავშირში აკრძალული იყო ერთადერთი მიზეზით – ბოლშევიკებმა მასში ამოიცნეს საკუთარი თავი, თუმცა  ორუელის ეს ნაწარმოები მიმართული არ ყოფილა კონკრეტულად საბჭოთა კავშირში მცხოვრები ბოლშევიკების წინააღმდეგ,იგი ზოგადად ტოტალიტარულ რეჟიმზე გალაშქრებას ისახავდა მიზნად, იმ რეჟიმზე, რომელიც პირდაპირაა დაკავშირებული  სისტემატურ მასობრივ დანაშაულებსა და ამ ქმედებების  სამთავრობო სისტემამდე აყვანამდე.  ტოტალიტარიზმიც სწორედ ამას გულისხმობს  – პოლიტიკურ რეჟიმს, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სახელმწიფოს მიერ ხალხის ცხოვრების თითოეული სფეროს სრული კონტროლი. ტოტალიტარული რეჟიმისას  სახელმწიფო სრულიად არის გაბატონებული საზოგადოებაზე, ინდივიდზე, თუმცა შეუძლებელია ასეთ რეჟიმში მცხოვრები ადამიანის ინდივიდის სახელით მოხსენიება, რადგან  მას დაკარგული აქვს პიროვნული მე და მთლიანად ერთი საერთო საზოგადოების ნაწილია, რომელსაც დიდი მონდომებითა და წარმატებით სრულად აკონტროლებს ან ამისაკენ მიისწრაფვის სახელმწიფო.

ტოტალიტარული სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელია ის, რომ  პოლიტიკური ხელისუფლება პრეტენზიას აცხადებს მოსახლეობის საყოველთაო ინტერესებზე და  სწორედ ეს არის მიზეზი იმისა, რომ მსგავს სახელმწიფოში ადგილი აღარ რჩება  ცალკეული სუბიექტის ინტერესების გამოაშკარავებისათვის.  ასეთი სახელმწიფოს მაგალითებად შეგვიძლია არა მარტო საბჭოთა კავშირი , არამედ ნაცისტური გერმანია და ჩრდილოეთ კორეაც ჩავთვალოთ.  ეს მაგალითები კიდევ ერთხელ ცხადყოფს ფაქტს, რომ ტოტალიტარიზმის პრობლემა მეტად აქტუალურია და, შესაძლოა, მისი ნიშნები ნებისმიერი ფორმით გამოვლინდეს, თუნდაც არა სახელმწიფოებრივ დონეზე, არამედ უფრო დაბალ საფეხურებზეც კი, რაც, ბუნებრივია, მნიშვნელოვანი პრობლემების წარმოშობის საწინდარი იქნება. ჯორჯ ორუელის ნაწარმოები „ცხოველების ფერმა“ თავისი არსით სწორედ ამ  საყოველთაო პრობლემების ნათელი ამსახველია და  იგი   ირიბი გზით, ცხოველების მაგალითით ცდილობს თითოეულ მკითხველს დაანახოს  ნამდვილი რეალობა და ბევრ რამეზე სათანადოდ დააფიქროს, გამოაფხიზლოს, რათა ამ უკანასკნელმა უკეთ შეძლოს სიტუაციის შეფასება , მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად გონივრულად ცდილობენ მის საპირისპიროში დარწმუნებას.

წიგნში  მიმდინარე მოვლენები ფერმაში ვითარდება, სადაც მცხოვრები ცხოველები ფერმის მეპატრონეს ჯოუნსს გააგდებენ და ცდილობენ ცხოვრება ადამიანების გარეშე დაიწყონ. ამ ერთგვარი რევოლუციის საწინდარი კი გახდება ფერმაში მცხოვრები თორმეტ წელს მიტანებული ღორის მეიჯორის სიტყვები. მეიჯორი ფერმაში მცხოვრებ ცხოველებს შემოიკრებს და, ხვდება რა, რომ მისი აღსასრულის დღე სულ უფრო ახლოვდება, ცდილობს თანამოძმეებს საკუთარი ნააზრევი  გადასცეს :

„ ჩვენი ცხოვრება საბრალო, მძიმე შრომით გადატვირთული მოკლე წუთია. დაბადების შემდეგ ჩვენ გვეძლება მხოლოდ იმდენი საკვები, რომ სული არ გავაფრთხოთ, ხოლო ჩვენს შორის შრომისუნარიანთ ქანცის გაწყვეტამდე ამუშავებენ და ბოლოს, როცა  აღარ ვჭირდებით, ყველას ამაზრზენი შეუბრალებლობით გვხოცავენ…..  მაგრამ ნუთუ იმიტომ, რომ უბრალოდ, ასეთია ბუნების წესრიგი, ნუთუ ეს იმ მიზეზით ხდება, რომ ინგლისს აარ ემეტება წეიერი ცხოვრება მათთვის, ვინც მის წიაღში ცხოვრობს? არა, ამხანაგებო, ათასგზის არა ! ინგლისის ნიადაგი მდიდარია, კლიმატი კარგი. მას ძალუძს ნოყიერად  გამოკვებოს გაცილებით მეტი ცხოველი, ვიდრე ამჟამად ჰყავს. მარტო ეს ჩვენი   ფერმა გამოკვებავდა თორმეტ ცხენს, ოც ძროხას, ასობით სხვარს და თანაც ისეთი კომფორტითა და ღირსებით, როგორაც დღეს ვერც კი წარმოვიდგენთ. მაშ, რატომ ვრჩებით ამ შესაბრალის მდგომარეობაში? იმიტომ,რომ ჩვენი გარჯის თითქმის მთელ მაყოფს ადამიანები გვპარავენ…   მაშ, განა დღესავით ნათელი არ არის, ამხანაგებო, რომ ჩვენი ცხოვრების ყველა  ბოროტება ადამიანის ტირანიიდან მოდის? ერთხელაც თავი დავაღწიოთ ადამიანს და ჩვენი გარჯის შედეგი მთლიანად ჩვენი იქნება… რა უნდა გავაკეთოთ ამისათვის? რადა იგ, რომ ვიმუშაოთ დღე და ღამე, არ დავზოგოთ სული და სხეული, რათა ადამიანის მოდგმა დაემხოს! აჯანყება ! … და გახსოვდეთ, ამხანაგებო, თქვენი გადაწყვეტილება ურყევი უნდა იყოს. არც ერთმა მოსაზრებამ გზიდან არ უნდა გადაგახვევინოთ. ყური არ ათხოვოთ, თუკი გეტყვიან, რომ ადამიანს და ცხოველს საერთო ინტერესები ამოძრავებენ, რომ პირველის კეთილდღეობა მეორის კეთილდღეობასაც ნიშნავს, ტყუილია ეს ყველაფერი. ადამიანი მხოლოდ და მხოლოდ საკუთარი ინტერესებისათვის იღწვის. ჩვენში კი, ხოველებში, დაე, სრული ერთიანობა, ძმობა და მეგობრობა სუფევდეს ჩვენი საერთო მიზნისათვის ბრძოლაში.  ყველა ადამიანი მტერია, ყველა ცხოველი – მეგობარი…  და როდესაც მას დაამარცხებთ, მაშინაც კი არ უნდა შეითვისოთ მისი მანკიერებანი. არც ერთმა ცხოველმა არ უნდა იცხოვროს სახლში, არ უნდა იძინოს საწოლში, არ უნდა მიიღოს ალკოჰოლი, რ უნდა მოწიოს თამბაქო, არ უნდა შეეხოს ფულქ და არ უნდა გაერიოს ვაჭრობაში. ადამიანის ყველა ჩვეულება ბოროტებაა. უწინარეს ყოვლისა კი, არც ერთმა ცხოველმა არ უნდა დაჩაგროს და არ უნდა მოკლას თავისივე მსგავსი,  ყველა ცხოველი თანასწორია.“

მეიჯორის ეს სიტყვები, ერთი შეხედვით,  ცხოველებისათვის საკმაოდ მისაღები და  უდიდესი საბრძოლო სულისკვეთებით სავსე იდეის მატარებელი იყო, თუმცა ისევე, როგორც კომუნიზმის იდეა, ეს იდეებიც, რა თქმა უნდა, უტოპიური იყო და, შესაბამისად, შეუძლებელი იქნებოდა მათი შესრულება, რადან, როგორც კომუნიზმის იდეა, ასევე მეიჯორის მიერ წარმოთქმული სიტყვები არ ითვალისწინებდა უმთავრესს  –  ადამიანის ბუნებასა და მის მისწრაფებებს.

ზემოთ მოყვანილი სიტყვების  გარდა მეიჯორმა ცხოველებს კიდევ ერთი მთავარი რამ დაუტოვა ერთგვარ ანდერძად, რასაც შემდგომში ფერმის თითოეული მცხოვრები  განსაკუთრებული სიხშირით იმეორებდა ხოლმე – სიმღერა:

9c269f0171e472f70d8ae3b67b1a2aa7„მხეცნო ინგლისის და ირლანდიის,

ცხოველნო ყველა მიწის და ჰავის,

სასიხარულოს გაუწყებთ ამბავს:

ჩვენი მყობადი ოქროსფრად ყვავის!

ადრე თუ გვიან დადგება ის დღე,

ტირანი კაცი როს დაემხობა

და დიდ ინგლისს უხვ ველ-მინდვრებზე,

იმეფებს ოდენ ცხოველთა ძმობა.

ჩამოვიშორებთ ცხვირიდან რგოლებს,

ხოლო ზურგიდან – ტლანქ მოსართავებს,

დადგამს და დეზებს გამოხრავს ჟანგი,

სასტიკი შოლტიც ვერ აგვატყავებს.

და ჩვენს საუნჯს ვეღარვინ დათვლის,

ქერ-ხორბალ-შვრია დადგება მთებად,

ცერცვსა, სამყურს და ქორფა ჭარხალს

მოვისთვლით მხოლოდ ჩვენს საკუთრებად.

მზე გააბრწყინებს ინგლისის ველებს,

წყლებო, თქვენც უფრო ამაოდ დაჰბერთ,

თავისუფალნი ოდეს ვიქნებით,

იმ დღისთვის უნდა ვიშრომოთ ყველამ.

თუნც ვერ მოვესწროთ მის გათენებას,

ყველამ – ცხენ-ძროხამ, იხვ-ინდაურმა,

თავისუფლების იწყოს შენება!

მხეცნო ინგლისის და ირლანდიის,

ცხოველნო ყველა მიწის და ჰავის,

ისმინეთ თქვენც და აუწყეთ სხვებსაც:

ჩვენი მყობადი ოქროსფრად ყვავის!“

სიმღერამ და მთლიანად მეიჯორის სიტყვებმა ცხოველები  უკიდურესად აღაგზნო, რაც, ფაქტობრივად ბრბოს ფსიქოლოგიაზე მეტყველებს. „მეიჯორს სიმღერა არ დაესრულებინა, რომ ყველა დამსწრე ერთად ამღერდა.“ ეს ყველაფერი ცოხველებისათვის საუცხოო რამ იყო, მათ არასდროს უფიქრიათ იმის შესახებაც კი, რომ ოდესმე შესაძლებელი გახდებოდა აამიანებსიაგან თავი   გაეთავისუფლებინათ. მათ არც იმაზე უფიქრიათ, რომ  ცხოვრების უკეთესი პირობების შექმნა შესაძლებელი იყო თანაც მათივე მიერ.  მეიჯორის სიტყვებმა მასში ოპტიმიზმის ნაპერწკალი გააჩინა, რაც  ნელ-ნელა უფრო და უფრო ღვივდებოდა.

downloadმას შემდეგ, რაც მეიჯორი გარდაიცვალა, მისი წამოწყებული საქმე და მის იდელოგიაზე დაფუძნებული სამოქმედო გზა სამეულმა გააგრძელა. ეს სამეული სამ ღორს მოიაზრებდა : მრისხანე შესახედაობის, სიტყვაძუნწსა და თავის ნება-სურვილზე მცხოვრებ ზორბა ღორს – ნაპოლეონს, შედარებით ცქვიტს, ენაწყლიანსა და საზრიან სნოუბოლს და ასევე დიდებულ მოლაპარაკესა და მკვირცხლ მოძრაობებში დახელოვნებულ სქვილერს. ამ უკანასკნელზე ცხოველები იმასაც ამბობდნენ, რომ შავის თეთრად წარმოჩენის ძალაც კი აქვსო.  ამ სამეულმა მეიჯორის სწავლება დასრულებულ სისტემად აქცია და მას „ანიმალიზმი“ უწოდა.  თავდაპირველად ცხოველების დამოძღვრა ისეთი ადვილი არ აღმოჩნდა, როგორც ეს ერთი შეხედვით ჩანდა, რაზეც მეტყველებს შემდეგი  ამონარიდი წიგნიდან : „  თავდაპირველად გულის შემაღონებელ სიჩლუნგესა და უგულისყურებას წააწყდნენ. ზოგიერთი ცხოველი ლოიალურობაზეც  კი ლაპარაკობდა მისტერ ჯოუნსის მიმართ და მას „პატრონად”  იხსენიებდნენ ან კიდევ სრულებით პრიმიტიულად  შენიშნავდა, მისტერ ჯოუნსი ჩვენ გკვებავს, ის რომ არა, ყველანი შიმშილით დავიხოცებოდითო. სხვები იძლეოდნენ ამგვარ შეკითხვებს : „რაში გვანაღვლებს, რა მოხდება მაშინ, როცა ჩვენ აღარ ვიქნებით? „ ან :“თუ  აჯანყება ყველა  შემთხვევაში გარდაუვალია, რაღა მნიშვნელობა აქბს, ჩვენ მოვაწყობთ მას თუ სხვები?“.  ღორებს დიდი სიძნელეების  გადალახვა დასჭირდათ იმის განსამარტავად, რომ მსგავსი მიდგომა ეწინააღმდეგებოდა ანიმალიზმის სულს.“   – ეს ამონარიდი ნათელი მაგალითია იმისა, რომ  ადამიანებს, როგორც ამ ფერმაში მცხოვრებ ცხოველებს, გამუდმებით ეშინიათ ცვლილებების, სულ ერთია ეს ცვლილებები დადებითისკენ არის მიმართული თუ უარყოფითისაკენ, რადგან ცვლილებები სტაბილურობის განცდას უკანა პლანზე წევს, ეს განცდა კი ადამიანებს გარკვეული გარანტიისა და საყრდენის არსებობის შეგრძნებას უღვიძებს და მისგან დროის მცირე ხნითაც კი თავის არიდება, მათში უსიამოვნო განცდებს აღვიძებს.

აჯანყება იმაზე ადრე მოხდა, ვიდრე თითოეულ ცხოველს წარმოედგინა. შიმშილისაგან შეწუხებულმა ცხოველებმა  გარკვეულ ვითარებაში უეცრად იფექთეს და ფერმიდან განდევნეს  ყველა  ადამიანი. ფერმასაც ადრინდელი სახელი „მანორის ფერმა“ გადაარქვეს და ახლა ეს ადგილი უკვე „ცხოველთა ფერმად“ იწოდებოდა. ასე მარტივად გახდნენ ცხოველები თავიანთი თავის ბატონები და მოიპოვეს იმ დროს ნანატრი თავისუფლება.  მათ ჩამოაყალიბეს ანიმალიზმის შვიდი მცნებაც და შავად გაფისულ კედელზე თეთრი ასოებით დაწერეს იმ მიზნით, რომ იგი შორიდანაც შესამჩნევი ყოფილიყო.

შვიდი მცნება :

  1. ორ ფეხზე მოსიარულე ყველა არსება მტერია.
  2. ყველა ოთხ ფეზე მოსიარულე ან ფრთოსანი არსება მეგობარია.
  3. არც ერთი ცხოველი არ ჩაიცვამს ტანსაცმელს.
  4. არც ერთი ცხოველი არ დაიძინებს საწოლში.
  5. არც ერთი ცხოველი არ დალევს ალკოჰოლს.
  6. არც ერთი ცხოველი არ მოჰკლავს სხვა ცხოველს.
  7. ყველა ცხოველი თანასწორია.

მართალია, ცხოველების თვალში მოპოვებული გამარჯვება ყველანაირი საფრთხისაგან დაცული მომავლის გარანტიას ნიშნავდა, თუმცა იმავე დღეს იყო შესამჩნევი ის ფაქტი, რომ  ცხოველთა ფერმის მცხოვრებლები ყველაფერს სათანადოდ ვერ აფასებდნენ. ამაზე მეტყველებს პირველივე დღეს გამქრალი რძე, რომელზეც   ნაპოლეონმა თქვა : „რძეს არაფერი უჭირს, ამხანაგებო ! რძე დაიცდის. სათიბი უფრო მნიშვნელოვანია.“ , ხოლო სათიბიდან დაბრუნებულთა შორის ზოგიერთმა კი აშკარად შენიშნა, რომ რძე სადღაც გამქრალიყო, ხოლო, როგორც შემდეგში გაირკვა, რძეს ყოველდღე ღორების საკვებში ურევდნენ ხოლმე, რაც ღორებმა ასე ახსნეს: „რძე და ვაშლი ( ეს მეცნიერებამ დაამტკიცა, ამხანაგებო!) შეიცავს ნივთიერებებს, რომლებიც ღორის ორგანიზმისათვის აუცილებელია. ჩვენ, ღორები გონებრივად ვშრომობთ, ამ ფერმის მთელი მართვა- ორგანიზება ჩვენზე კიდია. დღე და ღამე თვალმოუწუჭავად ვდარაჯობთ ჩვენს კეთილდღეობას. სწორედ თქვენ გამო ვსვამთ რძეს და თქვენი გულისთვის ვჭამთ ვაშლს. იცით, რა მოხდება, თუკი ჩვენ ვეღარ შევასრულებთ ჩვენს მოვალეობას? ჯოუნზი დაბრუნდება! დიახ, ჯოუნზი!“    ჯოუნზის დაბრუნების მუქარას შემდგომში ღორები ძალიან ბევრჯერ მიმართავდნენ და ეს იყო ერთგვარი მანიპულირება სხვა ცხოველების განცდებით, რადგან თითოეულ მათგანს უბედურებათა შორის ყველაზე საზარლად სწორედ ფერმის ნამდვილი მეპატრონის დაბრუნება მიაჩნდა.

შესამჩნევი იყო ასევე სხვა პრობლემებიც, კონკრეტულად ის, რომ პატრონის გარეშე დარჩენილი ცხოველები, ბუნებრივია, თავად შრომობდნენ იმისათვის, რომ თავი ერჩინათ. ყველა ისე  შრომობდა, როგორც ამისი შესაძლებლობა ჰქონდა, არავინ ბუზღუნებდა, არავინ არაფერს იპარავდა და ერთი შეხედვით ყველაფერი კეთილსინდისიერად სრულდებოდა, თუმცა    სინამდვილეში  ვითარება ისეთი იდეალურიც არ ყოფილა, როგორიც ჩანდა. ამის მაგალითად შეგვიძლია მოვიყვანოთ თუნდაც ის, რომ კატა ყოველთვის იკარგებოდა ხოლმე, როცა  გარკვეული საქმე იყო შესასრულებელი და მხოლოდ მაშინ გამოჩნდებოდა ხოლმე, როცა საკვების განაწილების საკითხი  დაისმებოდა. აშკარა იყო, რომ იგი პასუხისმგებლობას გაურბოდა, თუმცა , რა თქმა უნდა, ამას არ აღიარებდა და  თავის გასამართლებლად ისეთ რაღაცებს იტყოდა, რომ მასში ეჭვის შეტანა შეუძლებელი ხდებოდა.  კატის პერსონაჟი  გამოხატულებაა იმისა, რომ კომუნისტურ რეჟიმში მცხოვრები ადამიანები, მართალია, წესით თანაბრად უნდა ასრულებდნენ ყველა სამუშაოს, თუმცა მსგავს ვითარებაში ადამიანების გარკვეული ნაწილი ყველანაირად ცდილობს თავი დაიძვრინოს არასასურველი პასუხისმგებლობისაგან – მოითხოვს  იმდენს, რამდენსაც სხვები, თუმცა  სანაცვლოდ ზუსტად იმდენივეს არ აკეთებს ან უარეს შემთხვევაში საერთოდ არაფერს აკეთებს.

უპატრონოდ დარჩენილ ცხოველთა ცხოვრება, მართალია, თითქოს მდორედ და ზედმეტი აღელვებების გარეშე მიედინებოდა, თუმცა მანც შეინიშნებოდა განხეთქილების მსგავსი თავისებურებები. აშკარა იყო ის, რომ ცხოველებს შორის უპირატესობა ღორებს ჰქონდათ, განსაკუთრებით კი ნაპოლეონსა და სნოუბოლს. ეს ორი კი მუდმივად სხვადასხვა აზრს აფიქსირებდა სათანადოდ გამართულ მიტინგებზე და, მართალია,შესაძლოა ვინმეს შთაბეჭდილება რჩებოდა, რომ ისინი ერთ მხარეს იყვნენ. ყველა ცხოველი ხომ ერთმანეთის მეგობარი იყო, შვიდი მცნების ერთ-ერთი პუნქტის მიხედვით, თუმცა აშკარა იყო მათ შორის დაძაბულობა და დაპირისპირება, რამაც შემდგომში უკვე გაცილებით მწვავე ხასიათი მიიღო.

download (1)

ამ ხნის განმავლობაში, ცხოველთა ფერმას თავს ადამიანები დაესხნენ და გაიმართა ე.წ. „გომურის ბრძოლა“. ფერმის მეპატრონე საკუთრების დაბრუნებას ცდილობდა, თუმცა ამაოდ. ცხოველებმა ადამიანების აჯანყება ჩაახშვეს და გააქციეს ისინი. ბრძოლაში განსაკუთრებული სიმამაცე სნოუბოლმა გამოიჩინა, რომელიც დაიჭრა კიდეც, როცა ფერმის დაცვას ცდილობდა. ამ ფაქტმა, ბუნებრივია, მისი ავტორიტეტი თანამოძმეთა შორის კიდევ უფრო გაზარდა, რაც, ცხადია, მის ირიბ მტერსა და მოწინააღმდეგეს -ნაპოლეონს- არანაირად არ აწყობდა. სწორედ ამიტომ, ერთ-ერთ მიტინგზე, რომელზეც განიხილებოდა ცხოველთა ფერმის უმნივნელოვანესი საკითხი – ქარის წისქვილის აშენება, ნაპოლეონმა საკუთარი დამოკიდებულება სნოუბოლის მიმართ უკვე არა ირიბად, არამედ პირდაპირი გზით გამოააშკარავა. სნოუბოლს გეგმა ჰქონდა, რომ ბორცვზე აეშენებინათ ქარის წისქვილი, ეს დაეხმარებოდა ცხოველებს, რათა მათ გაცილებით ნაკლები ჯაფის გაწევა დასჭირვებოდათ სხვადასხვა საქმის შესასრულებლად, ჰქონოდათ ელექტროენერგია, ზამთარში თბილი ადგილსამყოფელი, ანუ  სნოუბოლის გეგმით წისქვილის მშენებლობა გაცილებით უფრო კომფორტული ცხოვრების საწინდარი იყო,თუმცა ნაპოლეონი, როგორც ყოველთვის არ ეთანხმებოდა სნოუბოლის ამ მოსაზრებას და ამტკიცებდა, რომ  წისქვილის მშენებლობა უაზრობა იყო და რომ ცხოველებს ყურადღება  სხვა საკითხებზე უნდა გადაეტანათ.

საბოლოო გამარჯვება ნაპოლეონმა მოიპოვა, მან საგულდაგულოდ იზოლირებული და მის მირ აღზრდილი ძაღლების დახმარებით სნოუბოლი ფერმიდან გააძევა და ყველაფერი გააკეთა საიმისოდ რომ ცხოველების თვალში სნოუბოლი თანამოძმეთა მოღალატედ გამოჩენილიყო.  ამიერიდან ნაპოლეონი ცხოველთა ფერმის ხელმღვანელი გახდა.

ნაპოლეონის მარჯვენა ხელმა, სქვილერმა ცხოველებს ჩამოუარა და აუწყა : „ ამხანაგებო! მჯერა, რომ ყოველი თქვენგანი დააფასებს დიდ მსხვერპლს, რომელიც ამხანაგმა ნაპოლეონმა გაიღო ამხელა ტვირთის თავის თავზე აღებით. არ გეგონოთ, ამხანაგებო, რომ მმართველობა სიამოვნებაა! პირიქით, ეს არის უმძიმესი პასუხისმგებლობა. არავის სჯერა ამხანაგ ნაპოლეონზე მეტად, რომ ყველა ცხოველი თანასწორია. ის ძალზე ბედნიერი იქნებოდა იმით, რომ მოეცა თქვენთვის საშუალება – თავადვე მიგეღოთ თქვენთვის საჭირო გადაწყვეტილებები, მაგრამ ზოგჯერ თქვენ შეიძლება შეცდეთ და სად მიგვიყვანს ეს? წარმოიდგინეთ, რომ სნოუბოლის მონაჩმახს გაჰყოლოდით, სნოუბოლის, რომელიც, როგორც გაირკვა, რიგით კრიმინალზე უკეთესი არაფრით ყოფილა?“   მართალია, სქვილერის ამ სიტყვებში თავდაპირვე;ად ეჭვი შეიტანეს, რადგან სნოუბოლი მამაცურად იბრძოდა „გომურის ბრძოლაში“ ცხოველთა მხარეზე, თუმცა  ყოველგვარ ეჭვს მაშინვე უპირისპირდეოდა არგუმენტი „ნაპოლეონი ყოველთვის მართალია“ და რადგან ნაპოლეონი ამგვარად ფიქრობდა სნოუბოლის შესახებ, სხვებსაც მსგავსად უნდა ეფიქრათ. მათ ეს ერთადერთ სწორ გზად ესახებოდათ და მაშინაც კი, როცა შინაგანი მღელვარება მოიცავდათ, უკვე იმდენად იყვნენ მორჩილებას შეჩვეულნი, რომ არ შეეძლოთ საკუთარი აზრის დაფიქსირება, თანაც ეშინოდათ, ეშინოდათ ნაპოლეონის ძაღლების, თანამედროვეობასთან რომ გავავლოთ პარალელი, ეს ძაღლები პოლიციელების სიმბოლოდ შეგვიძლია აღვიქვათ, სხვადასხვა ცხოველები  კი ხალხს – ცხვრები, რომლებიც მთელი წიგნის განმავლობაში ყოველ მიტინგსა თუ ყრილობაზე მორჩილად იმეორებდნენ ერთი და იმავე სიტყვებს, სიტყვებს, რომლებიც მათთვის ნაკარნახევი იყო ვინმეს დემაგოგიის შედეგად  – ერთგული და სულელი ამომრჩევლები არიან,  ცხენები კი, რომლებიც დღენიადაგ შრომობდნენ  დამონებული და გატანჯული საზოგადოების სიმბოლოა.

მალე ისე მოხდა, რომ ნაპოლეონმა, რომელიც თავდაპირველად წისქვილის აშენების მოწინააღმდეგე  იყო, თავად მოუწოდა ცხოველებს, რომ ამ საქმიანობისათვის მოეკიდათ ხელი.საქმიამობის განმავლობაში თუკი რამე არ გამოსდიოდათ, ყველაფერი სნოუბლოს ბრალდებოდა, ასე იხსნიდა ყველანაირ პასუხიმსგებლობას ნაპოლეონი, ცხოველებსაც ბრმად სჯეროდათ, რომ ყოველგვარი გაუგებრობის მიღმა სნოუბოლი იდგა, რომელიც ჩუმად დაიარებოდა ამათ სამფლობელოში და ყველაფერს აფუჭებდა. საბოლოოდ სნოუბოლი ჯაშუშადაც გამოაცხადეს და  მისი ერთ დროს არსბეული ავტორიტეტი ყველას თვალში საბოლოოდ განადგურდა, რაც ნათლად მეტყველებს იმაზე,  რომ ტოტალიტარული რეჟიმი სათავეში მყოფი ადამიანი ან ადამიანები ყველანაირად ცდილობენ თავიანთვის მისაღები იდეოლოგია ჩაუნერგონ  ყოველ ადამიანს და ამისათვის ისინი მათ ერთგვარ „ტვინის დარეცხვას“ ახორციელებენ, აჯერებენ ყველაფერს, რაც თავად სურთ. ცხოველების ფერმაშიც სწორედ ასე მოხდა,  ყველაფერი შეიცვალა და პირველ რიგში ანიმალიზმსი თავდაპირველი შვიდი მცნებაც. ცხოველებს აჯერებდნენ ყველაფერს, რაც ნაპოლეონს სურდა და თუ ვინმეს ეჭვი შეეპარებოდა, მათ ყველაფერს ისე უხსნიდნენ, რომ ყველაფერში უკვე საკუთარ მეხსიერებას ადანაშაულებდნენ. ერთ დროს არსბეული სიმღერაც შეიცვალა და გახდა : „ცხოველების ფერმავ, ცხოველების ფერმავ, ჩემი შემწეობით ვერრა გიყოს მტერმა.“ 

ce1b30740e50e6065a0c5ccac9940ecc

საკვები გაცილებით ცოტა იყო, ცხოველებს საშინელ პირობებში უწევდათ ცხოვრება და მიუხედავად იმისა რომ „ და მაინც  ეს ის არ იყო, რისი იმედის ქლოვერს და სხვა ცხოველებს ჰქონდათ და რისთვისაც აქამდე ეშრომათ. ამისათვის არ აუშენებიათ წისქვილი და არც ჯოუნზის თოფისათვის მიუშვერიათ მკერდი ამ პერსპექტივით.“   ცხოველების მეირ  გაწეული დიდი შრომის შედეგად  აგებული წისქვილიც თავდაპირველად თხელი კედლების გამო დაინრგა, თუმცა მისი დანგრევაც სნოუბოლს დაბრალდა, შემდგომ კი ადამიანების ხელით. ცხოველებს ყველაფერი წყალში ჩაეყარათ. გარდა ამისა,  ყველანაირმა უბედურებამ კულმინაციას მას მერე მიაღწია, რაც ნაპოლეონი ნელ-ნელა სრულ უზურპატორად იქცა, მან სიკვდილით დასაჯა ცხოველები, არადა თავდაპირველი შვიდი მცნების თანახმად, ცხოველებს ერთმანეთი არ უნდა დაეხოცათ. ღორები უკვე გახსნილად არღვევდნენ თითოეულს იმ შვიდი მცნებიდან და ხმის ამოღების უფლება არც არავის ჰქონდა, არც არავის შეეძლო საკუთარი აზრი დაეფიქრისებინა,რადგან ამისი არც ბერკეტი ჰქონდა ხელთ და არც გონებრივი შესაძლებლობები უწყობდა ხელს. თუკი ადრე ყველა ცხოველი თანასწორად ითვლებოდა, ახლა სრულიად ახალი პუნქტი გამოჩნდა : „ყველა ცხოველი თანასწორია, მაგრამ ზოგიერთი ცხოველი უფრო თანასწორია, ვიდრე სხვები.“

საბოლოო ჯამში ვითარება იქამე მივიდა, რომ ღორებმა ნაპოლეონის მეთაურობით ადამიანებთან  შეხვედრა გამართეს ადრე ფერმის მეპატრონის სახლის შენობაში. ეს არ ყოფილა პირველი შემთხვევა, როცა ნაპოლეონმა კავშირი დაამყარა ადამიანებთან, იგი ვაჭრობდა კიდეც და იყო შემთხევვები, როცა ქათმების მიერ დადებული კვერცხები გაყიდა, გაყიდა ასევე შეშა და ა.შ.  წიგნი მთავრდება საკმაოდ ტრაგიკული ფრაზით  : „ფანჯარასთან მდგარ ცხოველებს მზერა ღორიდან ადამიანზე გადაჰქონდათ, ადამიანიდან ღორზე, შემდეგ ღორიდან ისევ ადამიანზე.. მაგრამ უკვე შეუძლებელი გამხდარიყო მათი ერთმანეთისაგან გარჩევა.“  ეს ფრაზა კიდევ ერთი მინიშნებაა იმისა, რომ სულ ერთია ვინ იქნება მმართველობის სათავეში, ამ შემთხვევაში ადამიანები თუ ღორები – ისინი ერთ დიდ ტრაგიკულ და საზარელ მთლიანობად იქცევიან, როცა ის ნიშნები ახასიათებთ, რომელთა შესახებაც  წიგნში ასახული სიუჟეტი თითოეულ ჩვენგანს მნიშვნელოვნად დააფიქრებს.

 

 

მომავალი ადვოკატის დღიურებიდან

February 12, 2015

intellectual_property_lawyer_1

“განათლების დიადი მიზანი არა ცოდნა, არამედ მოქმედებაა.“ არც ერთ პროფესიას არ მიესადაგება ეს გამოთქმა ისე კარგად, როგორც იურისტის საქმიანობას. ჩვენ ვსწვლობთ, ვსწავლობთ ძალიან ბევრს, ვეცნობით სამართლის სისტემის ამოსავალ წერტილს  -კონსტიტუციას, სამოქალაქო კოდექსსა  თუ სხვა სამართლებრივ ნორმებს, თუმცა ეს ერთი შეხედვით მარტივი ქმედებები ადამიანების თვალში  სრულიად სხვაგვარად ჩანს ხოლმე. მართალია, მე როგორც სამართლის სკოლის პირველკურსელს,ჯერ არ მაქვს საკმაო გამოცდილება, რათა აბსოლუტური სიზუსტით ვისაუბრო იმაზე, თუ რას ნიშნავს იურისტობა, თუმცა ერთი და ყველაზე მთავარი, რაც შემიძლია გითხრათ ის არის, რომ იურისტის საქმიანობა მხოლოდ მუხლების ზეპირად ცოდნას კი არ გულისხმობს ( არც არის აუცილებელი ყველა სამართლებრივი ნორმის დაზუთხვა), არამედ მოქმედებაა მთავარი, რადგან სასამართლო პროცესები სწორედ პრაქტიკასა და მოქმედებასთან ასოცირდება. ამას მე, ადამიანი, რომელიც უკვე წლებია სამართლის სფეროთი ვარ დაინტერესებული, განსაკუთრებით და საბოლოოდ მას მერე მივხვდი, რაც მივიღე  უდიდესი გამოცდილება და, დამღლელი და გასაოცრად გადატვირთული გრაფიკის მიუხედავად, გვერდზე გადავდე ყველაფერი და  თავისუფალი უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის კონკურსის „დანაშაული და სამართალი“ მონაწილე გავხდი.

ახლანდელი გადმოსახედიდან  რომ მოგიყვეთ, რა დანიშნულების იყო პროექტი ჩვენთვის, შესაძლოა, ნაკლებად საინტერესო აღმოჩნდეს, ამიტომ გთავაზობთ ძალიან გულწრფელ და შეულამაზებელ ჩანაწერებს იმ ჩემთვის ძალიან ძვირფასი პერიოდიდან.

e

ჩანაწერი 1

დღეს ჩემი მასწავლებლისაგან შევიტყვე, რომ  თავისუფალი უნივერსიტეტის სამართლის სკოლა კონკურსს აწყობს აბიტურიენტებისავის , სახელად „დანაშაული და სამართალი“. მაშინვე გავეცანი პირობებს და აღტაცებისაგან ადგილს ვეღარ  ვპოულობდი ( ზოგადად ასე მჩვევია ხოლმე), თუმცა თან შიშმაც შემიპყრო. არ ვიცოდი დავრეგისტრირებულიყავი თუ არა. მიუხედავად იმისა, რომ მცირედი გამოცდილება მაქვს ამ სფეროში, კონკურსის პირობების ნახვისთანავე მივხვდი, რომ ეს რაღაც სერიოზულია და რომ მონაწილეობის მიღება ძალიან ბევრ რამეს შეცვლის ჩემს ცხოვრებაში. იურისტობა დიდი ხანია მინდა, მაგრამ ბოლომდე არც ვარ ალბათ დარწმუნებული რამდენად კარგად გამომდის ეგ საქმე. სკოლას მალე ვამთავრებ, ვგრძნობ, რომ ნელ-ნელა ყველაფერი ცვლება, ვამჩნევ როგორ იქცევა პროფესიასთან დაკავშირებული ოცნებები მიზნებად და წამიერად იმასაც ვუფიქრდები, რომ როგორც მომავალ იურისტს უზარმაზარი პასუხისმგებლობის განცდა უნდა მქონდეს ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი პირების წინაშე, ადამიანებისა, რომელთა დახმარებაც ალბათ ყველაზე პრიორიტეტულია ჩემთვის.

იმასაც ვხვდები, რომ კონკურსში მონაწილეობაზე უარის თქმა საკუთარ თავთან თამაში და გაქცევის ტოლფასია, რადგან ( მოდი მივცემ თავს უფლებას ვიყო ზედმეტად ბანალური და ვიტყვი) If you never try, you will never know.

ჩანაწერი 2 ( სამი საათის შემდეგ )

დავრეგისტრირდი და საკუთარი თავით ვამაყობ! მოვისმინე ძალიან ბევრი წუწუნი მშობლების მხრიდან, რომ აბიტურიენტობას მოვცდები, დრო დამეხარჯება, რომ შეიძლება ყველაფერი ცუდად დამთავრდეს, მთავარი რომ ჯერ უნივრსიტეტში ჩაბარებაა და ა.შ, მაგრამ ჩემმა ურყევმა გადაწყვეტილებამ საბოლოოდ შეძლო და ისინიც დაარწმუნა იმაში, რომ ეს ზუსტად ის არის, რაც მე მჭირდება, მე, როგორც მომავალ იურისტსა და ორი გარდამავლი პერიოდის – ბავშვობისა და პროფესიული წინსვლის გასაყარზე არსებულ ერთგვარ ხიდზე მდგომ ჯერ კიდევ საბოლოოდ ჩამოყალიბებას მოკლებულ ადამიანს.

ჩანაწერი 3

დღეს  განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი დღე იყო ჩემს ცხოვრებაში – კონკურსის შესარჩევი ეტაპი დაიწყო. გუშინ ძალიან ვნერვიულობდი, ემოციებსაც ვერ ვფარავდი, მაგრამ მერე,საბედნიეროდ, როგორღაც მივედი იმ დასკვნამდე, რომ მთავარია როგორ განწყობას შევიქმნიდი და წარმოვიდგინე, რომ უკვე ზრდასრული და ჩამოყალიბებული იურისტი ვიყავი. პროკურორის შესავალი სიტყვა უნდა მოგვემზადებინა, დრო მხოლოდ 5 წუთი იყო. თავიდან ძალიან შემაშინა ხუთმა წუთმა, ცოტად მომეჩვენა, თუმცა შემდეგ მივხვდი, რომ  მთავარ რაღაცებზე უნდა გამესვა ხაზი და თან დართულ მასალებს უნდა მივყოლოდი, ინსტრუქციებიც უნდა გამომეყენებინა ზედმიწევნით და ყველაფერი გამომივიდოდა.  ასე ნელ-ნელა მივხვდი, რომ  შესავალი სიტყვის დაწერა არც  ისე რთული ყოფილა, როგორიც თავიდან მეგონა.  ორ დღეში ყველაფერი საბოლოოდ მოვამზადე და როცა შესარჩევი ეტაპის დღე მოახლოვდა,  რატომღაც ამეკვიატა  მამაჩემის სიტყვები, რომ  იმისათვის, რომ რამე კარგად გამოგვივიდეს აუცილებელია პირველ რიგში მონდომება და ულევი ენთუზიაზმი. ჩემს თავს აშკარად ვამჩნევდი, რომ ორივე სათანადო დოზით მქონდა, რამაც თავდაჯერებულობა კიდევ უფრო შემმატა. ჰოდა დღეს რომ მივდიოდი  უნივერსიტეტში, რომელშიც სწავლაზე   უკვე დიდი ხანია ვოცნებობ  ( ჩემს ამ მოსაზრებას ოჯახიც უჭერს მხარს და მეტიც თავდაპირველად მამაჩემთან საუბრისას დამებადა აქ ჩაბარების სურვილი), გულის ცემა გაორმაგდა, თუმცა არა, არ ვიცი რა დაემართა გულისცემას, ფაქტი ისაა, რომ  ისეთი შეგრძნება დამეუფლა თითქოს  მივდიოდი იქ, სადაც მთელი ჩემი მომავალი კარიერა წყდებოდა. მიუხედავად შინაგანი მღელვარებისა, აუდიტორიაშიც თამამად შევაბიჯე და დავიწყე. ალბათ სიტყვებით შეუძლებელია იმისი გადმოცემა, თუ რამდენად  სასიამოვნო იყო იმისი განცდა, რომ სამი ადამიანი, რომელიც ჟიურის ფუნქციის შემსრულებელი იყო, გულდასმით მისმენდა და მათ გამოხედვაში აშკარად ვკითხულობდი იმას, რომ ყველაფერი კარგად გამომდიოდა, ვკითხულობდი  თითქოს გამხნევებასაც.

ჩემი შესავალი სიტყვის წარდგენა რომ დავასრულე, ცოტათი ავნერვიულდი, ერთ მომენტში თითქოს ხმა მიკანკალებდა და ბოლოს ვთქვი კიდეც, რომ ცოტათი ვინერვიულე-თქო. პასუხმაც არ დააყოვნა –  ერთ-ერთმა ჟიურის წევრმა მითხრა, რომ არაფერი გემჩნეოდა ნერვიულობისო. აუდიტორიიდან ბედნიერი გამოვედი და აბსოლუტურად ვიყავი დარწმუნებული იმაში, რომ ეს იყო დღე, როცა  ორთაბრძოლაში, რომელიც თავად გავმართე საკუთარ თავთან, ძლიერმა მარიამ ორჟონიამ გაიმარჯვა,  ადამიანმა, რომელსაც ამის შემდეგ სამართლებრივ საკითხებთან მიმართებით არც არაფრის შეეშინდებოდა. ტელეფონი ავიღე და მამაჩემს დავურეკე. უბრალოდ ვუთხარი, რომ ყველაფერმა კარგად ჩაიარა, დანარჩენს თავად მიხვდა, რადგან  სულ რაღაც ათი წუთის წინ პროკურორის ამპლუაში მყოფი მარიამი ჩვეულებრივ პატარა ბავშვად იქცა, რომელიც ბედნიერებისაგან ერთ ადგილას ვერ ჩერდებოდა, რაც მამაჩემს, ბუნებრივია, არ გამოპარვია.

1972417_828282390534002_3782703514200870371_n

ჩანაწერი 4

არც ვიცი როგორ უნდა დავიწყო წერა. ზოგადად მსგავსი რაღაცები იშვიათად მჩვევია ხოლმე,რადგან  იშვიათად და ალბათ არც არასდროს ვარ ისეთი შთაბეჭდილების ქვეშ, როგორც ახლა.  აქამდე არასდროს არსად მინახავს ამდენი ადამიანი, რომელთაც  დაახლოებით ისეთივე ინტერესების სფერო აქვთ, როგორიც მე, რაც, ბუნებრივია, მათთან ურთიერთობას აადვილებს. აქ ყველას ერთმანეთთან საქმე გვაკავშირებს და ეს კავშირი იმდენად ძლიერია, რომ თავბრუდამხვევადაც მეჩვენება. მე და ჩემი გუნდის წევრები  საქმიან საკითხებზე ისე ვმსჯელობთ, თითქოს მაიორი თალიბანაშვილი და რურატას სახელმწიფო რეალურად არსებობს და მათი ბედი ჩვენს ხელშია. ლექტორების მხრიდანაც ვგრძნობთ, რომ უკვე პატარები აღარ ვართ, ბევრი რამ შეიცვალა, რომ ჩვენი აზრი მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენ შეგვიძლია ბევრი რამ შევცვალოთ. ეს ყველაფერი კი, რაც მთავარია, არ კეთდება იმისათვის, რომ ეს უბრალოდ ასე უნდა იყოს, კეთდება იმიტომ,რომ ამისი უდიდესი სურვილი და ენთუზიაზმი არსებობს.

როცა საქმეზე ვმუშაობთ ისიც კი მავიწყდება, რომ ჯერ მხოლოდ ჩვიდმეტი წლის ვარ. სახლშიც იმდენად აღტაცებული ვსაუბრობ საქმეზე, ხუმრობით ქალბატონო  ადვოკატოთიც მომმართავენ ხოლმე. ადრეც მჩვეოდა, მაგრამ განსაკუთრებით ახლა  მივყავი ხელი დროის მენეჯმენტს. ყოველ საღამოს შემდეგი დღის გეგმას დეტალურად ჩამოვწერ ხოლმე და, მიუხედავად იმისა, რომ ადრე  ამდენი საქმე არ მქონდა,  დრო ფუჭად მაინც მეკარგებოდა, ახლა ყველაფერს ვასწრებ. საკუთარ თავს ვამჩნევ, რომ მთავარი,რაც ამ პროექტმა მასწავლა ისაა, რომ არ არსებობს ცოტა დრო ან ბევრი სამუშაო და რომ კარგად დაგეგმვის შემთხვევაში შეუძლებელი არაფერია.

1888575_824782710883970_4517626221282531759_n

ჩანაწერი 5

დღეს  კონკურსის ყველაზე საინტერესო ნაწილი   – იმიტირებული პროცესები დაიწყო. მიუხედავად იმისა, რომ, ვფიქრობ, კარგად ვიყავით მომზადებულები, ნერვიულობის განცდა თითოეულ ჩვენგანს მაინც გვეუფლებოდა, რაც ალბათ ბუნებრივიცაა. მანამდე ბევრი ადამიანისგან მსმენია და ბევრი ვიდეოც მინახავს სასამართლო პროცესებთან დაკავშირებით, მაგრამ სულ სხვაა, როცა თავად ხარ ამ ყველაფრის მონაწილე. როგორც კი  პროცესი იწყება, თითქოს სრულიად სხვა ადამიანი ხდები, ადამიანი, რომელიც ძალაუნებურად გვერდზე დებს   ყველა პირად ემოციას  და ბოლომდე იმ საქმითაა მოცული, რომელზეც  ამდენი ხნის განმავლობაში მუშაობდა. გუნდიც ისეთი შეკრული ხდება პროცესების დროს, თითქოს ხუთ ერთმანეთისაგან განსხვავებულ ადამიანს ერთნაირად უფეთქავდეს გული, რაც, ბუნებრივია, იმითაა გამოწვეული, რომ  მათ საერთო მიზანი ამოძრავებ და სწორედ ეს მიზანია მათთვის უზენაესი.  ჩვენი გუნდის წვრებმა ყველაფერი გავაკეთეთ იმისათვის, რომ კონკურსის ბოლომდე სრული შემადგენლობით, ხუთნი, დავრჩენილიყავით და გუნდურობა შეგვენარჩუნებინა.  ხუთივე ჩვენს ტრენერთან ერთად დღე და ღამე ვმუშაობდით. ისიც მახსენდება შუა ღამე ანევრიულებულები ერთამენთს რომ ვურეკავდით და ვამოწმებდით ყველაფერი კარგად იყო თუ არა. თითოეულ მათგანს ვამჩნევდი, რომ  მათთვის მთავარი არა საკუთარი თავი, არამედ გუნდის გამარჯვება იყო და ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.

მე პირველად სწორედ ამ კონკურსის განმავლობაში გავიაზრე და პრაქტიკაში გამოვცადე კონფუცის შემდეგი ფრაზის ზუსტი მნიშვნელობა : “აირჩიეთ ისეთი სამუშაო, რომელიც გიყვართ და არცერთი დღე არ მოგიწევთ მუშაობა”.

რა ხდება ახლა?

რაც თავისუფალ უნივერსიტეტში  ჩავაბარე, უკეთ მივხვდი, თუ რა დანიშნულება ჰქონდა კონკურსს “დანაშაული და სამართალი” ჩემს ცხოვრებაში.  გარდა  კონკურსში მოპოვებული სასწვალო გრანტისა, რომელიც ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია, გამომიმუშავდა ბევრი ისეთი უნარ-ჩვევა, რასაც ალბათ გაცილებით ხანგრძლივი დრო დასჭირდებოდა პოექტში მონაწილეობა რომ არ მიმეღო. ბუნებრივია ის ფაქტი, რომ სტუდენტის ცხოვრება, განსაკუთრებით კი  სამართლის სკოლის სტუდენტის ცხოვრება, პრეზენტაციების გაკეთებასთან,  თუნდაც საჯაროდ გამოსვლასა და აზრის დაფიქსირებასთან ასოცირდება, რაც არც ისეთი ადვილია, როგორიც ეს ერთი შეხედვით  ჩანს. ( ვგულისხმობ ამ ყველაფრის ხარისხიანად გაკეთებას). პროექტმა კი პირველ რიგში თავდაჯერებულობა შემმატა და  კიდევ ერთხელ დამარწმუნა იმაში, რომ იურისტობა სწორედ ის საქმიანობაა, რომელიც აუცილებლად უნდა ამერჩია. სწორედ ეს არის მთავარი მიზეზი იმისა, რომ როდესაც ცხოვრებაში ბევრ პრობლემას წავაწყდები ხოლმე, ჩემს ერთგვარ გადამრჩენელად სწორედ ეს საქმიანობა მევლინება, რადგან ჩემი პირადი სივრცე, რომელზეც, ვფიქრობ,  ვერავინ მოახდენს გავლენა, სწორედ სამართალთან ასოცირდება. ეს იწვევს  მუდმივ შეგრძმნებას იმისა, რომ დამოუკიდებელი ვარ ,ან ასე თამამადაც რომ არ ვთქვა, ნაკლებად ვარ რაღაც ფაქტორებზე დამოკიდებული, ვიდრე ეს მანამდე ხდებოდა. ეს ყველაფერი კი სწორედ კონკურსის დამსახურებაა, რადგან ჩემი ცხოვრების სწორედ ამ პერიოდმა განაპირობა ჩემი, როგორც პროფესიული კუთხით, ასევე პიროვნული ზრდაც.

მებრძოლთა კლუბი

January 16, 2015

bf6709be0ea63e17d7765e1ac52d06ee

    ჩაკ პალანიკის ყველაზე გამორჩეული რომანი „მებრძოლთა კლუბი“ არის ნაწარმოები, რომელიც აერთიენებს ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებს, როგორებიცაა:  გარკვეული ინდივიდების დამოკიდებულება საზოგადოების მიმართ, ხალხში არსებული პრობლემების სიმწვავე, სისტემა, რომელიც ხშირად უხეშად იჭრება ხალხის ცხოვრებაში. მებრძოლთა კლუბში არიან გაერთიანებული ადამიანები, რომლებიც, ვფიქრობ, თავდაპირველად იმიტომ მივიდნენ ამ სოციუმში გაწევრიანების აზრამდე, რომ ისინი მარტოობისაგან იტანჯებოდნენ. მათ ამგვარ ვითარებას კი საზოგადოება და მასში გამეფებული მოსაზრებები წარმოადგენდა. სწორედ ამიტომ, ეს წიგნი თითქოს ერთგვარი პროტესტი და ამბოხია კონკრეტული ინდივიდებისა, საზოგადოებისა და არსებული რეჟიმის წინააღმდეგ. წიგნის მთავარი გმირი სწორედ ამგვარი განცდებით, მარტოსულობით იტანჯება, რაც მას დაბალი თვითშეფასებისაკენ უბიძგებს, რისი გამოძახილიც არის ის ფაქტი, რომ იგი ქმნის თავის ალტერ-ეგოს, განმასახიერებელს იმ ადამიანისა, რომელიც თავად სურდა  რომ ყოფილიყო, თუმცა  საზოგადოებისა და სხვა გარემო-პირობების გამო არასოდეს გამოსდიოდა.21ce26e8083fa43dc8ccf4de2a867eb1

წიგნის მთავარი გმირი, რომლის სახელიც უცნობია, მარტოობის განცდით, უძილობით და სხვა პრობლემებით იტანჯება. იგი არის ამერიკის შეერთებულ შტატებში მცხოვრები პირი, რომელიც 90-იანი წლების ეპოქას ეკუთვნის და, შესაბამისად, მის ხასიათსა და ცხოვრებსადმი დამოკიდებულებაში მკაფიოდ იჭრება ის ასპექტები, რომლებიც დამახასიათებელი იყო იმ პერიოდისათვის.  ოთხმოცდაათიანი წლების ამერიკაში განსაკუთრებით მომრავლდა განწორწინებები და,შესაბამისად, იმატა ე.წ. უმამოდ გაზრდილ ბავშვებთა რიცხვმაც. წიგნის მთავარი გმირიც სწორედ ერთ-ერთი მათგანია. აშკარაა ის ფაქტი, რომ მასზე გარკვეულწილად გავლენას ახდენს ბავშვობის ერთგვარი ტრამვა, რომელიც ოჯახთან არის დაკავშირებული. მთავარი გმირი თითქოს ამერიკის იმდროინდელი საზოგადოების სახეა, რომლის თითოეულ წევრსაც აქვს შიში და კომპლექსი თვითგამორკვევისა.

ადამიანებს არ  ჰყავთ მეგობრები. სახელმწიფოში არსებულმა  კაპიტალისტურმა სისტემამ და ზოგადად ჩამოყალიბებულმა  მიდგომამ ამა თუ იმ საკითხის მიმართ საზოგადოება და მასში შემავალი ინდივიდები მიიყვანა იქამდე , რომ მათ გაუჩნდათ ერთჯერადობის განცდა. მთავარი გმირიც ამჩნევს, რომ თეფშები, ჭიქები ერთჯერადია. თვითმფრინავით ხშირად მგზავრობისას იგი ძალაუნებურად ამახვილებს საგნების ერთჯერადობაზე, რადგან სტიუარდესა სწორედ ერთჯერადი ჭიქებითა და სხვა საგნებით ემსახურება იქ მსხდომ ადამიანებს.   მისთვის ასევე გასაგები და ნათელი ხდება სამწუხარო ფაქტი, რომ არა მარტო ნივთები, არამედ ადამიანებიც ერთჯერადნი არიან, ურთიერთობები ერთჯერადი გახდა.

64293d93a79ec05dedfa72cf169bf423

თუნდაც თვითმფრინავში გაცნობილი ადამიანი მხოლოდ ერთჯერადი ურთიერთობისათვის არის განწირული, რადგან მას მეორედ აღარ შევხვდებით, არც გავესაუბრებით და ა.შ. ეს ყველაფერი კი, ვფიქრობ, გამოიწვია იმან, რომ ადამიანებმა, კაპიტალისტური რეჟიმიდან გამომდინარე, განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილეს იმაზე, რომ მაქსიმალურად შეემცირებინათ ერთგვარი დანახარჯები, გამოეყენებინათ ყველაფერი მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში  და , სწორედ ამიტომ, თითქოს მინიმუმადე იქნა დაყვანილი ემოციური მხარე, რომელიც ამა თუ იმ თემას ახლავს  თან, თუმცა ეს სინამდვილეში მხოლოდ გარე ფასადი იყო, რადგან  წიგნში აშკარად ნათელია ის თუ როგორ იტანჯებიან ადამიანები და მათ შორის ჩვენი მთავარი გმირი და ასევე  მარლა სინგერი, რომელიც, მთავარი გმირის მსგავსად, დადის  შეკრებებზე, სადაც მომაკვდავი ადამიანები  გრძნობებს უაზიარებენ ერთმანეთს.  ისინი თითქოს ამ გზით ცდილობენ შეივსონ ის სიცარიელე და დანაკლისი, რომელსაც გამუდმებით განიცდიან, რაც, ბუნებრივია, თითქოს თავის მოტყუების  მცდელობაცაა, რომელიც ხანგრძლივად, ლოგიკურია, ვერ გასტანს და ასეც ხდება.  მარლა სინგერი და წიგნის მთავარი გმირი  ერთმანეთს, ვფიქრობ, ილუზიას უქმნიან იმისა, რომ ისინი ბოლომდე მარტონი არ არიან და მათ ცხოვრებაში არსებობს მათი მსგავსი ადამიანი, როგორც ჯორჯ გორდონ ბაირონი იტყოდა „ნათესავი მსგავსი შეგნებით“, რაც ხშირ შემთხვევაში ადამიანების უმრავლესობისათვის  საციცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

5cf6d6e1fb0907f4b34d2ce_5cff-post

წიგნის მთავარი გმირი, რომელიც უძილობისგან იტანჯება და ამა და სხვა პრობლემების გადაწყვეტას, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, სხვადასხვა მეთოდით ცდილობს ბოლოს მიდის იმ მდგომარეობამდე , რომ ქმნის ალტერ-ეგოს , სახელად ტაილერ დერდენს, რა არის დასაბამი იმ ამბოხისა, რომელსაც ჰქვია  ინდივიდების პროტესტი მომხმარებლური , მწარმოებლური საზოგადოებისა   და ქვეყანაში არსებული რეჟიმის მიმართ, იმ რეჟიმის მიმართ, რომელიც უბიძგებს ადამიანებს იფიქრონ, რომ მათ მიერ შეძენილი ნივთებისა და მატერიალური ფაქტორების გარეშე, ისინი ,ფატობრივად, არაფერს წარმოადგენენ  და არც არაფერი გააჩნიათ , ცხოვრებას  კარგავენ. სინამდვილეში კი ფაქტი ისაა, რომ ცხოვრება, მისი პირდაპირი და სწორი გაგებით, შეუძლებელია გარკვეულ ნივთებთან ასოცირდებოდეს.  წიგნში ამ სიტუაციის ნათელი მაგალითია ის გარემოება, როდესაც მთავარი გმირის სახლი ფეთქდება და იგი თითქოს კარგავს ყველაფერს, სპეციალურად შერჩეულ კარადას, ნივთებს, რომლითაც სახლი იყო სავსე და სწორედ ამ დროს მის გვერდით აღმოჩნდება ადამიანი, რომელიც, სხვათაგან განსხვავებით, არ არის ერთჯერადი- ტაილერ დერდენი.  სწორედ აქედან ეწყება დასაბამი მებრძოლთა კლუბს, რომელსაც ყველაზე უკეთ ეს ამონარიდი აღწერს:

fd8d678ae7a634df48f7035e51619ee7

”არსად ისეთი ცოცხალი არ ხარ, როგორც ”მებრძოლთა კლუბში”. აქ მხოლოდ შენ და შენი მეტოქე ხართ, სარდაფის ცენტრში ნათურის ქვეშ დგახართ სხვა მებრძოლებით გარშემორტყმული. ”მებრძოლთა კლუბში” გამარჯვებას ან მარცხს მნიშვნელობა არ აქვს. ”მებრძოლთა კლუბი” ცარიელი სიტყვები არაა. ხედავ პირველად მოსულ ტიპს, აშკარად ვიღაც უტრაკო ცინგლიანია. გადის ექვსი თვე და იგივე ტიპი ქვისგან გამოკვეთილი გგონია, უკვე აღარაფრის ეშინია და თავდაჯერებულია. ”მებრძოლთა კლუბშიც” ისმის ხმაური და ხვნეშა, როგორც სპორტდარბაზში, ოღონდ აქ გარეგნობაზე არავინ ზრუნავს. აქაც ისმის ისტერიული წამოძახილები, როგორც ეკლესიაში და, როცა კვირას შუადღით იღვიძებ, თავს გადარჩენილად გრძნობ.”

მებრძოლთა კლუბი უდიდესი ძალაა, რომელიც ებრძვის მწარმოებლურ, მომხმარებლურ საზოგადოებას. იგი  ადამიანებს აჩვევს შეეგუონ სიმართლეს, რადგან სწორედ ეს არის ერთადერთი რეალური მეთოდი, რომლის გამოყენებითაც შესაძლებელია აწმყოს შეცვლა, ილუზიები გამოსავალი არ შეიძლება იყოს.  იმისათვის, რომ ადამიანმა სცადოს მთავარი – იყოს უფრო მეტი,ვიდრე არის, აუცილებელია იგი იაზრებდეს სინამდვილეს, თვალს უსწორებდეს მას და, შესაბამისად, საღად აზროვნებდეს მისი შეცვლის ხერხებთან დაკავშირებით.

fad965ceda1b782741d98c0ac35eb0a0

„ყველა, ვინც გიყვარს, ოდესმე ზურგს გაქცევს ან

მოკვდება.

ყველაფერს, რასაც შექმნი დაივიწყებენ.

ყველაფერი, რითაც ამაყობ, სანაგვეზე აღმოჩნდება.“

საბოლოო ჯამში, ვფიქრობ  ჩაკ პანალიკის წიგნი „მებრძოლთა კლუბი“  თითქოს ერთგვარი გაფრთხილებაა ავტორისა საზოგადოების და ზოგადად ხალხის, მმართველი ხელისუფლების, გარკვეულ რეჟმთა დამფუძნებლებისა და მომხრეებისათვის, რომ ადამიანებს შეუძლიათ რადიკალურ ზომებს მიმართონ, თუკი ამას აუცილებლობა მოითხოვს და თუკი არსრბული რეჟიმი მათ თავს ახვევს ისეთ მკვდარ სტრუქტურებს, როგორც ეს წიგნში განხილულ შემთხვევაშია. ეს წიგნი გაფრთხილებაა იმისა, რომ ადამიანებს აქვთ ძალიან დიდი ძალა და მათ შეუძლიათ დადგნენ  საზოგადოებაში არსებულ ყველანაირ პრობლემაზე მაღლა – მათ შორის გულგრილობაზეც, რადგან მომხმარებულური, მწარმოებლური საზოგადოება და კაპიტალისტური წყობა პირველ რიგში სწორედ გულგრილობასთან ასოცირდება.

რა არის მარტოობა  და  ღირს კი ამ კითხვაზე პასუხი რომანტიზმის მიმდინარეობაში ვეძიოთ?

January 11, 2015

aline

მიუხედავად იმისა, რომ  რომანტიზმის თემა თავის მხრივ  ძალიან ბევრ საინტერესო ასპექტს მოიაზრებს,  თავიდანვე შეუძლებლად მივიჩნიე მე, როგორც თანამედროვე ეპოქაში მცხოვრებ ადამიანს, ხელიდან გამეშვა შესაძლებლობა , რომელიც, საბედნიეროდ, ელვის სისწრაფით გადაიშალა ჩემ წინაშე  , მესაუბრა სხვადასხვა, ჩემი აზრით, ნაკლებად მნიშვნელოვან საკითხზე და არა  იმ თემაზე, რომელიც  განსაკუთრებით საინტერესო და დამაფიქრებელია ხელოვნების ამ კონკრეტული მიმდინარეობის განხილვისა და შეფასებისას.   კონკრეტულად რას მოიაზრებს მარტოობა, მარტოსულობა? როგორ ესმოდათ ეს თემა რომანტიზმის სხვადასხვა წარმომადგენლებს? რა იწვევდა მათში ამგვარ გრძნობებს? რაში ხედავდნენ  პრობლემის ( თუმცა, ვფიქრობ, მარტოობის  პრობლემად წარმოჩენა საკმაოდ სადავო საკითხია) გადაწყვეტის შესაძლებლობას და ა.შ. – ვფიქრობ, ეს საკითხები თანამედროვე ეპოქაშიც  მეტად აქტუალური და საინტერესოა, რადგან, მიუხედავად იმისა, რომ ალბათ არც ერთი ჩვენგანი არ ატარებს დროის დიდ ნაწილს იმაზე ფიქრში, თუ რას ნიშნავს მარტოობა ან რამდენად მაღალია მისი მარტოობის ხარისხი ან საერთოდ შეიძლება კი მარტოობა ხარისხებით იზომებოდეს, თითოეულ ჩვენგანს მაინც აწუხებს ეს თემა და, ვფიქრობ,  იგი ყოველთვის მნიშვნელოვანი და დამაფიქრებელი იქნება ადამიანების ცხოვრებაში, რადგან  თუკი არსებობს გარემო, სადაც თითოეული ადამიანი ჯერ სუბიექტად, პიროვნებად აღიქმება, ხოლო შემდეგ კი რომელიმე საზოგადოების წევრად, ყოველთვის იარსებებს ერთგვარი შიში ან უბრალოდ განცდა იმისა, რომ საბოლოო ჯამში  საკუთარ თავთან ყველანი მარტონი ვართ.

მართალია, შეუძლებელია რომანტიზმის მიმდინარეობის სიღრმისეულად  შესწავლა ადამიანმა რამდენიმე დღის განმავლობაში მოახერხოს, თუმცა   ზოგიერთი   განსაკუთრებით თვალშისაცემი მომენტის შესახებ ინფორმაციის ქონა და მისი გაანალიზება, ვფიქრობ, აუცილებლად მიგვიყვანს იმ დასკვნამდე, რომ ადამიანების  მიერ თავის დროზე რომანტიკოსებად წოდებულ ხელოვანთა შემოქმედებაში მკაფიოდ  ჩანს  ავტორთა აზროვნების განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები იმ საკითხებზეც კი, რომლებიც, ერთი შეხედვით მათთვის საერთო ან ნაკლებად განსხვავებული მაინც უნდა იყოს, რადგან ისინი ერთი და იმავე მიმდინარეობას ეკუთვნიან. თუმცა ჩვენ დღეს განვიხილავთ მაგალითს იმისას, თუ რამდენად განსხვავებულად აღიქვამდნენ რომანტიზმის წარმომადგენლები მარტოობის  თემას. ეს კი განსაკუთრებით დაგვეხმარება პასუხი გავცეთ თემის სათაურად შერჩეულ შეკითხვას.

ვფიქრობ, მარტოობის იდეის განსხვავებულად გამოხატავს ორი ერთი და იმავე მიმდინარეობის, თუმცა  სხვადასხვა ეროვნების წარმომადგენლის , ქართველი – ნიკოლოზ ბარათაშვილისა და ამერიკელი-  ჯორჯ გორდონ ბაირონის ლექსები. გთავაზობთ ლექსებს:

Sad-and-Loneliness-Quotes-53195-statusmind.com

ჯორჯ გორდონ ბაირონი – მარტოსულობა

იჯდე კლდეებზე, გაჰყურებდე წყლებს და მთა-გორებს,
თუ როგორ იცვლის ტყე შუქ-ჩრდილებს ოდნავ, ნელნელა,
ადგილებს, რაც არ წარმოადგენს სამფლობელოებს
ჯერაც  კაცისას, ფეხიც ჯერ არ დაბიჯებულა;
ჯერაც უნახავ და მიუვალ მთაზე აცოცდე,
ჯოგებთან ერთად,  არ სჭირდება რომელთაც ბაგა;
ქაფიან ჩანჩქერს, ციცაბოებს გადაეყუდო,
ეს მარტოობა კი არ არის    –  გასაუბრება
ბუნებასთან  და ველურ ხმების მიყურადება.

მაგრამ როცა ხარ შუაგულში მოლაქლაქეთა,
გესმის ან ხედავ ამ ყველაფერს, გრძნობ თუ მოიცავ,
ხვდები –  მსოფლიოს დაქანცული ხარ  მოქალაქე,
სადაც არავინ დაგვლოცავს და ვერც შენ დალოცავ;
დიდებულების ნებიერო, სავსე ვარამით!
არავინ არის, ნათესავი მსგავსი  შეგნებით – 
არ ეპირფეროს სხვებს, თუ მათგან ელის წყალობას,
ბევრია მსგავსი მთხოვნელები და მლიქვნელები;
აი ეს არის სიმარტოვე – მარტოსულობა!

ნიკოლოზ ბარათაშვილი – „სული ობოლი“

 

ნუ ვინ იტყვის ობლობისა ვაებას,

ნუ ვინ სჩივის თავის უთვისტომობას!

საბრალოა მხოლოდ სულით ობოლი,

ძნელღა პოვოს, რა დაკარგოს მან ტოლი!

 

მეგობართა, ნათესავთ მოკლებული,

ისევ ჩქარად ჰპოვებს სანაცვლოს გული;

მაგრამ ერთხელ დაობლებული სული

მარად ითმენს უნუგეშობას კრული!

 

არღარა აქვს მას ნდობა ამა სოფლის;

ეშინიან, იკრძალვის, არღა იცის,

ვის აუწყოს დაფარული მან გრძნობა,

ეფიქრება ხელმეორედ მას ნდობა!

 

ძნელი არის მარტოობა სულისა:

მას ელტვიან სიამენი სოფლისა,

მარად ახსოვს მას დაკარგვა სწორისა,

ოხვრა არის შვება უბედურისა!

ჯორჯ გორდონ ბაირონის ლექსიდან გამომდინარე, ნათელია ის, რომ იგი მარტოობას არ აღიქვამს ისე, როგორც სოციალურსა და ფიზიკურ სიმარტოვეს – როცა არ შეუძლია ვინმეს დაელაპარაკოს,  ადამიანებთან კონტაქტის შესაძლებლობა არ აქვს.  მისი აზრით, ადამიანი იმ შემთხვევაშია მარტო, როცა იმყოფება სხვათა გარემოცვაში, ყველაფერს ხვდება, ყველაფერი ესმის, თუმცა იაზრებს იმას, რომ მისი ყოფნა არავისათვის ღირებული არ არის და არც მისთვისაა ვინმე ღირებული. მარტივად, რომ  ვთქვათ იგი მოკლებულია სიყვარულის უნარსაც, იმ გრძნობას, რომელსაც ვიქტორ ჰიუგო საკუთარ გენიალურ ნაწარმოებში „საბრალონი“ ასე ახასიათებს : „სამყაროს დაყვანა ერთადერთ არსებაზე, ერთადერთი არსების გაფართოება ღმერთამდე, აი სიყვარული.“   ბაირონის აზრით, მარტოობაა, როცა, მიუხედავად იმისა, რომ ყველაფერს ძალიან კარგად გრძნობს, არ შეუძლია ამის შესახებ ვინმეს გაუზიაროს , ისაუბროს საკუთარი ემოციების შესახებ და არა იმიტომ, რომ მის ირგვლივ ადამიანები არ იმყოფებიან, არამედ იმის გამო, რომ მას უბრალოდ გვერდით არ ჰყავს თანამოაზრე, მსგვასი იდეოლოგიისა და ღირებულებების მქონე ადამიანი, „ნათესავი მსგავსი შეგნებით“ , რომელიც გულწრფელად გაიგებს ყველაფერს და არა მლიქვნელობით.

aloneeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee

სწორედ ასეთი ტრაგიზმითა და დრამატულობით გვიხასიათებს ბაირონი მარტოსულობის ცნებას, ხოლო ხალხის მიერ ქართული რომანტიზმის მნიშვნელოვან წრმომადგენლად აღიარებული ნიკოლოზ ბარათაშვილი სრულიად სხვა განცდების გამო იტანჯება. მისთვის მარტოობა, სულით ობლობა გულისხმობს ნათესავთა და მეგობართა არარასებობას მის ცხოვრებაში. შესაძლებელია, ერთი შეხედვით, ამ ორი ერთმანეთისაგან სრულიად განსხვავებული პოეტის მარტოობისადმი დამოკიდებულება ვინმემ ერთმანეთთან გააიგივოს, თუმცა, ვფიქრობ, ეს არ შეესაბამება სიმართლეს, თუნდაც იმიტომ,რომ ბარათაშვილის ლექსში წამოჭრილი პრობლემა გაცილებით მარტივი გადასაწყევტია, ვიდრე ეს ბაირონის ნაწარმოებში განხილული პრობლემის შემთხვევაშია.   ორი აზრი არ არსებობს იმის შესახებ, რომ გაცილებით მარტივია იპოვნო უბრალოდ მეგობარი , ვიდრე იპოვო თანამოაზრე, რადგან ყველა ადამიანი განსხვავებულად აზროვნებს, განსხვავებული მსიწრაფებები და შეხედულებები აქვს, შესაბამისად, პოვნა თანამოაზრისა, რომელიც ყველაფერს გულწრფელად გაიგებს და არა პირფერობით საკმაოდ რთულია.  ამ ორი პოეტისა და კონკრეტული ლექსების შეპირისპირება, ჩემი აზრით, ემსახურება იმას, რომ დავინახოთ შემდეგი გარემოება : მარტოობა ძალიან ზოგადი ცნებაა და, შესაბამისად, ბუნებრივიცაა ის, რომ არ არსებობს საყოველთაო აზრი იმის შესახებ, თუ როგორი დეფინიცია და განმარტება მიესადაგება მას ყველაზე უკეთ.    თუ ვიმსჯელებთ ისე, რომ მარტოობა ზუსტად ის არის, რაც ნიკოლოზ ბარათაშვილს აწუხებდა, მაშინ შეცდომა არ იქნებოდა გვეფიქრა, რომ ადამიანთა უმეტესობა არ არის მარტო, თუმცა, ვფიქრობ, აღნიშნული სინამდვილეს არ შეესაბამება.

fight-club-copy_c9w7.1920

ჩემი ღრმა რწმენით, მარტოობა სწორედ ის განცდაა, რაზეც ბაირონი საუბრობდა, შეგრძნება უსარგებლობისა, ერთგვარი სიცარიელისა, საკუთარი მოსაზრებების ფუჭად დახარჯვისა და ა.შ.    ვფიქრობ, ამერიკელი პოეტის ამ ლექსს ერთგვარად ეხმიანება ასევე ამერიკული ფილმი, სახელად მებრძოლთა კლუბი, რომლის მთავარი გმირიც, ვფიქრობ, სწორედ მარტოსულობით იტანჯება და ეს განცდები უბიძგებს მას დაბალი თვითშეფასების ფორმირებისაკენ. საბოლოოდ კი ყველაფერი მიდის იქამდე, რომ გმირი, რომლის სახელიც ფილმში არ ჩანს, შექმნის მის ალტერ-ეგოს, რომელიც არის ისეთი, როგორიც თავად სურდა, რომ ყოფილიყო.  იგი თავადვე მიდის ამ გადაწყვეტილებამდე, მართალია, გაუაზრებლად, თუმცა მისი ცხოვრების ამ ყველაზე ამაღელვებელ გადაწყვეტილებას იგი სწორედ თავად იღებს.  მებრძოლთა კლუბი გაერთიანებაა ადამიანებისა, რომლებიც საკუთარ თავსა და შესაძლებლობებს ებრძვიან, ადამიანებისა, რომლებსაც გარემოპირობების გამო არ მეიცათ შესაძლებლობა საკუთარი თავი და უნარი ბოლომდე გამოემჟღავნებინათ და  თვითრეალიზების საჭირო დონისათვის მიეღწიათ. მებრძოლთა კლუბი, ვფიქრობ, გამაერთიანებელია სწორედ მარტოსული ადამიანებისა, რომლებიც ასეთ ვითარებაში ალბათ საზოგადოებისა და  გამეფებული მოსაზრებების გამო აღმოჩნდნენ.  ეს ფილმი ერთგვარი პროტესტია კონკრეტული ინდივიდებისა საზოგადოების მიმართ.  იგი ასევე კარგი მაგალითია იმისა, თუ რამდენად სხვადასხვავარი პრობლემა შეიძლება ჰქონდეს ამა თუ იმ ადამიანს, რამდენად გასნხვავებული მიზეზეზების გამო შეიძლება მას თავი მარტოსულად მიაჩნდეს, თუმცა, ვფიქრობ, ამ თემის ამოსავალი წერტილი ერთია – რეალური მარტოობა არის ის, როცა იდეურად მარტო ხარ, არავის შეუძლია გაიაზროს და გაიზიაროს ის აზრები, რომლებიც შენ გაწუხებს და, ვფიქრობ, სწორედ ამიტომ არის ყველა ადამიანი საკუთარ თავთან მარტო, უბრალოდ  ე.წ. მონათესავე სულები ზოგჯერ გვიქმნიან ილუზიას, თითქოს მარტონი არ ვართ და რომ ჩვენს იდეებს ვიღაც იზიარებს და ყველაფერი ზუსტი ზედმიწევნით ესმის, თუმცა შეუძლებელია ყოველი დეტალი ერთი ადამიანის შესახებ მეორისათვის ბოლომდე გასაგები, მისაღები იყოს.

სწორედ ეს ყველაფერი არის მიზეზი იმისა, რომ, მიუხედავად რომანტიზმის მიმდინარეობის გამორჩეულობისა და მნიშვნელობისა მსოფლიო ხელოვნების განვითარებაში, მარტოობის შესახებ ზუსტი პასუხი არც ამ მიმდინარეობის შემოქმედთა აზრებში არ უნდა ვეძიოთ.  ჩვენ მხოლოდ შეგვიძლია გავეცნოთ მათ ნამუშევრებს, რაც, ბუნებრივია, დაგვეხმარება სხვადასხვა თემაზე უკეთ დაფიქრებასა და გააზრებაში, თუმცა საბოლოო დასკვნა გარკვეული თემების შესახებ თავად ჩვენ უნდა გამოვიტანოთ. ასეთ თემათა რიცხვს კი მარტოობა პირველ რიგში მიეკუთვნება.